Yeni kesilmiş kurban etinin saklama koşulları ve pişirme yöntemleri hakkında da önemli bilgiler paylaşan Arş. Gör. Köylüoğlu, şunları kaydetti: 

 “Yeni kesilmiş kurban etinin hemen tüketilmesi özellikle mide rahatsızlıklarına neden olabilmektedir. Bu nedenle kurban etlerinin buzdolabında en az 24 saat dinlendirilerek tüketilmesini öneriyoruz. Aynızamanda etlerin doğru koşullarda muhafaza edilmesi ve uygun yöntemlerle çözdürülmesi, besin zehirlenmelerinin önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Etler buzlukta yaklaşık 1-2 hafta, derin dondurucuda ise daha uzun süre saklanabilmektedir. Ancak çözdürme işleminin mutlaka buzdolabında yapılması gerekmektedir. Oda sıcaklığında çözdürülen ya da çözüldükten sonra tekrar dondurulan etler sağlık açısından ciddi risk oluşturabilmektedir.

Doymuş yağ açısından zengin olan kırmızı etin kızartma ve kavurma yerine haşlama, fırında pişirme veya ızgara yöntemleriyle hazırlanması daha sağlıklı olacaktır. Ayrıca etlerin ateşe çok yakın şekilde ve uzun süre pişirilmesi bazı kanserojen bileşiklerin oluşmasına ve vitamin kayıplarına neden olabileceğinden pişirme yöntemlerine dikkat edilmesi gerekmektedir.” 

Bayram sofralarında porsiyon kontrolünün sağlanmasının önemine de vurgu yapan Arş. Gör. Köylüoğlu, aşırı kırmızı et tüketiminin doymuş yağ ve kolesterol alımını artırdığını, et yemeklerinin yanında sebze, salata ve yoğurt gibi besinlere yer verilmesinin öğünlerin dengelenmesine, posa alımının artmasına ve tokluk hissinin sağlanmasına katkı sunduğunu belirtti.

DENGELİ BESLENME VE HAREKET ÖNEMLİ

Tatlı tüketiminde de ölçülü olunması gerektiğinin altını çizen Arş. Gör. Köylüoğlu, özellikle diyabet hastalarının şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlıları veya meyveyi tercih etmelerinin daha sağlıklı bir seçenek olacağını ifade etti.

 Arş. Gör. Köylüoğlu, gün içerisinde aşırı çay ve kahve tüketimi yerine vücudun ihtiyaç duyduğu yeterli miktarda suyun alınmasının önemli olduğunu söyledi.

Arş. Gör. Köylüoğlu, “Bayram sürecinde fiziksel aktivitenin ihmal edilmemesi gerekiyor. Özellikle yemeklerden sonra yapılacak kısa yürüyüşler hem sindirimin düzenlenmesine hem de kan şekerinin dengelenmesine yardımcı olacaktır” diye konuştu.

Uzm. Dr. Tiryaki, “Dirençli hipertansiyon ise uygun yaşam tarzı değişikliklerine ve birden fazla tansiyon ilacı kullanılmasına rağmen tansiyonun halâ yüksek seyretmesi durumudur” dedi.

17 Mayıs Dünya Hipertansiyon Günü nedeniyle açıklamalarda bulunan Uzm. Dr. Tiryaki, dirençli hipertansiyonun özellikle “Doktorun verdiği üç farklı tansiyon ilacını düzenli kullanıyorum ancak tansiyonum yine de düşmüyor” diyen kişilerde görülebildiğini belirtti.

Normal şartlarda tansiyonun ilaçlarla kontrol altına alınabildiğini ifade eden Uzm. Dr. Tiryaki, “Ancak bazı kişilerde tansiyon sürekli 140/90 mmHg’nin üzerinde seyrediyor, gün içinde sık sık yükseliyor ve ilaçlara rağmen düşmüyorsa bu durum ‘dirençli hipertansiyon’ olarak tanımlanır” diye konuştu.

DİRENÇLİ HİPERTANSİYONUN GÖRÜLME NEDENLERİ

Dirençli hipertansiyonun birçok nedeni olabileceğini ifade eden Uzm. Dr. Tiryaki, en sık karşılaşılan nedenlerini şöyle sıraladı:

1. İlaçların düzensiz veya yanlış kullanılması
2. Fazla tuz tüketimi
3. Böbrek hastalıkları
4. Hormon bozuklukları
5. Uyku apnesi (gece nefes durması)
6. Kullanılan bazı ilaçlar 

DİRENÇLİ HİPERTANSİYON NEDEN TEHLİKELİDİR?

Uzun süre yüksek seyreden tansiyonun organlara zarar verdiğini belirten Uzm. Dr. Tiryaki, yüksek tansiyonun etkilerini şu şekilde özetledi:

• Kalbi yorar; kalp büyümesi ve kalp yetmezliğine yol açabilir.
• Beyni etkiler; felç ve beyin kanaması riskini artırır.
• Böbrek fonksiyonlarını bozarak böbrek yetmezliğine neden olabilir.
• Göz sağlığını etkileyerek görme kaybına yol açabilir.
• Damar sertliğine neden olabilir.

 DİRENÇLİ HİPERTANSİYONDA NE YAPILMALI?

Uzm. Dr. Tiryaki, dirençli hipertansiyon durumunda dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:

1.      Tansiyon ölçümünün doğru yapılıp yapılmadığı kontrol edilmeli.

2.      Kullanılan ilaçlar yeniden değerlendirilmeli.

3.      Yaşam tarzı değişiklikleri uygulanmalı.

4.      Altta yatan hastalıklar araştırılmalı.

 Hasta bilgilendirmesinin önemine vurgu yapan Uzm. Dr. Tiryaki, sözlerini şöyle tamamladı:

“Tansiyonun kontrol altına alınamamasının nedeni yalnızca ilaçlar değildir. Tuz tüketimi, kilo, böbrek sağlığı, hormonlar ve uyku düzeni de tansiyonu etkiler. Tüm bu faktörlerin birlikte değerlendirilmesiyle tansiyon kontrol altına alınabilir.

Sonuç olarak dirençli hipertansiyon, çoğu zaman nedeni belirlendiğinde uygun tedaviyle kontrol altına alınabilen bir durumdur. Umutsuz bir tablo değildir ancak sabır ve düzenli takip gerektirir.”

Özellikle polenlerin havada yoğun olarak bulunduğu bu günlerde dikkatli olmanın, hastalık kontrolü açısından büyük önem taşıdığını belirten Uzm. Dr. Karakuş, bahar mevsiminde şikayetlerin artma nedenlerini şöyle sıraladı:

“Ağaç, çimen ve yabani ot polenleri bahar aylarında hızla artmaktadır. Bu polenler solunum yollarına girerek bağışıklık sistemini uyarır ve hassas bireylerde öksürük, nefes darlığı, hırıltı, burun akıntısı ve gözlerde kaşıntı gibi şikâyetlere yol açar.”

KİMLER RİSK ALTINDA? 

Uzm. Dr. Karakuş, risk gruplarını şöyle özetledi:

“- Astım hastaları, 

 - Alerjik rinit (Saman nezlesi) olan bireyler, 

 - Ailesinde alerji öyküsü bulunan çocuklar, 

 - Daha önce polen alerjisi tanısı almış kişiler.” 

NELERE DİKKAT EDİLMELİ? 

Uzm. Dr. Karakuş, dikkat edilmesi gerekenler konusunda şu bilgileri paylaştı:

“- Polen yoğunluğunun yüksek olduğu sabah saatlerinde dışarı çıkmamaya özen gösterin, 

 - Dışarıdan geldikten sonra kıyafetlerinizi değiştirin ve mümkünse duş alın, 

 - Ev ve araba pencerelerini kapalı tutun,  

 - Maske kullanımı polen temasını azaltabilir, 

 - Ev temizliğinde HEPA filtreli süpürgeler tercih edilebilir.” 

TEDAVİ VE TAKİP ÖNEMLİ 

“Astım ve alerjik hastalığı olan bireyler ilaçlarını düzenli kullanmalı, doktor kontrolü olmadan tedavilerini kesmemelidir” diyen Uzm. Dr. Karakuş, gerekli durumlarda koruyucu tedavilerin bahar başlamadan önce planlanması gerektiğine dikkat çekti.

ÇOCUKLARDA DAHA DİKKATLİ OLUNMALI 

Çocukların alerjenlere karşı daha hassas olabileceğini kaydeden Uzm. Dr. Karakuş, “Özellikle gece öksürüğü, eforla nefes darlığı ve sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren çocuklar açısından değerlendirme önemlidir” dedi.

NE ZAMAN DOKTORA BAŞVURMALI? 

Uzm. Dr. Karakuş, doktora ne zaman başvurulması gerektiği ile ilgili şu bilgileri verdi:

 “- Nefes darlığında artış, 

 - Gece uykudan uyandıran öksürük,  

 - İnhaler ilaçlara rağmen rahatlamama, 

 - Sık acil başvuru gereksinimi.” 

 Astım ve alerjik hastalıkların doğru tedavi ve önlemlerle kontrol altına alınabildiği söyleyen Uzm. Dr. Karakuş, “Baharın keyfini sağlıklı bir şekilde çıkarabilmek için belirtilerinizi ciddiye alın ve gerekli önlemleri ihmal etmeyin” diye konuştu.

İlk omuz çıkığının genellikle travma sonrası meydana geldiğini belirten Doç. Dr. Karslı, “Bazı hastalarda ise omuz, başlangıçta travmayla çıkmış olsa bile, daha sonra çok daha küçük hareketlerle tekrar tekrar çıkmaya başlar. Bu tablo tekrarlayan (Rekürren) omuz çıkığı olarak tanımlanıyor” dedi.

Tekrarlayan omuz çıkığının en önemli mekanizmasının ilk çıkık sırasında omuzu yerinde tutan yapılarda oluşan kalıcı hasarlar olduğunu ifade eden Doç. Dr. Karslı, bu hasarları şöyle sıraladı:

“Labrum yırtığı (Bankart lezyonu), kapsül gevşekliği, kemik kayıpları, doğuştan bağ gevşekliği, uygun olmayan veya gecikmiş tedavi.”

GÖRÜLME SIKLIĞI

Omuz çıkığının genel popülasyonda sık görüldüğünü anımsatan Doç. Dr. Karslı, “Genç ve aktif bireylerde daha fazladır. İlk çıkık özellikle 25 yaş altı dönemde olmuşsa, takip eden yıllarda tekrar çıkma ihtimali belirgin şekilde artar. Sporcularda (Özellikle temas sporları ve kolun baş üstü kullanıldığı branşlarda) tekrarlama oranları çok daha yüksektir” diye konuştu.

BELİRTİLER

Tekrarlayan omuz çıkığı olan hastalarda, omuzun bazen ‘tam çıkma (Dislokasyon)’ şeklinde, bazen de ‘kısmi çıkma (Subluksasyon)’ hissi verdiğini kaydeden Doç. Dr. Karslı, diğer belirtileri şöyle sıraladı:

“- Kol belli bir pozisyona geldiğinde (Genellikle kol baş üstüne kalkıp geriye döndüğünde) ‘boşalma, yerinden çıkacakmış gibi olma, güvensizlik hissi’ tarif edilir.

- Tekrarlayan çıkık sonrası ağrı, güçsüzlük, omuzda hareket kısıtlılığı gelişebilir.

- Bazı hastalar omuzlarının çıkmaması için günlük hayatta bazı hareketlerden kaçınmaya başlar (Örneğin yüksekten bir şey alma, arka cebe uzanma).”

MUAYENE

Omuz hareket açıklığı, kas gücü ve omuz etrafındaki hassasiyetin muayenede önemli olduğunu belirten Doç. Dr. Karslı, “Stabiliteyi değerlendiren özel testler (Apprehension, relocation vb.) yapılır. Direkt röntgen, MR veya MR artrografi, BT (Bilgisayarlı tomografi) kullanılan görüntüleme teknikleridir” dedi.

TEDAVİ

Tedavinin hastanın yaşı, aktiviteleri, mesleği, spor düzeyi, çıkık sayısı ve görüntüleme bulgularına göre planlandığını belirten Doç. Dr. Karslı, tedavi yöntemleri hakkında şu bilgileri paylaştı:

“1. Konservatif (Ameliyatsız) tedavi: Daha ileri yaşta, aktivitesi düşük, çıkık sayısı az ve stabilite sorunu hafif hastalarda düşünülebilir.

2. Cerrahi tedavi: Tekrarlayan omuz çıkığı olan, günlük hayatı ve spor aktiviteleri etkilenen hastalarda cerrahi tedavi genellikle kalıcı çözüm sağlar.

Tekrarlayan omuz çıkıklarında uygulanan cerrahi seçenekleri ise artroskopik bankart onarımı ve kemik bloğu ameliyatlarıdır.”

AMELİYAT SONRASI

Tekrarlayan omuz çıkıklarında ameliyat sonrasının da önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Karslı, şu hususlara dikkat çekti:

“- Bir süre omuz askısı kullanımı önemli,

- Ardından kontrollü pasif ve aktif hareketlerle başlayan rehabilitasyon programı,

- Kas güçlendirme ve propriosepsiyon (Eklem hissi) egzersizleriyle devam eden bir süreç gerekir.

- Spora dönüş süresi uygulanan cerrahiye ve hastanın durumuna göre değişmekle birlikte genellikle birkaç ayı bulur.”

ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ UZMANINA NE ZAMAN BAŞVURULMALIDIR?

“Omuzunuz bir kez bile çıkmışsa, özellikle genç ve aktifseniz, mutlaka bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelisiniz” diyen Doç. Dr. Karslı, aşağıdaki durumlarda da hiç zaman kaybetmeden bir uzmana başvurulması gerektiğini bildirdi:

“- Omuzunuz tam çıkmasa bile, belirli hareketlerde yerinden oynayacakmış gibi his, güvensizlik veya ani boşalma hissi varsa.

- Tekrarlayan ağrı, gece ağrısı, güçsüzlük veya hareket kısıtlılığı yaşıyorsanız.

- Spor yaparken omuzunuzda sık sık ‘atlama, takılma, yerinden çıkacak gibi olma’ hissi oluşuyorsa.”

ERKEN TANI VE TEDAVİ

Erken tanı ve uygun tedavi ile tekrarlayan çıkıkların önüne geçmenin mümkün olduğunu söyleyen Doç. Dr. Karslı, “Omuzdaki kalıcı hasarı ve ileride gelişebilecek kireçlenmeyi (Artroz) azaltmak, hastanın spora ve günlük hayatına güvenli şekilde dönmesini sağlamak mümkündür” ifadelerini kullandı.

Kilis Devlet Hastanesi’nde devlet hizmet yükümlüsü olarak görev yapan Uzm. Dr. Almacıoğlu, 2016-2024 yılları arasında SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde hastalarını kabul etti. 2018-2024 yılları arasında aynı zamanda SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak da görev yaptı. 2024-2026 yılları arasında İstanbul Bakırköy Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde çocuk yoğun bakım alanında yüksek ihtisas eğitimi aldı ve bilimsel çalışmalar yürüttü.

Uzm. Dr. Almacıoğlu’nun, çocuk sağlığı ve hastalıklarında başlıca ilgi alanları; sağlıklı bebek ve çocuk izlemi, yenidoğan sağlığı ve anne danışmanlığı, akciğer hastalıkları, astım ve alerjik hastalıklar, sindirim sistemi hastalıkları, büyüme ve gelişme sorunları, tiroit ve ergenlik hastalıkları ile ateşli hastalıklar olup; ayrıca çocukluk çağı vitamin ve mineral destekleri ile sedasyon ve analjezi konularında da çalışmalarını sürdürmektedir.

Evli ve iki çocuk babası olan Uzm. Dr. Almacıoğlu, Türk Pediatri Kurumu ile Avrupa ve Türkiye Alerji ve İmmünoloji derneklerine üyedir ve bu kuruluşların kongrelerinde bilimsel çalışmalar yürütmektedir.

Uzm. Dr. Mehmet Almacıoğlu, Nisan 2026 itibarıyla SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde yeniden hasta kabulüne başladı.

Isı, nem ve basınç değişimlerine ayak uydurmaya çalışan bedenimizin, bu süreci genellikle fiziksel ve zihinsel bir yorgunluk hissiyle dışa vurduğunu kaydeden Uzm. Diyetisyen Demirci, bu geçiş döneminin günlük yaşam kalitesinden ödün vermeden, doğru beslenme tercihleri ile enerjik bir şekilde atlatılabileceğini belirtti.

VÜCUT DİRENCİNİ ARTIRMAK İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

Uzm. Diyetisyen Demirci, mevsim geçişlerinde vücut direncinizi artıracak ve enerjinizi geri kazandıracak temel beslenme adımlarını şöyle sıraladı:“Hücrelerimizin enerji üretebilmesi için suya ihtiyacı vardır. Havaların serinlemeye veya ısınmaya başladığı dönemlerde su içme alışkanlığımız genellikle sekteye uğrar. Oysa hafif düzeyde bir susuzluk bile anında baş ağrısı, odaklanma problemi ve kronik yorgunluk olarak kendini gösterir.

Günlük su tüketiminizi kilonuz başına 30 ml olacak şekilde hesaplayarak su içmeyi bir rutine dönüştürün. Çalışma masanızda, başucunuzda, arabanızda veya çantanızda her zaman kişisel bir su mataranız bulundurun.

Sade suyun tadını sevmiyorsanız, kalorisiz ve doğal yöntemlerle aroma kazandırarak içimini kolaylaştırabilirsiniz. Suyunuzun içine taze nane yaprakları, limon, salatalık dilimleri, çubuk tarçın veya zencefil ekleyebilirsiniz. Mevsim meyvelerini (Çilek, elma, yaban mersini) doğrayarak, suyunuzda bekleterek hem görsel olarak cazip hem de lezzetli bir içecek elde edebilirsiniz.

Kendimizi yorgun hissettiğimizde hemen canlanmak için elimiz genelde çikolatalara, şerbetli tatlılara ya da beyaz unlu poğaçalara, açmalara gider. Ancak bu yiyecekler saman alevi gibidir; kan şekerinizi bir anda fırlatıp size sahte bir enerji verir, ama hemen ardından hızla düşürerek sizi eskisinden bile daha bitkin, uykulu ve aç bırakır.

Bu ani yorgunlukların önüne geçmek için kendinizi enerji verecek besinlerle destekleyin. Gün içinde tatlılar yerine sizi uzun süre tok tutacak besinleri seçin. Kahvaltıda yumurta, peynir, tam buğday ekmeği ya da yulaf; diğer öğünlerde ise nohut, mercimek gibi ev yemekleri tercih ederseniz, enerjiniz gün boyu kesintisiz devam eder.”

BAĞIRSAK SAĞLIĞI ÖNEMLİ

Yediğimiz yemekleri vücudumuzun kullanabileceği enerjiye çevirmek için B vitaminlerine ihtiyacımız olduğunu anımsatan Uzm. Diyetisyen Demirci, şu bilgileri paylaştı:

 “Magnezyum kaslarımızın ve sinirlerimizin ilacı gibidir. Havalar değişirken ortaya çıkan kas ağrılarını ve ‘kolumu kaldıracak halim yok’ hissini yenmek için ıspanak, pazı gibi koyu yeşil yapraklı sebzeleri sofranızdan eksik etmeyin. Gün içinde atıştırmalık olarak ceviz, badem, kabak çekirdeği gibi kavrulmamış çiğ kuruyemişler tüketmek de bedeninize çok iyi gelecektir.”

Bağırsaklarımızın ikinci beynimiz olduğunu ve hastalıklara karşı savaşan savunma hücrelerimiz ile kendimizi iyi hissettiren mutluluk hormonlarımızın burada yer aldığını anımsatan Uzm. Diyetisyen Demirci, “Bağırsaklarınız ne kadar sağlıklıysa, siz de o kadar enerjik ve mutlu olursunuz. Ev yapımı yoğurt, kefir ve ev turşusu gibi doğal gıdaları sofranıza eklemek, mevsim geçişlerinin getirdiği o gergin ve halsiz ruh halini üzerinizden atmanın en lezzetli yoludur” diye konuştu.

“Unutmayın bedenimiz bizim en kıymetli hazinemizdir ve onu ne kadar doğru besler ve iyi bakarsak, yaşam kalitemiz de o kadar iyi olur” diyen Uzm. Diyetisyen Demirci, sözlerini şöyle sonlandırdı:

“Yapacağınız küçük ama kalıcı değişikliklerle havaların değişimini yorgun değil, canlı ve enerjik bir şekilde karşılayabilirsiniz. Sağlıklı ve zinde günler için doğru adımlar uygulayın.”

NEDEN ACİL BİR DURUMDUR?

Menenjitin, özellikle bakteriyel türlerinin, çok hızlı ilerleyerek, saatler içinde hayati tehlike oluşturabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Erdoğan, erken teşhis ve tedavi yapılmadığında karşılaşılabilecek sonuçları şöyle özetledi:

“- İşitme kaybı,

- Öğrenme güçlükleri,

- Beyin hasarı gibi kalıcı etkiler bırakabilir.”

KRİTİK BELİRTİLERİ

Belirtilerin yaşa göre değişebileceğini kaydeden Uzm. Dr. Erdoğan, şöyle devam etti:

“Çocuğunuzda aşağıdaki işaretlerden biri veya birkaçı varsa hemen bir doktora başvurun:

Bebeklerde ve Küçük Çocuklarda:

- Sürekli, tiz sesli ağlama: Susturulamayan, huzursuz bir ağlama hali.

- Vücutta kaskatı kesilme veya tam tersi aşırı gevşeklik: Kas tonusunda değişiklikler.

- Fışkırır tarzda kusma: Basit bir mide bulantısından daha şiddetli.

- Bıngıldakta şişkinlik: Başın tepesindeki yumuşak bölgenin dışa doğru çıkıntı yapması.

- Beslenmeyi reddetme ve aşırı uyku hali: Uyandırmakta zorluk çekme.

- Deri döküntüleri: Özellikle basınca solmayan kırmızı-mor lekeler.

Daha Büyük Çocuklarda ve Gençlerde:

- Şiddetli baş ağrısı ve yüksek ateş: Genellikle ani başlar.

- Ense sertliği: Çocuğun çenesini göğsüne değdirememesi.

- Işığa karşı aşırı hassasiyet (Fotofobi): Işıklı ortamlarda rahatsız olma.

- Zihin karışıklığı, kafa karışıklığı veya aşırı sinirlilik.

- Eklem ve kas ağrıları.”

CAM BARDAK TESTİ

Uzm. Dr. Erdoğan, menenjit hastalığı şüphesinde uygulanan cam bardak testi ile ilgili şunları söyledi:

“Çocuğunuzun vücudunda küçük kırmızı noktalar veya morarmalar fark ederseniz, hemen şeffaf bir cam bardağı lekenin üzerine bastırın. Şayet; camın altından rengi solar veya kaybolur ise normal döküntüdür. Menenjit şüphesinde bardakla bastırmanıza rağmen leke olduğu gibi duruyorsa, bu damar dışına sızan bir kanamanın işaretidir. Bu durumda vakit kaybetmeden acil servise başvurun.”

MENENJİTTEN KORUNMA YOLLARI

Menenjitten korunmanın en etkili yolunun aşılanmak olduğunu bildiren Uzm. Dr. Erdoğan, korunma yolları ile ilgili şunları söyledi:

“1. AŞILANMA, EN GÜÇLÜ KALKANINIZ

- Ulusal Aşı Takvimi: Sağlık Bakanlığı'nın takvimindeki aşılar (Pnömokok, Hib vb. gibi) bazı menenjit türlerine karşı koruma sağlar.

- Meningokok Aşıları: Bu aşılar rutin takvimde yer almaz, ancak menenjitin en tehlikeli türlerinden birine karşı korur. Doktorunuzla bu aşıyı mutlaka görüşün ve ne zaman yapılması gerektiğini planlayın.

2. HİJYEN VE GENEL ÖNLEMLER

- Sık el yıkama: Özellikle tuvalet sonrası, yemek öncesi ve kalabalık ortamlardan döndükten sonra.

- Ortak eşya kullanımından kaçınma: Bardak, çatal, kaşık vb. kişisel eşyaları paylaşmamak.

- Öksürük ve hapşırık hijyeni: Ağzı ve burnu mendille kapatmak veya dirsek içini kullanmak.

- Kalabalık ve havasız ortamlardan kaçınmak.”

UNUTMAYIN: ŞÜPHELENİRSENİZ, HEMEN HAREKETE GEÇİN

Uzm. Dr. Erdoğan, “Ateş, ense sertliği, fışkırır tarzda kusma veya deri döküntüsü vb. belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, hiç beklemeden en yakın acil servisine başvurun. Erken müdahale hayat kurtarır ve kalıcı hasarları önler” diye konuştu.

Bu bulguların, Türkiye’de kanser kaynaklı yaşam kayıplarının başlıca nedenleri arasında akciğer kanserinin yer aldığını gösterdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Elbeyli, akciğer kanseri ile ilgili şu bilgileri verdi:

“Akciğer kanserinin gelişiminde birçok çevresel ve kişisel risk faktörü vardır. Sigara bu faktörler arasında ilk neden olup, hava kirliliği, beslenme biçimi de önemli yer tutmaktadır. Ailede akciğer kanseri öyküsü bulunması da genetik bir yatkınlığa yol açabilir.

Erkeklerde akciğer kanseri ilk sırada yer alırken, kadınlarda ise sigara kullanımının artması ile birlikte akciğer kanseri sıklığı artış göstermektedir. Pasif içicilik her iki cins içinde önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.”

AKCİĞER KANSERİ BÜYÜK ÖLÇÜDE ÖNLENEBİLİR BİR HASTALIKTIR

Akciğer kanserinin büyük ölçüde önlenebilir bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Elbeyli, şöyle devam etti:

“Risk faktörlerinden uzaklaşmak çok önemlidir. Yüksek risk gruplarının (Sigara içen, toksik gazlara maruz kalan, ailevi öyküsü olan ve 50 yaş üstü) düşük doz bilgisayarlı tomografi ile takibi bu hastalıklara bağlı yaşam kayıplarını azaltabileceğini göstermektedir.”

Tedavide erken dönemde tanı konulan hastalarda cerrahi yöntemler başta olmak üzere, güncel onkolojik ilaçlar (İmmünoterapi-hedefe yönelik ilaçlar) ve radyoterapi ile ve/veya multimodal yöntemlerle çok daha başarılı sonuçlar elde edilebildiğini söyleyen Prof. Dr. Elbeyli “SANKO Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Merkezi olarak, tüm kanserli hastalarımıza tanıdan tedaviye güncel yenilikleri takip ederek hizmet vermekteyiz” diye konuştu.

Bu özel günlerde şeker, çikolata ve tatlı tüketimindeki artışa dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Çolak, ebeveynlerin dengeli bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini vurgulayarak, çocukların tamamen tatlıdan uzak tutulması yerine porsiyon kontrolü sağlanarak tüketimin sınırlandırılmasının daha doğru olacağını belirtti.

Dr. Öğr. Üyesi Çolak, çocukların bayramın keyfini dengeli şekilde yaşamalarını sağlamak ve sağlıklarını korumak için şu önerilerde bulundu:

“Bayram ziyaretleri arasında öğün düzeninin korunmasına özen gösterilmelidir. Çocukların yalnızca şekerli gıdalarla beslenmesi yerine süt, yoğurt, yumurta, sebze ve meyve gibi besinlerle dengeli ve yeterli öğünler oluşturulmalıdır. Gün içinde ana öğünlerin atlanmaması büyük önem taşır. Özellikle kahvaltının düzenli yapılması, gün boyunca kan şekerinin dengede kalmasına katkı sağlar ve aşırı tatlı tüketiminin önüne geçebilir.

Ayrıca çocukların gün boyunca yeterli miktarda su içmeleri teşvik edilmelidir. Gazlı ve şekerli içecekler yerine ayran, süt ya da taze sıkılmış meyve suları tercih edilmelidir. Bu seçimler hem kalori alımını dengelemeye yardımcı olur hem de genel sağlık açısından daha faydalıdır.

Bunun yanı sıra, çocukların gün içinde açık havada vakit geçirmeleri, oyun oynamaları ve fiziksel aktivitelerde bulunmaları sağlanmalıdır. Bu sayede hem enerji dengesi korunur hem de bayram süreci daha sağlıklı ve aktif bir şekilde geçirilir. 

Bayram ziyaretlerinde sunulan ikramlar karşısında çocuklara sağlıklı seçimler yapma alışkanlığı kazandırmanın önemine de değinen Dr. Öğr. Üyesi Çolak, aşırı şeker tüketiminin yalnızca kilo kontrolü açısından değil, aynı zamanda diş sağlığı açısından da risk oluşturduğunu hatırlatarak, bayram süresince diş fırçalama alışkanlığının aksatılmaması gerektiğini vurguladı.

Dr. Öğr. Üyesi Çolak, “Bayramlar keyifli ve özel günlerdir. Bu süreci yasaklarla değil, doğru alışkanlıklarla yönetmek çocukların hem fiziksel hem de psikolojik sağlığı açısından en doğru yaklaşım olacaktır” diyerek sözlerini tamamladı.

“Sadece idrar üretmekle kalmaz, vücudun kimya laboratuvarı ve denge merkezi olarak da görev yapar. Aynı zamanda kan basıncının (Tansiyonun) düzenlenmesi açısından da önemli rol oynar. Bu sebeple tansiyon ve böbrek sağlığı birbiriyle yakından ilişkilidir.”

BÖBREKLER TANSİYONU NASIL ETKİLER?

Böbreklerin vücuttaki fazla suyu ve tuzu atarak, kan basıncını düzenleyen bazı hormonları salgıladığını kaydeden Uzm. Dr. Özdemir, “Böbrekler iyi çalışmadığında vücutta su ve tuz birikir. Bu durum damar içi basıncı artırır ve tansiyon yükselir” dedi.

YÜKSEK TANSİYON BÖBREKLERE ZARAR VERİR Mİ?

Uzun süre kontrolsüz seyreden yüksek tansiyonun, böbreklerin içindeki küçük damarları zamanla zedelediğini belirten Uzm. Dr. Özdemir, bu hasara yönelik şu bilgileri paylaştı:

“- Böbreklerin kanı süzme gücünü azaltır.

- İdrarda protein kaçağına yol açabilir.

- Zamanla böbrek yetmezliğine kadar ilerleyebilir.”

Bu sürecin çoğu zaman belirti vermediğini söyleyen Uzm. Dr. Özdemir, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kişi kendini iyi hissederken böbrekler sessizce zarar görebilir ve bir kısır döngü oluşur. Yüksek tansiyon böbrek hasarına neden olurken, böbrek hasarı da tansiyonun daha da yükselmesine sebep olacağından, tansiyon ve böbrek sağlığı birlikte takip edilmelidir.”

KİMLER DAHA DİKKATLİ OLMALI?

Uzm. Dr. Özdemir, böbrek ve tansiyon kontrollerinin özellikle önemli olduğu kişileri şöyle sıraladı:

“- Hipertansiyon hastaları

- Diyabet hastaları

- 40 yaş üzerindeki kişiler

- Ailesinde böbrek hastalığı olanlar

- Uzun süre ve sık ağrı kesici (Özellikle NSAİİ) kullananlar.”

BÖBREKLERİ VE TANSİYONU KORUMAK İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ?

Uzm. Dr. Özdemir, böbrekleri ve tansiyonu korumak için yapılabilecekleri şu şekilde özetledi:

“- Tansiyonunuzu düzenli ölçün

- Tuz tüketimini azaltın

- Doktorunuzun verdiği tansiyon ilaçlarını düzenli kullanın

- Gereksiz ağrı kesici kullanımından kaçının

- Sigara kullanmayın

- Sağlıklı kiloda kalın ve düzenli hareket edin

- Yılda en az bir kez kan ve idrar tahlili yaptırın.”

YÜKSEK TANSİYON BÖBREKLERİ DE SESSİZCE ETKİLİYOR

Yüksek tansiyonun sadece kalbi değil, böbrekleri de sessizce etkilediğini anımsatan Uzm. Dr. Özdemir sözlerini şöyle sonlandırdı:

“Böbreklerdeki sorunlar tansiyon kontrolünü zorlaştırabilir. Ancak erken fark edilirse önlem almak mümkündür. Düzenli kontrol, sağlıklı yaşam ve hekim takibi böbrek sağlığının korunmasında büyük önem taşır.”

“Lazerin oluşturduğu bu mikro alanlar sayesinde cilt kendini onarmaya başlar. Bu iyileşme sürecinde kolajen üretimi artar ve cilt zamanla daha canlı, daha pürüzsüz ve daha toparlanmış bir görünüm kazanır. Tedavinin amacı cildi yormadan, kontrollü şekilde yenilenmesini sağlamaktır.”

HANGİ DURUMLARDA TERCİH EDİLİR?

Dr. Öğr. Üyesi Solak, fraksiyonel karbondioksit lazerin tercih edildiği durumları şu şekilde sıraladı:

“- Sivilce izleri

- Skar (Yara ve iz) tedavisi

- İnce çizgiler ve kırışıklıklar

- Güneşin ciltte oluşturduğu yıpranma

- Cilt tonu ve doku düzensizlikleri

- Cildin genel kalitesini artırmak amacıyla güvenle uygulanabilir.”

KAÇ SEANS UYGULANIR?

“Tedavi genellikle ayda bir seans olacak şekilde planlanır. Çoğu kişide 1–3 seans yeterlidir” diyen Dr. Öğr. Üyesi Solak, şöyle devam etti:

“Fakat cildin yapısına, lezyonun derinliğine ve hedeflenen sonuca göre seans sayısı kişiye özel olarak belirlenir. Bazı kişilerde ilk seansın sonrasında dahi gözle görülür bir iyileşme fark edilebilir.”

UYGULAMA NASIL YAPILIR? AĞRILI MIDIR?

İşlem öncesinde uygulama yapılacak bölgeye ağrıyı azaltmak amacıyla lokal anestezik krem sürülerek, 15–30 dakika bekletildiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Solak, uygulamaya yönelik sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu sayede işlem sırasında hissedilen rahatsızlık büyük oranda azalır. Uygulama genellikle kısa sürer ve çoğu kişi tarafından rahatlıkla tolere edilir. İşlem sonrası günlük hayata dönüş mümkündür.”

KİMLERE UYGULANMAZ?

Dr. Öğr. Üyesi Solak, fraksiyonel karbondioksit lazer tedavisinin uygulanamayacağı kişileri şu şekilde özetledi:

“- Aktif enfeksiyonu olan kişiler,

- Açık yarası bulunanlar,

 - Aktif uçuk lezyonu olanlar,

 - Gebelik dönemindeki kişiler.”

İŞLEM SONRASI NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?

“İşlem sonrasında ciltte kızarıklık, hassasiyet ve hafif kabuklanma görülebilir. Bu normal bir durum olup birkaç gün içinde azalır” diyen Dr. Öğr. Üyesi Solak, işlem sonrası dikkat edilmesi gerekenlere yönelik şu bilgileri paylaştı:

“Kabukların koparılmaması çok önemlidir. Bu dönemde cilt güneşe karşı daha hassas olacağından dışarı çıkarken mutlaka 50 faktör güneş koruyucu kullanılmalıdır. İlk günlerde makyaj yapılmamalı, hamam, sauna ve sıcak duşlardan kaçınılmalıdır. Doktorun önerdiği nemlendirici ve onarıcı ürünlerin düzenli kullanımı iyileşme sürecini hızlandırır.”

Gıda zehirlenmesi belirtilerinin hafif olabileceği gibi, bazı durumlarda tıbbi müdahale gerektirecek düzeyde olabileceğine ve risk gruplarında belirtilerin daha hızlı ortaya çıkarak şiddetli seyredebileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Demirci, en sık rastlanan belirtileri şöyle sıraladı:

“- Bulantı - kusma,

- İshal,

- Karın ağrısı - kramp,

- Halsizlik ve baş dönmesi,

- Ateş,

- İştahsızlık,

- Dehidratasyon bulguları (Ağız kuruluğu, susuzluk hissi).”

NEDENLERİ

Uzm. Dr. Demirci, gıda zehirlenmelerinin ortaya çıkmasında en sık karşılaşılan nedenleri şu şekilde özetledi:

“- Yeterli ısıda pişirilmemiş et, tavuk ve yumurta ürünleri.

- Soğuk zinciri bozulmuş veya uygun koşullarda saklanmamış süt ve süt ürünleri.

- Yeterince temizlenmemiş sebze ve meyveler.

- Hijyen kurallarına uyulmadan hazırlanan veya servis edilen besinler.

- Pişmiş yemeklerin uzun süre oda sıcaklığında bekletilmesi.”

Bu faktörlerin, mikroorganizmaların çoğalmasına ve besinlerin tüketim açısından riskli hale gelmesine neden olabileceğini kaydeden Uzm. Diyetisyen Demirci, şöyle devam etti:

“Özellikle çocuklar, yaşlı bireyler, hamileler ve kronik hastalığı bulunan kişiler gıda kaynaklı enfeksiyonlara karşı daha hassastırlar. Sağlıklı beslenmenin temelini oluşturan gıda güvenliği yalnızca üretim ve dağıtım süreçleriyle sınırlı olmayıp, ev ortamındaki mutfak uygulamaları da belirleyici rol oynamaktadır.”

GIDA GÜVENLİĞİNİ SAĞLAMAK İÇİN TEMEL ÖNLEMLER

“Evde uygulayabilecek basit ancak etkili önlemlerle gıda zehirlenmeleri büyük ölçüde önlenebilir” diyen Uzm. Diyetisyen Demirci, bu önlemlerle ilgili şu bilgileri paylaştı:

“- El hijyeni sağlanmalıdır: Yemek hazırlığı öncesinde ve sonrasında, çiğ gıdalarla temasın ardından en az 20 saniye eller sabun ve su ile yıkanmalıdır.

- Çiğ ve pişmiş besinler ayrılmalıdır: Çiğ et, balık ve tavuk ürünleri diğer gıdalarla temas etmeyecek şekilde muhafaza edilmeli; mümkünse ayrı kesme tahtaları ve ekipmanlar kullanılmalıdır.

- Yeterli pişirme uygulanmalıdır: Özellikle hayvansal kaynaklı besinlerde iç sıcaklığın güvenli düzeye ulaşması sağlanmalıdır.

- Uygun saklama koşulları sağlanmalıdır: Pişmiş yemekler oda sıcaklığında en fazla 2 saat bekletilmeli, uygun kaplarda buzdolabında saklanmalıdır.

- Sebze ve meyve temizliği ihmal edilmemelidir: Akan suda bol suyla yıkanmalı, gerek görüldüğünde uygun dezenfeksiyon yöntemleri kullanılmalıdır.”

Gıda zehirlenmelerinin büyük bir bölümünün doğru hijyen uygulamaları, uygun pişirme teknikleri ve doğru saklama koşulları ile önlenebileceğini anımsatan Uzm. Diyetisyen Demirci, “Gıda güvenliği bilincinin kazandırılması, bireysel sağlığın korunmasının yanı sıra toplum sağlığının sürdürülebilirliği açısından da temel bir gerekliliktir” diye konuştu.

BELİRTİLERİ

Genellikle genç yaşlarda başlayan ve dönem dönem şiddetlenebilen inflamatuvar bağırsak hastalıklarının belirtilerinin kişiden kişiye değişiklik göstermekle birlikte en sık karın ağrısı, ishal (Bazen kanlı), kilo kaybı, halsizlik, yorgunluk ve makatta ağrı görüldüğünü kaydeden Do. Dr. Barutçu, bağırsak dışında eklem, göz, cilt ve karaciğer vb. gibi birçok sistemin de etkilenebileceğini belirtti.

TEDAVİSİ

“Tedavideki temel amaçlarımız iltihabı azaltmak, şikayetleri gidermek, hastalığın alevlenmesini engellemek ve kişinin normal yaşamına devam etmesini sağlamaktır” diyen Doç. Dr. Barutçu şöyle devam etti:

“Tedavi edilmeyen veya kontrolsüz seyreden inflamatuvar bağırsak hastalıkları bazı ciddi sorunlara neden olabilir. Bağırsaklarda iltihap olduğunda besinlerin emilimi bozulur, bu da vitamin-mineral eksikliklerine ve ciddi kilo kaybına neden olabilir.

Özellikle Crohn hastalığında, bağırsak duvarı kalınlaşarak darlık oluşturabilir. Bu durum yemeklerin geçişini zorlaştırır ve cerrahi gerektirebilir. Uzun süren bağırsak kanamaları demir eksikliği anemisine yol açabilir. Crohn hastalığında bağırsak ile başka organlar arasında istenmeyen geçiş yolları (Fistül) oluşabilir. Bu durum ağrı, akıntı ve enfeksiyon riskine yol açar. Uzun yıllar devam eden ülseratif kolit veya tüm kalın bağırsağı tutan Crohn hastalığında kolon kanseri riski artabilir. Bu nedenle düzenli kolonoskopi kontrolleri önemlidir.

Günümüzde çok gelişmiş ilaçlar sayesinde hastalık çoğu zaman kontrol altına alınabilmekte ve olumsuz sonuçların önüne geçilebilmektedir. Düzenli takiplere gitmek, doktorun önerdiği ilaçları aksatmamak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları tedavinin önemli parçalarıdır.”

Doç. Dr. Barutçu, uzun süren ishal veya karın ağrısında, dışkıda kan görülmesi durumunda, açıklanamayan kilo kaybı yaşandığında, ateş ve halsizlik şikâyetlerinin devam etmesi halinde inflamatuvar bağırsak hastalıkları açısından mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurulması gerektiğini söyledi.

Uzm. Dr. Erdoğan, çocukluk çağında görülen döküntülü hastalıklara yönelik şu bilgileri paylaştı:

“1. EL AYAK AĞIZ HASTALIĞI: Ağız içinde ağrılı aftlar, el içi ve ayak tabanında içi su dolu kabarcıklar ile seyreder. Hafif ateş ve iştahsızlık eşlik edebilir. Genellikle hafif seyreder ve 7–10 gün içinde döküntüler iz bırakmadan iyileşir. Ağız yaralarına bağlı sıvı alımı azalabileceğinden dehidratasyon riski vardır.

2. KIZAMIK: Yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı ve gözlerde kızarıklık ile başlar. Ağzın içinde küçük beyaz lekeler (Koplik lekeleri) görülebilir. Kulak arkasından başlayıp yayılan vücuda tipik döküntü vardır. Döküntüler yüzden başlayarak sırayla solar ve kahverengiye döner. Döküntüden 4 gün önce ve 4 gün sonrasına dek bulaşıcıdır. Komplikasyonlar arasında orta kulak iltihabı, zatürre ve beyin zarı iltihabı yer alır.

3. KIZAMIKÇIK: Genellikle hafif seyreder. Yüz ve gövdede pembe döküntü, lenf bezlerinde belirgin şişlik görülür. Gebeliğin ilk 3 ayında geçirilmesi anne karnındaki bebek için risklidir.

4. BEŞİNCİ HASTALIK (ERİTEMA İNFEEKSİYOZUM): Parvovirus B19’a bağlı gelişir. Yüzde ‘tokat atılmış’ gibi parlak kırmızılık ve ardından kollar-bacaklarda dantel tarzı döküntü oluşur. Hafif ateş ve yorgunluk eşlik edebilir.

5. ALTINCI HASTALIK (ROSEOLA INFANTUM): 3–4 gün süren yüksek ateşin ani düşmesiyle birlikte gövdeden başlayıp yayılan döküntü görülür. 1–2 gün içinde solar ve iz bırakmaz.

6. SU ÇİÇEĞİ: Kırmızı kabarıklık → içi su dolu vezikül → kabuklanma şeklinde ilerleyen farklı evrede döküntüler ile karakterizedir. Genellikle kaşıntılıdır ve kaşıntıya bağlı bakteriyel enfeksiyon oluşmazsa iz bırakmadan iyileşir.”

EBEVEYNLERE ÖNERİLER

Uzm. Dr. Erdoğan, ebeveynlere kısaca şu önerilerde bulundu:

“- Çocuğun tırnaklarını kısa tutun.

- Kaşıntı için hekimin önerdiği losyonları kullanın.

- Bol sıvı tüketmesini sağlayın.

- Döküntüler bulaşıcı olabilir; kreş/okul dönüşü hekime danışın.

- Aşılama takvimine uyun.”

AŞI İLE ÖNLENEBİLİR DÖKÜNTÜLÜ HASTALIKLAR

Çocukluk çağında görülen bazı döküntülü hastalıkların, rutin aşılama programı sayesinde büyük ölçüde önlenebildiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Erdoğan, sözlerini şöyle sonlandırdı:

“Bu hastalıklar hem ciddi komplikasyonlara neden olabilirken hızlı bulaşma özelliği sebebiyle toplum sağlığı için de tehdittir. Ülkemizde uygulanmakta olan çocukluk çağı aşı takvimi ile kızamık, kızamıkçık, su çiçeği ve kabakulak hastalıkları kontrol altına alınabilmektedir.”

Uzun süren mide yanması, şişkinlik, hazımsızlık gibi şikâyetlerin ‘stresten olur’ diyerek geçiştirilmemesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Melik, “Bu belirtiler yeni başladıysa veya sürekli hale geldiyse bir uzman hekime başvurmak gerekir” şeklinde konuştu.
Dr. Öğr. Üyesi Melik, belirtileri şöyle sıraladı:

“- Geçmeyen mide ağrısı veya rahatsızlık hissi,
- İştahsızlık, erken doyma,
- Nedensiz kilo kaybı,
- Bulantı veya kusma,
- Katran renginde dışkı gibi durumlar sayılabilir.

Her mide ağrısı kanser değildir, ama özellikle 40 yaş üstü bireylerde bu şikâyetler uzun sürüyorsa genel cerrahi veya gastroenteroloji uzmanına başvurmalıdır.”

KİMLER RİSK ALTINDA?

Dr. Öğr. Üyesi Melik, risk altındaki kişilerle ilgili şu bilgileri paylaştı:
“- Helicobacter pylori enfeksiyonu olanlar,
- Ailesinde mide kanseri öyküsü bulunanlar,
- 50 yaş üzerindekiler,
- Sigara, alkol kullananlar,
- Tuzlu, tütsülenmiş ve işlenmiş gıdalarla beslenenler,
- Az sebze-meyve tüketenler,
- Obez bireyler.

Yaşam tarzı değişiklikleriyle bu risklerin önemli ölçüde azaltılabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Melik, “Genel Cerrahi ve Gastroenteroloji uzmanları, risk grubundaki bireylerde düzenli kontrollerin önemine özellikle dikkat çekmektedirler” dedi.
ERKEN TEŞHİS HAYAT KURTARIR
Erken tanı konan mide kanserinde tedavi başarısının yüzde 90’a kadar çıktığını anımsatan Dr. Öğr. Üyesi Melik, sözlerini şöyle sürdürdü:

 “Bunun anahtarı endoskopidir. Endoskopi, halk arasında, kamera ile mideye bakma olarak bilinir. Ucunda kamera bulunan ince bir tüp yardımıyla mide içi görüntülenir ve şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Ağrısız ve kısa süren bir işlemdir. Genel Cerrah ve Gastroenterologlar, 40 yaş sonrası mide şikâyeti olan herkese bu basit işlemin ihmal edilmemesini önermektedir.”

TEDAVİ BİR EKİP İŞİDİR
Tedavinin hastalığın evresine göre planlandığını söyleyen Dr. Öğr. Üyesi Melik, tedaviye yönelik şunları kaydetti:

“Erken evrede, küçük tümörler endoskopik olarak alınabilir. İleri evrede, cerrahi, kemoterapi, radyoterapi veya hedefe yönelik tedaviler uygulanır. Bu süreçte Genel cerrahi, onkoloji, gastroenteroloji, diyetisyen ve psikolojik destek ekipleri birlikte çalışır. Multidisipliner yaklaşım, tedavi başarısını artırır.”
KORUNMAK ELİMİZDE

Dr. Öğr. Üyesi Melik, mide kanserinden korunmak için şu önerilerde bulundu:

“- Sigara ve alkolü bırakın.
- Tuzlu, tütsülenmiş ve işlenmiş gıdalardan uzak durun.
- Sebze-meyve tüketimini artırın.
- Fazla kilolardan kurtulun, aktif yaşayın.
- Helicobacter pylori enfeksiyonu varsa tedavi olun.
- Mide şikâyetlerini ve aile öyküsünü ihmal etmeyin.”

Mide kanserinin korkutucu olabileceğini ancak erken tanı ve bilinçli yaşam alışkanlıkları ile önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu anımsatan Dr. Öğr. Üyesi Melik, “Unutmayın; erken teşhis hayat kurtarır. Midenizin sesini dinleyin, bedeninizi ihmal etmeyin” diye konuştu.

İdrar kesesinin hemen altında yer alan prostatın, idrar kanalını (Üretra) çevreleyen bir bez olduğunu kaydeden Opr. Dr. Tüfekçi, “BPH, bu bezin hücrelerinin çoğalarak büyümesi ve idrar kanalına baskı yaparak idrar yapma ile ilgili şikayetlere neden olan bir hastalıktır” şeklinde konuştu.

BELİRTİLER:

Opr. Dr. Tüfekçi, BPH’nin belirtilerini şöyle sıraladı:

“- Sık İdrara Çıkma: Özellikle gece uykudan uyandıran sık idrara çıkma ihtiyacı.

  - Ani Sıkışma Hissi: Aniden gelen ve ertelemesi zor olan idrara çıkma isteği.

  - Zayıf İdrar Akımı: İdrar yapmaya başlama zorluğu, idrar akımının incelmesi ve yavaşlaması.

  - İdrarı Kesik Kesik Yapma: İdrarı yaparken durarak, yeniden başlama durumu olması.

  - Tam Boşaltamama Hissi: İdrar kesesinin tamamen boşalmadığı hissi.

Bu belirtiler çoğunlukla 50 yaşından sonra başlar, yaşla birlikte görülme sıklığı artar.”

TANI:

“BPH tanısı, genellikle bir üroloji uzmanı tarafından yapılan muayene ve çeşitli tetkikler ile konulur. Hastanın şikayetlerinin dinlenmesi ve rektal yolla yapılan parmakla prostat muayenesi tanı koyma açısından oldukça önemlidir” diyen Opr. Dr. Tüfekçi, tanıya ait şu bilgileri paylaştı:

“Kan testi ile Prostat Spesifik Antijen (PSA) seviyesi ölçülür. Bu test hem BPH hem de prostat kanseri için önemli olup 50 yaş üzerindeki her erkekte yapılması önerilmektedir. Tam idrar tahlili yapılarak, idrar yolu enfeksiyonu veya idrarda kan olup olmadığının kontrolü mutlaka yapılmalıdır. Yine üroflowmetri adı verilen işeme testi ile idrar akım hızı ölçülerek var olan prostat büyümesinin idrar yapmayı ne derecede etkilediği değerlendirilmelidir.”

TEDAVİ SEÇENEKLERİ:

BPH tedavisinin, semptomların şiddetine ve hastanın genel sağlık durumuna göre kişiye özgü planlanması gerektiğini belirten Opr. Dr. Tüfekçi, tedaviye yönelik şunları söyledi:

“Hafif belirtileri olan hastalarda, yaşam tarzı değişiklikleri (Sıvı alımını ayarlama, diüretik etki yapan maddelerin alımını azaltma, bazı besin maddelerinin tüketimini azaltma vs.) önerilerek ve düzenli kontrollerle durumlarını takip ederek yönetilebilmektedir. Bu düzenlemelere rağmen şikayetlerinde gerileme olmayan ya da şikayetleri orta-şiddetli düzeyde olan hastalarda öncelikli olarak ilaç tedavileri uygulanmaktadır.

İlaç tedavisinin yetersiz kalması, sürekli idrar yolu enfeksiyonu ya da idrarda kanama olması, BPH'ye eşlik eden bir mesane taşı varlığı veya hastanın ilaçlardan kurtulma isteğinin olması durumunda ise minimal invaziv yöntemler ile uygulanan cerrahi tedaviler gündeme gelmektedir.

Burada önemli olan cerrahi tedavilere karar verme zamanlamasının doğru olmasıdır. İlaçlar ile yeterince kontrol altına alınamadığı zaman, BPH'ye bağlı idrar yapamama durumu ilerleyen aşamalarda idrar kesesinin de yapısının bozarak bazı semptomların geri dönüşsüz olmasına neden olabilmektedir.

Günümüzde iyi huylu prostat büyümesi için uygulanan en sık minimal invaziv cerrahi yöntemler; transuretral insizyon (TUİP), bipolar transuretral rezeksiyon prostat (TUR- P), holmium Lazer Prostat (HoLEP) ve thulium lazer prostat (ThuLEP) tedavileri olup yine daha az sıklıkta uygulanan çeşitli cerrahi yöntemler de mevcuttur. Bu tedaviler arasından seçim yaparken detaylı bir hasta değerlendirmesi ve büyümüş prostatın hacmi önemli rol oynamaktadır.”

 BPH’nin, tedavi edilmediğinde zamanla daha ciddi sağlık problemlerine neden olabileceğine dikkat çeken Opr. Dr. Tüfekçi, hastaların yaşayabileceği sağlık sorunlarına yönelik şunları anlattı:

“Hastalarda idrarı hiç yapamamaya bağlı sonda takılma ihtiyacı gelişebilir. Uzun süreli mesanenin tam boşalamaması durumunda idrar içerisindeki minerallerin birikimi sonucu mesane taşı oluşabilir.

Yine bu duruma bağlı olarak sık idrar yolu enfeksiyonu ve idrarda kanama atakları ortaya çıkabilir. İdrar kesesinin sürekli bir zorluk ile karşılaşmasından ötürü yapısı bozulabilir ve bu durum bir süre sonra şikayetlerin geri dönüşümsüz olmasına sebep olabilir. Hatta ilerleyen süreçte idrar kesesinde biriken idrarın geriye doğru böbreklere baskı yapması sonucunda böbrek fonksiyonlarında bozulmaya dahi sebep olabilmektedir.”

50 yaş ve üzerindeki her erkeğin, belirti olsun veya olmasın, düzenli bir şekilde üroloji hekimine başvurmasının ve prostat kontrollerini yaptırmasının önemine değinen Opr. Dr. Tüfekçi, erken tanı ve uygun tedavinin, BPH'nin neden olabileceği ciddi komplikasyonları önlemek adına önemli olduğunu söyledi.

“Bu işlem anestezi altında güvenle uygulanmaktadır. Bir kanser dokusu görüldüğünde bunu doğrulamak için biyopsi yapılır. Kolon kanseri teşhis edildiğinde, bir sonraki adım evreleme yapmaktır. Evrelemenin amacı bir kanserin saldırganlığını ve yaygınlığını tanımlamak ve tedavi şeklini belirlemektir. Fiziksel muayenede kanser yayılımı belirtileri olabilir. Bilgisayarlı Tomografi (BT) taraması veya Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) yapılması, PET görüntüleme, çevre ve uzak organlara yayılımı gösterebilir. Ameliyat sonrası patolojinin mikroskop altında incelenmesi ile yaygınlığı netlik kazanır.”
KOLON KANSERİ AMELİYATLARI
Erken evre kolon kanserinin ilk tedavisinin cerrahi olduğunu anımsatan Doç. Dr. Borazan sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ameliyat sırasında kolon ve çevresindeki dokuların kanserli kısmı çıkarılır. Bu çevre doku içindeki lenf bezi düğümleri, kanserin kolonun ötesine yayılıp yayılmadığını belirlemek için patolojiye incelemeye gönderilir. Çoğu insanda, kolonun iki ucu, kanserli dokular çıkarıldıktan hemen sonra yeniden birbirine bağlanabilir. Bu yapılabilirse makat aracılığıyla normal dışkılamaya devam edilir.
Diğer durumlarda, kolon ilk ameliyat sırasında yeniden birbirine bağlanamaz. Bu, cerrahın yeniden bağlantının başarısız olma ihtimalinin yüksek olduğunu düşündüğü veya iyileşmek için zamana ihtiyaç duyulduğu durumunda yapılır. Eğer bu gerçekleşirse, cerrah kolonu (ve bazen ince bağırsağı) karın duvarına ağızlaştırır (Ostomi). Bağırsak içeriğini toplamak için ostominin üzerine bir torba takılır. Ostomi genellikle geçicidir. Kolonun iki ucu genellikle kemoterapi tamamlandıktan sonra veya birkaç ay sonra yeniden bağlanabilir. Diğer durumlarda, kolostomiye kalıcı olarak ihtiyaç olacaktır.”

SAĞLIKLI BİREYLERDE KOLON KANSERİ TARAMASI
Rutin taramada dışkıda gizli kanın ve anemi durumlarında sebebin araştırılmasının önemli olduğunu belirten Doç. Dr. Borazan, “Makattan kan gelmesi de üzerinde durulması gereken bir belirtidir. Bu tip şikayetlerde muhakkak hekime başvurmak gereklidir” diye konuştu.

KOLON KANSERİNDE GENETİK - AİLESEL YATKINLIK
Kolon kanseri olan kişilerin ailelerinin de kolorektal kanser riski açısından bilinçli olması gerektiğine vurgu yapan Doç. Dr. Borazan, şu bilgileri paylaştı:

“60 yaşından önce kolorektal kanser veya polipler olan bir ebeveyne, kardeş ya da çocuğa sahipseniz ya da herhangi bir yaşta tanı konulan iki akrabanız varsa, kolon kanseri için daha erken taramaya (Ortalama 40 yaşından itibaren) başlamalısınız.

Bazı genetik rahatsızlıklar kolon kanseri riskini artırır. En yaygın durumlar arasında Lynch Sendromu (Kalıtsal nonpolipoliz kolon kanseri) ile ailesel Adenomatöz Polipozis (FAP) sayılabilir.

Kolon kanseriyle ilgili güçlü bir aile öyküsü varsa (İki veya daha yakın akraba), genetik danışmanlık ve olası genetik test ihtiyacı doğabilir. Genetik test sonuçları sizin ve ailenizin tedaviye veya daha yakın gözetime ihtiyaç duyup duymadığınızı belirlemenize yardımcı olacaktır.”

BULAŞMA ŞEKLİ

En sık bulaşma şeklinin korunmasız cinsel temas sonucu olduğunu kaydeden Doç. Dr. Tanrıverdi, şöyle devam etti:

“Damar içi madde kullananlar ve kan transfüzyonları sonucunda da bulaşma olur. Uygulanan ilaç tedavileri bulaşıcılığı da engellemekte, anne ve babanın HIV pozitif olduğu durumlarda, bebek HIV negatif olarak doğabilmektedir. Bununla birlikte henüz hastalığa yönelik bir aşı bulunmamaktadır.”

Doç. Dr. Tanrıverdi, Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı UNAIDS 2013 yılı raporu konusunda ise şu bilgileri verdi.

“Tahminlere göre, 2012 yılında dünyada yaklaşık olarak 2,3 milyon kişi HIV’e yakalanmış ve 1,6 milyon kişi ise AIDS nedeniyle yaşamını kaybetmiştir.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre ise, 1985 – 2013 yılları arasında 7.050 HIV enfeksiyonu bildirilmiştir. Bildirilen enfeksiyonların yüzde 73’ü erkek olarak kayıtlara geçmiştir.”

Doç. D. Tanrıverdi, “Ülkemiz hala dünyada HIV enfeksiyonu az görülen ülkeler arasında yer almaktadır” diye konuştu.

 PANKREAS VE GÖREVLERİ

Pankreasın, karnın üst arka kısmında, karaciğer ile dalak arasında yer alan, ekzokrin ve endokrin salgı gibi iki önemli işlevi olan bir organ olduğunu kaydeden Prof. Dr. Balık, “Ekzokrin kısmı sindirim enzimlerini üretirken, endokrin kısmı insülin ve glukagon gibi kan şekeri düzenleyici hormonları salgılar. Bu nedenle pankreas hem sindirim sistemi hem de metabolizma için hayati öneme sahiptir” şeklinde konuştu.

BELİRTİLER GENELLİKLE GEÇ ORTAYA ÇIKAR

Pankreas kanserinin belirtilerinin, tümörün yerleşim yerine göre değiştiğini anımsatan Prof. Dr. Balık, belirtileri şöyle özetledi:

“- Pankreasın baş kısmındaki tümörler genellikle sarılık, idrarda koyulaşma, kaşıntı gibi bulgularla kendini gösterir ve bu sayede daha erken fark edilebilir.

- Kuyruk kısmındaki tümörler ise uzun süre sessiz seyreder.

İleri evrelerde kilo kaybı, halsizlik, sırt ağrısı, bulantı, iştahsızlık, karında şişkinlik ve kusma gibi şikâyetler görülebilir.”

RİSK FAKTÖRLERİ

Pankreas kanseri için hem önlenebilir hem de önlenemeyen risk faktörleri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Balık, risk faktörlerini şöyle sıraladı:

“Önlenebilir risk faktörleri:

- Sigara kullanımı (Riski 2 kat artırır)

- Aşırı kilo ve hareketsiz yaşam

- Diyabet

- Kronik pankreatit (Özellikle alkol ve sigara kullananlarda)

- Uzun süre kimyasallara maruz kalma

 Önlenemeyen risk faktörleri:

- İleri yaş

- Kadın cinsiyet

- Genetik yatkınlık (Ailede pankreas veya diğer organ kanserleri).

 Sağlıklı beslenme, sigaradan uzak durma ve düzenli kontrollerle bu riskler önemli ölçüde azaltılabilir.”

 TANI NASIL KONUR?

Pankreas kanserinin, erken dönemde genellikle belirti vermediği için tesadüfen saptandığını belirten Prof. Dr. Balık, tanıya yönelik şunları söyledi:

 “Tanıda ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans (MR), endoskopi ve PET-BT kullanılır. Bu yöntemler hem tanı koymada hem de cerrahi planlamada büyük önem taşır.”

 TEDAVİDE CERRAHİ ÖN PLANDA

“Pankreas kanserinde en etkili tedavi cerrahidir. Tümörün yeri ve damarlarla ilişkisine göre organın bir kısmı veya tamamı çıkarılır. Bu ameliyatlar ileri düzey deneyim gerektirdiği için özelleşmiş cerrahi ekipler tarafından yapılmalıdır” diyen Prof. Dr. Balık, şöyle devam etti:

 “Bazı hastalarda önce kemoterapi uygulanarak tümörün küçülmesi sağlanır, ardından cerrahiye geçilir. Genel Cerrahi uzmanları, bu süreçte onkoloji ve gastroenteroloji ekipleriyle iş birliği içinde çalışır. Ameliyat sonrası dönemde de hastaların yakın takibi büyük önem taşır.”

 PANKREAS OLMADAN YAŞAMAK MÜMKÜN MÜ?

Pankreas olmadan da yaşamanın mümkün olduğunu ifade eden Prof. Dr. Balık, şu noktalara dikkat çekti:

 “Ancak pankreas tamamen alındığında insülin eksikliği nedeniyle hastalar ömür boyu insülin tedavisi almak zorundadır. Ayrıca sindirim enzimleri de dışarıdan ilaç şeklinde verilir.”

 ERKEN TANI HAYAT KURTARIR

“Erken evre pankreas kanserinde, zamanında yapılan cerrahi müdahale ve uygun tedaviyle uzun süreli yaşam mümkündür” diyen Prof. Dr. Balık, sözlerini şöyle tamamladı:

 “Bu nedenle özellikle aile öyküsü bulunan, sigara içen veya yeni gelişen diyabeti olan kişilerin düzenli kontrollerini yaptırması gerekir.

 Pankreas kanseri çoğu zaman sessiz ilerler; ama erken tanı ve cerrahi müdahale ile mücadele edilebilir. Unutmayın, vücudunuzu dinleyin, belirtileri hafife almayın.

Erken tanı, pankreas kanserinde de hayat kurtarır.”

“Geleneksel PRK yönteminden farklı olarak, No Touch Lazer, korneanın en üst tabakası olan epiteli kaldırmak için mekanik bir uygulama veya alkol kullanmaz. Bunun yerine epitel tabakası excimer lazer ile doğrudan uzaklaştırılır. Ardından, aynı lazer cihazı, alttaki kornea dokusunu yeniden şekillendirerek görme kusurunu düzeltir. Tüm bu süreç, hasta sadece lazer cihazının ışığına bakarken, her iki göz için kısa sürede tamamlanır.”

ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMA ALANLARI

“İşlem sırasında göze dokunulmadığı için, cerrahi temastan çekinen hastalar için psikolojik bir konfor sağlar” şeklinde konuşan Prof. Dr. Özyol, No Touch Lazerin diğer özelliklerine ve uygulama alanlarına yönelik şöyle konuştu:

“Korneada bir "flep" oluşturulmadığı için, bu kapakçıkla ilgili olası komplikasyon riskleri ortadan kalkar.

Korneası ince olan veya klasik LASIK yöntemine uygun olmayan bazı hastalara alternatif olarak uygulanabilir.

Diğer yüzey ablasyon yöntemlerinde olduğu gibi, epitel tabakasının kendini yenilemesi gerektiğinden, ilk birkaç gün ağrı, batma ve sulanma gibi geçici rahatsızlıklar görülebilir. Tam görme netliğine ulaşmak bir miktar zaman alabilir. 

No Touch Lazerin, gözlük ve lens bağımlılığından kurtulmak isteyenler için bir seçenek olduğunu kaydeden Prof. Dr. Özyol, her yöntemde olduğu gibi, uygunluk için detaylı bir göz muayenesi ve hekim değerlendirmesinin kritik önemine sahip olduğunu belirtti.

Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, akciğer enfeksiyonlarının en sık nedenlerini şöyle sıraladı:

“Bakteriler (Özellikle Streptococcus pneumoniae) ve virüsler. Grip virüsü sonrası bağışıklık zayıflayınca bakteriyel zatürre gelişebilir. Nadiren mantarlar veya parazitler de etken olabilir. Sigara kullanımı, KOAH, şeker hastalığı gibi durumlar da riski artırır.”

BELİRTİLERİ:

Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, akciğer enfeksiyonlarının belirtilerini şu şekilde özetledi:

“Yüksek ateş, öksürük (Bazen balgamlı), göğüs ağrısı, nefes darlığı, halsizlik, iştahsızlık, terleme. Bazı yaşlı veya bağışıklığı zayıf kişilerde ateş olmayabilir, sadece bilinç bulanıklığı veya nefes darlığı görülebilir.”

Halk arasında ‘soğuk algınlığı akciğere inerse zatürre olur’ şeklindeki düşüncenin kısmen doğru olduğunu kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, “Basit bir üst solunum yolu enfeksiyonu bazen alt solunum yollarına, yani akciğerlere ilerleyebilir. Ancak bu herkes için geçerli değildir. Bağışıklığı güçlü bir kişi çoğu zaman bu süreci kolay atlatır. Fakat yaşlılar, bebekler, sigara içenler ve kronik hastalar risk altındadır” diye konuştu.

ZATÜRRE TEDAVİ EDİLMEZSE CİDDİ SONUÇLARA YOL AÇABİLİR

Zatürrenin tedavi edilmediğinde karşılaşılabilecek sonuçların çok ciddi olabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, bu sonuçları şöyle sıraladı:

“- Akciğerde irin birikmesi (Ampiyem),

- Solunum yetmezliği,

- Sepsis (Kana mikrop karışması),

- Kalp zarı veya beyin zarı iltihapları,

-Hatta yaşam kaybıyla sonuçlanabilir.”

Zatürrenin basit bir hastalık olmadığına vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, “Özellikle riskli gruplarda mutlaka erken tanı ve tedavi gerekir. Gelişen nefes darlığı, dirençli ateş, balgamda kan olması, sıvı ve gıda alımında belirgin bozulmalar önemsenmelidir. Nefes almakla batıcı, delici göğüs ve yan ağrılarının olması zatürreye ikincil akciğer zarlarında sıvı oluşmasına işaret edebilir” ifadelerini kullandı.

AKCİĞER ENFEKSİYONLARINI CİDDİYE ALIN

Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, korunma noktasında yapılması gerekenler ile ilgili şunları söyledi:

“- Grip ve zatürre aşılarını ihmal etmeyin, bu özellikle kronik hastalıkları olanlarda ve yaşlılarda kritik öneme sahiptir.

- Sigara içmeyin,

- Kapalı ve kalabalık ortamlarda uzun süre bulunmayın,

- Elleriniz sık sık yıkayın,

- Sağlıklı beslenin ve düzenli uyuyun.”

Akciğer enfeksiyonlarının ciddiye alınması konusunda uyarıda bulunan Dr. Öğr. Üyesi Ersoy, şunları kaydetti:

“İçeriğini bilmediğiniz serumlarda şifa aramayın. Bu serumlar vücudunuzun size verdiği mesajları maskeleyecek ve akabinde çok daha kötü bir şekilde hastane acillerine başvurmanız gerekebilecektir. Bu serumlar yüzünden hayatını kaybedenlerin olduğunu da unutmamak gerekir. Şifayı bir sağlık kurumunda aramalıyız. Basit olarak değerlendirilen bir öksürük akciğer kanserinin de bir belirtisi olabilir.

Özellikle öksürük, ateş, nefes darlığı ve göğüs ağrısı bir aradaysa, vakit kaybetmeden doktora başvurun. Covid-19 pandemisi döneminde tedavide geç kalınmış hastalar uzun süre yoğun bakımlarda hayat mücadelesi verdiler. Bu hastaların bir kısmı içeriğini, komplikasyonlarını bilmedikleri serumlarla şifa arayan kişilerdi. Erken tanı ve doğru tedavi hayat kurtarır.”

DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR

Her öksürükte antibiyotik gerektiği ile ilgili düşüncenin sanılanın aksine, çoğu akciğer enfeksiyonunun virüs kaynaklı olduğundan antibiyotiğin işe yaramayacağını belirten Dr. Öğr. Üyesi Ersoy şöyle devam etti:

“Zatürre sadece yaşlılarda olur diye düşülmekte ancak gençlerde hatta sağlıklı bireylerde bile görülebilir. Bitkisel çaylar hastalığı tedavi etmesi konusuna gelince bitkisel ürünler destekleyici olabilir ama ilaç yerine geçmez. Bitkisel ve doğal destekler tedavide işe yarayabilir ama doğru şekilde ve doktor kontrolünde kullanılmalı. Bunların yanında;

·Zencefil, kuşburnu, ıhlamur, nane-limon çayları boğazı rahatlatır ve bağışıklığı destekler.

·Bal ve zerdeçal karışımı, antienflamatuvar etki gösterebilir.

·Bol su içmek ve dengeli beslenmek, iyileşme sürecini hızlandırır.
Ancak, ciddi zatürrelerde sadece bunlara güvenmek tehlikelidir. Mutlaka tıbbi tedavi gerekir.

Bitkisel destekler iyileşmeye yardımcı olabilir ama tedavinin yerini tutmaz. En etkili yöntem, hastalığı erken fark edip doğru tedaviye başlamaktır.”

Ülkemizde her yıl binlerce hastanın, özellikle kronik böbrek yetmezliği nedeniyle organ nakli beklediğine dikkat çeken Uzm. Dr. Özdemir, böbrek naklinin, son dönem böbrek yetmezliği tedavisinde yaşam süresini uzatan ve yaşam kalitesini belirgin biçimde artıran en etkin tedavi seçeneği olduğunu kaydetti.

Günümüzde böbrek nakillerinin hem canlı vericilerden hem de kadavra donörlerden başarıyla gerçekleştirilebildiğini ifade eden Uzm. Dr. Özdemir, şöyle devam etti:

“Canlı vericili nakillerde donör ve alıcı arasındaki doku uyumu, tıbbi değerlendirme ve etik ilkeler doğrultusunda titizlikle incelenmektedir. Kadavra donör sayısının artması ise toplumun organ bağışı bilincinin yükselmesiyle mümkündür. Bu nedenle organ bağışı konusunda farkındalık oluşturmak, sağlık profesyonelleri kadar toplumun her bireyinin sorumluluğudur.

Böbrek nakli yapılan hastalarda uygun immünsüpresif (Bağışıklık sistemini baskılayan) tedaviler sayesinde uzun dönem greft ve hasta sağkalımı her geçen yıl daha da iyileşmektedir. Cerrahi tekniklerdeki ilerlemeler, deneyimli transplantasyon ekipleri ve düzenli takip programları nakil başarısını artıran temel unsurlardır.”

Uzm. Dr. Özdemir, “Her bir bağış, bekleme listesinde yer alan bir hastaya yeniden hayat verebilir. Unutmayalım ki, her organ bağışı, filizlenen yeni bir yaşamdır” diyerek sözlerini tamamladı.

Devlet memuru olan iki çocuk babası B.B., kızının kolunda ve yüzünde uyuşma ve konuşma kaybı meydana gelince Adıyaman’da bir sağlık kuruluşuna başvurduklarını söyledi.

Felç geçiren küçük kızın beynine pıhtı attığını ve beynindeki bir damarın tıkandığını ancak Adıyaman’da başvurdukları sağlık kuruluşunda müdahale edilemeyeceğini öğrendiklerini belirten baba B.B. farklı sağlık kuruluşlarına da başvurduklarını ama sonuç alamadıklarını kaydetti.

Yaptıkları araştırma sonrasında, yakınlarının da önerisiyle SANKO Üniversitesi Hastanesi Girişimsel Radyoloji Ünitesi’nden Doç. Dr. Mehmet Kolu’yla görüşmeye karar verdiklerini ifade eden baba B.B. yaşadıkları süreci şöyle anlattı:

“Zamanla yarışıyorduk. SANKO Üniversitesi Hastanesi’ne başvurma kararımız yakınlarımız tarafından da desteklenince kızımın ambulansla hızlı bir şekilde SANKO Üniversitesi Hastanesi'ne sevkini yaptık.

SANKO Üniversitesi Hastanesi'nde çok ilgilendiler. Kızımızda konuşma kaybı, yüzünde kısmi felç olmuştu. Sağ kolunu hareket ettiremiyordu. Yaklaşık bir saat süren operasyon çok başarılı geçti ve kızımızda gözle görülür iyileşmeler oldu. Konuşması ve yüzündeki felçte düzelme oldu, eski haline döndü. Allah tüm doktorlarımızdan ve çalışanlardan razı olsun. Doç. Dr. Mehmet Kolu Hocamıza ve ekibine çok teşekkür ediyorum.” 

ANJİYO YÖNTEMİYLE BEYİN DAMARINDAKİ PIHTIYI ÇIKARABİLİYORUZ

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Girişimsel Radyoloji Ünitesi’nde görevli Doç. Dr. Mehmet Kolu, beyin damarları tıkanan hastalara 24 saate kadar müdahale edebildiklerini söyledi.

Güncel yayınlarda 6 saat olan müdahale sınırının artık 24 saate kadar çıktığını ifade eden Doç. Dr. Kolu, “Kasık veya kol damarından bir iğne ile giriş yapıp anjiyo yöntemiyle beyin damarındaki pıhtıyı çıkarabiliyoruz. Bu işlem sayesinde ömür boyu felçli kalma riskini ciddi oranda düşürüyoruz” diye konuştu.

Hastaların üçte ikisinin inme geçirmemiş gibi normal hayatına dönebildiğini söyleyen Doç. Dr. Kolu, “Çocuklarda bu işlemleri yapmak erişkinlere göre daha zor ve daha ileri merkezlerde yapılabiliyor. Biz de hastanemizde çocuk ve erişkin tüm yaş gruplarında beyin-damar müdahalelerini yapabiliyoruz” şeklinde konuştu.

İNME SADECE YETİŞKİNLERDE GÖRÜLMEZ

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Hasan Kılıç da “İnme sadece erişkinlerde değil, çocuklarda da görülebilen ciddi bir durumdur. Nadir ama hayati öneme sahip olup her yıl 100.000 çocuktan 2-3’ünde görülür” dedi.

“Erken fark edilirse, beyin dokusu korunabilir ve çocuk normal yaşantısına dönebilir. Belirtileri erken fark etmek, bir çocuğun hayatını kurtarabilir” diyen Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, doğumsal kalp hastalıkları, pıhtılaşma bozuklukları, enfeksiyonlar (Menenjit, viral), boyun travmaları, genetik ve metabolik hastalıklar nedeniyle inmenin meydana gelebileceğini kaydetti.

Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, ailelerin dikkat etmesi gereken durumları şöyle özetledi:

“Kalp hastalıkları düzenli takip edilmeli, enfeksiyonlar erken tedavi edilmeli, boyun travmalarından korunulmalı, genetik danışmanlık alınmalı, sağlıklı yaşam ve yeterli su tüketimine dikkat edilmelidir.

Yüzde kayma, asimetri, konuşma bozukluğu, kelimeleri çıkaramama, kol ya da bacakta ani güçsüzlük, görme kaybı, çift görme, ani dengesizlik ve bilinç değişikliği durumlarında vakit kaybetmeksizin bir sağlık kuruluşuna müracaat edilmeli veya 112 aranmalıdır.”

“İlk kalp sesi S1 “lup”, ikinci kalp sesi S2 “dup” şeklinde duyulur. Üfürüm; bu seslerden farklı olarak stetoskop ile duyulan adeta üflemeye benzeyen sese verilen isimdir. Kanın kalp ve damarlar içerinde basınçlı bir şekilde pompalanması sırasında kan akımında meydana gelen değişiklikler nedeni ile oluşur ve duyulur.

Üfürümler masum ve patolojik olarak ikiye ayrılır. Çocukların yüzde 50-80’inde hayatlarının bir döneminde duyulan ve genellikle çocuk büyüyüp göğüs kafesi kalınlaşınca duyulmaz olan üfürümlere masum üfürüm denir.” 

Kalbinde üfürüm sesi duyulan çocukların çoğu zaman şikâyetinin olmadığını ve ailelerin bu durumu fark edemediklerini kaydeden Uzm. Dr. Köse şu bilgileri verdi:

“Doktor tarafından üfürüm duyulunca haklı olarak aileler panik ve endişeye kapılırlar. Üfürüm nedeni ile mutlaka Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı tarafından değerlendirme yapılmalıdır. Yapılan muayene, EKO ve EKG incelemesi sonucu üfürümün masum veya patolojik olduğu tespit edilir.”

Uzm. Dr. Köse, en sık duyulan üç masum üfürüm tipini şöyle özetledi:

“1. Klasik vibratuar üfürüm (Still üfürümü): İman tahtası kemiğinin sol orta kenarında veya sol alt kenarı ve apeks arasında en şiddetli, 2-3/6 derecede, düşük frekanslı ve kasılma fazının ortasında. 3-6 yaş arası, bazen bebeklikte duyulabilir.

2. Pulmoner ejeksiyon üfürümü: İman tahtası kemiğinin sol üst kenarında en şiddetli, erken-kasılma evresinde, 1-3/6 derece şiddetinde, üfler tarzda ve 8-14 yaş arasında en sık adölesanlarda duyulur. ASD (Atrial Septal Defekt, kalp kulakçıkları arasında delik) ve akciğer damar kapak darlığı ile ayrımının iyi yapılması gerekir. 

3. Yenidoğanın pulmoner akım üfürümü: İman tahtası kemiğinin sol üst kenarında en şiddetli, en iyi sol ve sağ göğüs duvarına, koltukaltına ve sırta yayılır, kasılma fazında ve 1-2/6 şiddetinde duyulur. Yenidoğanlarda duyulur, bebekte anormal yüz görünümü yok ise genellikle 3-6 aya kadar kaybolur.”

“Masum üfürümleri olan çocuklarda ailevi bir kalp hastalığı yoksa, kalple ilgili şikayeti olmadıkça ve herhangi bir muayenesinde üfürümde anormal değişiklik yoksa takibi, tedavisi ve efor kısıtlaması gerekmez” diyen Uzm. Dr. Köse, çocuğu takip eden hekimin üfürümün şiddeti ve karakterinde değişiklik saptarsa, beraberinde çocuğun daha sonradan çabuk yorulma, bayılma, eforla göğüs ağrısı gibi şikâyeti de varsa tekrar değerlendirilmesini isteyebileceğini söyledi.

Uzm. Dr. Köse, aşağıdaki durumlardan birinin veya daha fazlasının olması durumunda üfürümün patolojik olmasının daha olası olduğunu ve Çocuk Kardiyolojisi Uzmanı tarafından mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi:

“1. Çocukta çok terleme, kilo alamama, hızlı nefes alıp verme, morarma, göğüs ağrısı, bayılma gibi şikayetler varsa

2. Akciğer filminde anormal kalp bulguları saptanırsa

3. Anormal EKG eşliği

4. Kalbin gevşeme fazında duyulan üfürümler

5. Şiddetli (3/6 şiddetinde veya trilin (Kedi mırlaması gibi) eşlik ettiği) üfürümler

6. Deri ve dil-dudaklarda mavi-mor renk değişikliği fark edilirse

7. Anormal derecede kuvvetli veya zayıf nabızlar mevcutsa

8. Anormal kalp sesleri (Kalp sesleri çok sert, fazladan duyulan sesler).”

Uzm. Dr. Köse, kalpteki delik, damar darlığı ve kapak problemleri nedeni ile duyulan üfürümlerin patolojik üfürümler olduğunu, çocuk kardiyolojisi uzmanınca yapılan muayenede kesin tanı konulup nedene yönelik tedavi ve takip, gerekirse efor kısıtlaması gerekebileceğini kaydetti.

Strep A’nın, bademciklerin akut enfeksiyonu olduğunu kaydeden Doç. Dr. Tanrıverdi, “Çoğunlukla virüsler tarafından oluştuğu bilinmesine rağmen, yüzde 5-10’u bakteriler tarafından da oluşmaktadır. Bakteriler içinde en sık etken S. pyogenes’tir. Toplum içinde Strep A enfeksiyonu olarak bilinir” ifadelerini kullandı.

Strep A’nın gelişmekte olan ülkelerde daha sık görüldüğünü, bu ülkelerde standart korunma önlemlerine (Maske kullanımı) dikkat edilmediği için bulaş riskinin arttığını belirten Doç. Dr. Tanrıverdi, şöyle devam etti:

“Yakın temas ve solunum yolu en önemli bulaş şeklidir. Strep A vücuda girdikten sonra hastalık belirtileri 2-4 gün içinde başlar. Ani başlayan ateş en önemli belirtisidir. Ateşle birlikte hastada boğaz ağrısı baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, bulantı ve boyunda ağrılı lenf bezleri bulguları olur.

Strep A tedavisi gecikirse veya doğru tedavi verilemezse akut romatizmal ateş (ARA) ve akut glomerulonefrit (Böbreklerdeki küçük filtrelerin iltihaplanması) gelişebilir.”

Tanıda hastanın hikayesinin ve fizik muayenesinin önemine de değinen Doç. Dr. Tanrıverdi, “Boğazda bademcikler üzerinde beyaz lezyonların görülmesi, boyunda büyümüş lenf bezlerinin tespiti, hasta yaşının 40 yaş altında olması ve hızlı antijen testi kullanılması tanıyı kolaylaştırır” diye konuştu.

TEDAVİ VE KORUNMA

Strep A tedavisinde ilk seçeneğin penisilin olduğunu söyleyen Doç. Dr. Tanrıverdi, “Tek doz benzatin penisilin G, kas içine yapılır. Beraberinde ateş, boğaz ağrısı, kas ve eklem ağrıları için semptomatik tedavi verilir. Korunmada kalabalık yaşanan yerlerde havalandırmaya, maske kullanımı ve el hijyenine dikkat edilmelidir” şeklinde konuştu.

İNFLUENZA (GRİP)

Sonbahar aylarında tekrar eden boğaz ağrılarının en önemli  sebeplerinden birinin de grip olduğunu anımsatan Doç. Dr. Tanrıverdi, şu bilgileri paylaştı:

“Bu hastalarda boğaz ağrısı yanında yüksek ateş, baş ağrısı, öksürük, kas ve eklem ağrıları belirtileri vardır. Salgınlar yapabilir ve savunma sistemi zayıf kişilerde (1 yaş altı bebekler, 65 yaş üstü yetişkinler, gebeler, kemoterapi kullanan hastalar, diyabeti ve hipertansiyonu olan) kişilerde yaşam kaybına neden olabilir.

İnfluenzanın kuluçka süresi genellikle 1-3 gündür kuluçka döneminden sonra hastada şiddetli boğaz ağrısı, ateş, kas ve eklem ağrıları, kuru öksürük ve iştahsızlık belirtileri olur. Çocuklarda bu belirtileri ek olarak huzursuzluk ve uyku hali vardır. Hasta şikayetleri geçmesine rağmen boğaz ağrısı ve halsizlik şikayeti 1-2 haftaya kadar sürebilir.

Yatak istirahati tedavinin önemli bileşenlerinden biridir. Tedavide belirtilerin başlamasından ilk 3 gün içerisinde antiviral tedavi (Oseltamivir) verilmesi belirtilerin daha hafif geçirilmesine sebep olur. Ateş, boğaz ağrısı, kas ve eklem ağrıları için analjezik ve antihistaminik tedaviler kullanılır. Virüslerle oluşan bir hastalık olduğu için, antibiyotiklerin kullanılması önerilmez. Korunmada kalabalık yaşanan yerlerde havalandırmaya, maske kullanımı ve el hijyenine riayet  edilmelidir.”

SOĞUK ALGINLIĞI

“Nezle burun akıntısı, aksırık, boğaz ağrısı ve genellikle hafif bir baş ağrısının eşlik ettiği bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu belirtilere öksürük, iştahsızlık, halsizlik ve nadir olarak ateş eklenebilir” diyen Doç. Dr. Tanrıverdi, şöyle devam etti:

“Bu hastalığa yaklaşık 200 farklı virüs etken olur. Hastalığın en sık nedeni rinovirüslerdir. İnsanlarda en sık rastlanan enfeksiyon hastalıklarından biri olan soğuk algınlığı, sonbahar ve kış aylarında sık görülür. Yetişkinler yılda 2-3, çocuklar 6-12 defa hastalığa yakalanabilirler. Damlacık yoluyla doğrudan veya kontamine yüzeylerden dolaylı temasla bulaş olur.

Semptomatik tedavi yapılır. Ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler kullanılır. Antibiyotikler kullanılmaz. Erişkinlerde birinci kuşak antihistaminikler, dekonjestanlar denenebilir. En iyi destek tedavisi bol sıvı tüketmek ve istirahat etmektir. El yıkama ve antiseptik kullanımı virüs yayılımını azaltır. Eldiven ve maske kullanılabilir.”

BAŞ AĞRISININ NEDENLERİ

Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, baş ağrısının nedenlerini şu şekilde özetledi:“

A. Birincil (Primer) baş ağrıları: Beyinde yapısal bir neden olmadan gelişir.

- Migren: Zonklayıcı, tek taraflı, bulantı ve kusma eşlik edebilir.

- Gerilim tipi baş ağrısı: Baskı veya sıkıştırma tarzında, stresle artar.

B. İkincil (Sekonder) baş ağrıları: Başka bir hastalığın belirtisidir (Sinüzit, ateş, göz kusuru, tümör vb.).”

NE ZAMAN CİDDİ OLABİLİR?

Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, baş ağrısının dikkate alınması gereken durumları ise şöyle sıraladı:

“- Sabahları uyandıran veya kusmayla birlikte olan ağrı

- Gün geçtikçe şiddeti artan ağrı

- Kafa travması sonrası başlayan ağrı

- Ateş, ense sertliği, bilinç değişikliği, nöbet eşlik etmesi

- Görme bozukluğu, çift görme, dengesizlik.”

TANI NASIL KONUR?

Tanıda doktorun ağrının süresi, sıklığı, eşlik eden belirtiler ve nörolojik muayeneyi değerlendirdiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, “Gerekirse göz muayenesi, kan testleri veya beyin görüntülemesi yapılabilir” diye konuştu.

TEDAVİ VE ÖNLEMLER

Dr. Öğr. Üyesi Kılıç,  tedavi ve önlemlere yönelik şunları söyledi:

“- Yeterli uyku, sıvı alımı, düzenli beslenme

- Ekran süresinin azaltılması, stres yönetimi

- Ağrı kesiciler yalnızca doktor önerisiyle kullanılmalıdır.

- Migrenli çocuklarda tetikleyici gıdalardan (Çikolata, salam, kafeinli içecekler) kaçınılmalıdır.”

AİLELERE ÖNERİLER

Ailelere önerilerde bulunan Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, sözlerini şöyle tamamladı:

“Baş ağrısı günlüğü tutun: Ne zaman başladı ne kadar sürdü ne yedi? Ağrı sonrası uyku veya kusma varsa not alın, düzenli göz muayenesi yaptırın ve gereksiz tetkik veya ilaçtan kaçının, gerekirse çocuk nöroloji uzmanına başvurun.

Çocuklarda baş ağrısı çoğu zaman geçicidir, ancak bazı durumlar ciddi olabilir. Ailelerin dikkatli gözlemi ve zamanında hekim değerlendirmesi, çocukların sağlıklı gelişimi için çok önemlidir. 

TEŞHİS SÜRECİ

Meme kanserinin kesin tanısının birkaç aşama izlendiğini belirten Prof. Dr. Yıldırım, bu aşamaları şöyle sıraladı:

“- Görüntüleme Yöntemleri: Temel tarama aracı olan mamografi kullanılır; şüpheli durumlarda ise ultrason veya MR (Manyetik Rezonans) gibi ileri görüntüleme testlerine başvurulur.

- Kesin Tanı: En önemli adım biyopsidir. Memedeki şüpheli bölgeden alınan doku örnekleri, kanser hücrelerinin varlığını doğrulamak için mikroskop altında incelenir.

 Evreleme: Kanser evrelemesi, kanserin vücutta ne kadar yayıldığını anlamak için kullanılan standart bir yöntemdir ve tedavi planının belirlenmesinde kritik bir rol oynar.”

TEDAVİ YÖNTEMLERİ

“Meme kanseri tedavisi, kanserin evresi, türü ve hastanın genel sağlık durumu vb. faktörlere göre kişiselleştirilir” diyen Prof. Dr. Yıldırım, temel tedavi yöntemleri ile ilgili şu bilgileri verdi:

“- Cerrahi: Kanseri vücuttan çıkarmak için kullanılan ana yöntemdir. İki temel yaklaşım vardır:

1.      Mastektomi: Memenin tamamının cerrahi olarak çıkarılmasıdır.

2.      Meme Koruyucu Cerrahi (Lumpektomi): Sadece tümörün ve etrafındaki sağlıklı dokunun çıkarılmasıdır. Bu cerrahiyi tercih eden hastalar genellikle ameliyat sonrası radyoterapi alırlar.

- Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlar kullanarak kanser hücrelerini öldürmeyi amaçlar ve genellikle meme koruyucu cerrahi sonrası kalan meme dokusundaki olası kanser hücrelerini yok etmek için kullanılır.

- Kemoterapi: Kanser hücrelerini yok eden ya da büyümelerini durduran ilaçların kullanılmasıdır. Tümörü küçültmek için cerrahi öncesi veya kanserin yayılmasını önlemek amacıyla cerrahi sonrası verilebilir.

- Endokrin (Hormon) Terapi: Büyümek için östrojen kullanan kanser türlerinde etkilidir; östrojenin etkisini bloke eden veya üretimini engelleyen ilaçları içerir.

- Hedefe Yönelik Tedavi: Yalnızca belirli moleküler özelliklere sahip kanser hücrelerine etki eden ilaçlardır.

- İmmünoterapi: Vücudun kendi bağışıklık sistemini kanserle savaşmak için harekete geçiren ilaçlardır ve belirli ileri evre meme kanseri türlerinde kemoterapiyle birlikte kullanılabilir.”

HASTANIN KARAR VERME VE TAKİP SÜRECİ

Prof. Dr. Yıldırım, hastanın tedavi süreci ile ilgili karar vermesi ve takip süreci ile ilgili şunları kaydetti:

“- Hastanın Karar Vermesi: Hastaların tedavi seçeneklerinin faydaları, dezavantajları, alternatifleri ve tedavisizlik durumu hakkında bilgi alarak tedavi sürecinde aktif bir rol oynaması kritik öneme sahiptir.

- Tedavi Sonrası Takip: Tedavi tamamlandıktan sonra, kanserin geri gelip gelmediğini izlemek amacıyla düzenli kontroller ve mamografileri içeren testler yapılır.

- Nüks Belirtileri: Hastalar, meme bölgesinde yeni kitleler, kemiklerde veya karında ağrı, nefes darlığı, baş ağrıları gibi nüks belirtilerine karşı dikkatli olmalıdır.

- Nüks Durumunda Tedavi: Kanserin geri dönmesi durumunda tedavi, nüksün konumuna göre yeniden şekillendirilir; çoğu hasta hormon terapisi veya kemoterapi alır ve cerrahi de bir seçenek olabilir.

- Yaşam Kalitesi: Meme kanseri olan birçok kişi tedaviden sonra iyi bir yaşam sürer. İlaçları talimatlara uygun almak, doktor talimatlarına uymak ve duygusal sağlığa özen göstermek önemlidir.”

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı’nda görev yapan Uzm. Dr. Emine Kolu, ozonun vücutta temel olarak antioksidan kapasiteyi artırdığını söyledi.

OZON TEDAVİSİ NEDİR?

 “Ozon, oksijenin üç atomlu hali olup renksiz ve yüksek enerjili bir gazdır” diyen Uzm. Dr. Kolu şu bilgileri verdi:

“Ozon vücutta temel olarak antioksidan kapasiteyi artırır. İmmünomodülasyon (Bağışıklık sistemini etkileyerek hastalıklarla mücadeleye yardımcı tedavi yöntemi) ile bağışıklık sisteminin güçlenmesine katkı sağlar. Hücre yenilenmesi ve dokuların oksijenlenmesini artırır. Dışarıdan maruz kaldığımız tüm kimyasallar, sigara ve paketli ürünlerin toksik etkisini vücudumuzdan doğal yolla atmamıza yardımcı olur. Saç dökülmesini azaltır ve antiaging (Yaşlanma karşıtı) etki sağlar.”

OZON TEDAVİSİNİN KULLANILDIĞI BAŞLICA HASTALIKLAR

Uzm. Dr. Kolu ozon tedavisinin kullanıldığı başlıca hastalıkları şöyle sıraladı:

“Diyabet, arteriyel dolaşım bozukluğu, fibromiyalji, kas iskelet sistemi hastalıkları, kronik yorgunluk, uyku bozukluğu, akne, alerjik hastalıklar, migren, Romatoid Artrit vb. otoimmün hastalıklar, enfeksiyon ve yara yeri iyileşmesi.

Ayrıca bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi, bazı onkolojik hastalıkların kemoterapi ve radyoterapi sürecindeki yan etkilerinin azaltılmasında kullanabilmekteyiz. Bu süreçte ozon tedavisi hastaların kronik hastalıkları nedeni ile kullanmakta oldukları ilaç ve tedavileri ile etkileşmez.”

UYGULAMA YÖNTEMLERİ

Temel uygulama yöntemlerinin, majör otohemoterapi olarak adlandırılan ozon gazının steril koşullarda ve ozona dayanıklı malzemeler kullanılarak, hastanın kendi kanıyla işleme alınıp damar yolundan tekrar hastaya verilmesi şeklinde olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Kolu, diğer uygulama yöntemleri konusunda şunları söyledi.

“Bu işleme ek olarak akne ve alerjide sıklıkla tercih ettiğimiz diğer uygulama yine hastanın kendi kanı ile ozon gazının steril uygun bir enjektörde karıştırılarak  kas içine yavaşça enjekte ettiğimiz yöntemdir.

Diğer bir yöntem ise, ozona dayanıklı özel torbalar kullanılarak deri lezyonları, ülser, yaralar, diyabetik ayak  ve yanıklarda kullandığımız bölgesel tedavi yöntemidir.

Diz, omuz vb. ağrılı eklemler içine ve çevre dokulara uyguladığımız enjeksiyonlar ile ağrıyı kontrol altına almayı, azaltmayı ve hareket kabiliyetini artırmayı hedefleriz. Bölgesel kas spazmlarında, tetik nokta tedavilerinde, kas içi ozon enjeksiyon  uygulaması yapmaktayız. Herpetik deri lezyonlarında, zonada lezyon çevresi enjeksiyon uygulaması ile iyileşme sürecini hızlandırmayı hedefleriz.

Diğer bir uygulama şekli rektal yoldan uygulama olup, uygulama kolaylığı ve uyumu açısından genellikle damar yolu problemi olan hastalarda ve çocuk hastalarda tercih etmekteyiz.”

Ozon tedavisini her hastaya ve hastalığına özgü yapılan ön değerlendirmeler  sonrası belirli doz ve sıklıkta hastaya uygun yöntemleri seçerek uyguladıklarını kaydeden Uzm. Dr. Kolu, “Kış mevsimine girme sürecinde bağışıklığınızı güçlendirmek, antiaging etkisinden faydalanabilmek, kronik yorgunluk ,uyku bozukluğu, yaygın kas eklem ağrılarınız ve ek hastalıklarınız için bütüncül tedavi yöntemi olarak kullanabilirsiniz” dedi.

KALP HASTALIKLARININ BAŞLICA NEDENLERİ

Kalp-damar hastalıklarının gelişiminde birçok risk faktörünün rol oynadığını belirten Prof. Dr. Çetin, en yaygın nedenleri şöyle sıraladı:

“ - Yüksek tansiyon (Hipertansiyon)

- Yüksek kolesterol düzeyleri

- Sigara ve tütün kullanımı

- Diyabet (Şeker hastalığı)

  - Hareketsiz yaşam tarzı

  - Sağlıksız ve dengesiz beslenme

- Fazla kilo ve obezite

- Aşırı stres ve kötü stres yönetimi

  - Ailede kalp hastalığı öyküsü.”

KALP SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN YAPILACAKLAR

“Kalp hastalıkları büyük ölçüde önlenebilir. Bu nedenle yaşam tarzında yapılacak bazı değişiklikler, kalp sağlığını önemli ölçüde koruyabilir” diyen Prof. Dr. Çetin, şöyle devam etti:

“1. Dengeli ve sağlıklı beslenin: Beslenme alışkanlıkları kalp sağlığı üzerinde doğrudan etkilidir. Kalbiniz için şu önerilere dikkat edin:

- Sebze ve meyveyi daha fazla tüketin. Günde en az 5 porsiyon sebze-meyve yemeye özen gösterin.

- Tam tahıllar tercihiniz olsun. Beyaz ekmek ve pirinç yerine tam buğday, esmer pirinç ve yulaf vb. lifli tahılları seçin.

- Sağlıklı yağları kullanın. Tereyağı ve margarin yerine zeytinyağı, avokado yağı veya fındık yağı vb. doymamış yağları tercih edin.

- Trans yağlardan ve doymuş yağlardan kaçının. Hazır paketli gıdalar, kızartmalar ve işlenmiş et ürünleri (Sucuk, salam, sosis) bu yağları içerebilir.

- Tuzu azaltın. Aşırı tuz tüketimi yüksek tansiyona yol açabilir. Günlük tuz tüketimini 5 gramın (1 silme çay kaşığı) altında tutmaya çalışın.

- Şekerli ve işlenmiş gıdalardan uzak durun. Şekerli içecekler, hazır tatlılar ve paketli ürünler kalp hastalığı riskini artırabilir.

- Omega-3 yönünden zengin besinler tüketin. Haftada 2 kez balık yemek (Özellikle somon, sardalya gibi yağlı balıklar) kalp damar sağlığını destekler.

- Porsiyon kontrolü yapın. Aşırı kalori alımı obeziteye neden olabilir.

2. Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun: Sigara kullanımı, kalp hastalıkları için en güçlü risk faktörlerinden biridir. Sigara içmek damarları daraltır, kan basıncını yükseltir ve kalp krizi riskini artırır. Bırakmak için şu adımlar etkili olabilir:

- Sigarayı bırakmak için bir tarih belirleyin ve bu tarihi çevrenizle paylaşarak destek alın.

- Tetikleyicileri tanıyın: Sigara içme isteğini artıran durumları (Kahve içmek, stres, arkadaş ortamı vb.) belirleyin ve bunlara karşı önlem alın.

- Nikotin bağımlılığıyla mücadele için profesyonel destek alın. Doktorunuzla görüşerek nikotin bantları, sakızlar ya da ilaç tedavisi gibi yöntemleri değerlendirebilirsiniz.

- Aile hekiminize veya bir sigara bırakma merkezine başvurun. Türkiye'de birçok hastanede ve sağlık merkezinde ücretsiz sigara bırakma desteği verilmektedir.

- Sigarayı bıraktığınızda kalbiniz hemen olumlu etkilenmeye başlar:

. İlk 20 dakikada kalp atış hızı düşer.

. 24 saat içinde kalp krizi riski azalmaya başlar.

. 1 yıl sonra kalp hastalığı riski sigara içenlere göre yarı yarıya azalır.

3. Düzenli fiziksel aktivite yapın: Haftada en az 150 dakika yürüyüş, koşu, bisiklet vb. egzersizler yapın.
4. Alkol tüketimini sınırlandırın.
5. Kilonuzu kontrol altında tutun.
6. Tansiyon, kolesterol ve kan şekeri değerlerinizi düzenli olarak ölçtürün.
7. Stresi yönetmeyi öğrenin.
8. Yeterli ve kaliteli uyuyun.”

“Kalp hastalıkları kader değildir” diyen Prof. Dr. Çetin, sözlerini şöyle tamamladı:

“Her yıl 29 Eylül Dünya Kalp Günü, kalp ve damar hastalıklarına karşı farkındalık oluşturmak ve toplumları sağlıklı yaşam konusunda bilinçlendirmek amacıyla dünya genelinde kutlanmaktadır. Alacağınız basit ama etkili önlemlerle kalbinizi koruyabilir, sevdiklerinizle sağlıklı ve uzun bir hayat sürdürebilirsiniz. Sizde de bugün kalp sağlığınızı korumak için bir adım atın.”

BELİRTİLERİ

Opr. Dr. Tüfekçi, üriner sistem taş hastalıklarının belirtilerini şöyle sıraladı:

“-Böğür ya da yan ağrısı (Genellikle çok şiddetli, “kolik” tarzında)
-İdrarda yanma ya da idrara sık çıkma
-İdrarda kan görülmesi
- Kusma ve bulantı

-İdrar akışında tıkanıklık hissi.

Opr. Dr. Tüfekçi, bazı küçük taşları hiç belirti vermeden kendiliğinden düşebilirken, büyük taşların ise tıkanıklık yaparak ciddi ağrılara ve böbrek fonksiyonlarının bozulmasına neden olabildiğini anlattı.

RİSK FAKTÖRLERİ

Opr. Dr. Tüfekçi, üriner sistem taş hastalıklarının risk faktörlerinin yetersiz su tüketimi, aşırı tuzlu ve hayvansal protein ağırlıklı beslenme, ailede taş hastalığı öyküsü ve bazı metabolik hastalıklar olduğunu ifade etti.

TEDAVİ YÖNTEMLERİ

“Günümüzde taş hastalığının tedavisi oldukça gelişmiştir. Taşın yeri, büyüklüğü ve hastanın durumu göz önüne alınarak çeşitli tedaviler uygulanır” diyen Opr. Dr. Tüfekçi şu bilgileri paylaştı:

“1. İlaç ve Bol Sıvı ile Takip: Özellikle 10 mm'den küçük ve izlem için uygun olan taşlar bazen ilaç ve bol sıvı desteğiyle kendiliğinden düşebilir. Burada önemli olan düzenli doktor takibi ve tavsiyesi ile sürecin yönetilmesi olup her an acil bir müdahale gerekebileceği akılda tutulmalıdır.

2.⁠ ⁠ESWL (Taş Kırma Yöntemi): Vücut dışından ses dalgalarıyla taş hedeflenerek kırılır ve küçük parçalara ayrılır, parçaların idrarla kendiliğinden atılması beklenir.

3.⁠ ⁠Endoskopik Yöntemler (URS – RIRS): İdrar yolundan kamera ile girilerek (Kapalı bir şekilde) taşa ulaşılır, taş lazerle kırılır ve büyük parçalar dışarı alınırken küçük kırıntıların idrar ile atılımı sağlanır. Bu işlem esnasında kullanılan teknoloji çeşidine göre ameliyatın konforu ve başarısı değişkenlik gösterebilmektedir ki bizde hastanemizde bu ameliyatı uygularken lazer teknolojisinin en gelişmişlerinden olan thulium lazer cihazını kullanmaktayız.

4.⁠ ⁠Perkütan cerrahiler: Genellikle 2 cm'den büyük, böbrek yerleşimli taşlarda bel bölgesinden yaklaşık 2 cm’lik küçük bir kesi yardımı ile (Perkütan nefrolitotomi) böbreğe ulaşılarak taşlar temizlenir.

5.⁠ ⁠Açık Cerrahi: Günümüzde çok nadiren gerekli olur, diğer yöntemlerin uygun olmadığı özel durumlarda tercih edilir.

Hastanemizde taş hastalığının tanı ve tedavisi ile ilgili her türlü modern yöntem başarılı bir şekilde uygulanmaktadır. Hastalarımız, şikâyetlerine en uygun ve en güncel tedavi seçeneklerinden yararlanabilmektedir. Özellikle endoskopik cerrahilerde kullandığımız thulium lazer cihazı ile tam taşsızlık sağlama oranlarımız oldukça yüksek izlenmektedir.”

KORUNMA YOLLARI

Üriner sistem taş hastalığının Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde çok sık görülmekle birlikte tedavisi olan bir sağlık sorunu olduğunu belirten Opr. Dr. Tüfekçi, korunma yolları ile ilgili şunları söyledi:

“Bol su içmek, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak ve düzenli kontrollerle taş oluşumunun önüne geçmek mümkündür. Bu tarz şikayetleri olan ya da ailesinde taş hastalığı öyküsü olan hastalarımızın, vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına muayene olmasını öneriyoruz.”

Nedeni bilinmemekle birlikte, oluşumu için bazı risk faktörleri olduğunu kaydeden Prof. Dr. Maralcan, bilinen risk faktörlerinin radyasyon, ailede tiroit kanseri geçmişi ve genetik geçiş olduğunu ve tedavi planlanırken bu risk faktörlerinin de göz önüne alındığını ifade etti.

Tiroit kanserinin bazı hastalarda boyunda şişlikle fark edilebileceğini söyleyen Prof. Dr. Maralcan, “Bazen hastalık genel kontrol amaçlı tarama testleri sırasında tespit edilebilir. Tiroit ultrasonunda, tiroit nodülü veya nodüllerinin saptanmasıyla ortaya çıkabilir” diye konuştu.

Prof. Dr. Maralcan, nadir rastlanan bazı belirtilerini; yutma güçlüğü, ses kısıklığı, boyun veya boğazda ağrı, solunum problemleri ve lenf düğümlerinde şişlik olarak sıraladı.

TANI YÖNTEMLERİ:

Prof. Dr. Maralcan, tiroit kanserinin tanısı için kullanılan yöntemlerİ hakkında ise şunları söyledi:

“- Fizik muayene: Hekim tarafından hastanın bilgileri öğrenildikten sonra yapılan elle muayene yöntemidir.

- Kan testleri: Tiroit hastalığı varsa hormon düzeylerinin nasıl olduğunu değerlendirmemize yarar. Tiroit kanserlerinde tiroit hormonlarının kan düzeyleri çoğunlukla normal sınırlardadır.

- Ultrason: Tiroit kanseri şüphesi oluştuğunda, tiroit ultrason tetkikindeki kanser şüpheli nodül veya nodüllerden ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılır.

- İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Sonucuna göre tanı için yetersiz materyal, benign, önemi belirsiz atipi, foliküler neoplazi, kanser şüpheli durum veya kanser ön tanıları sitoloji raporu ile bildirilir.”

TEDAVİ YÖNTEMLERİ:

- Cerrahi yöntem: Tiroit kanserlerinde başlıca tedavi yönteminin cerrahi olduğunu anımsatan Prof. Dr. Maralcan, “Cerrahinin genişliğini belirlemek veya cerrahi dışı tedavi yöntemlerini planlamakta, kanserin cinsi ve hastaya ait özellikler çok önemli yer tutar. Bazı hastalarda sadece tek taraflı tiroit lobu çıkarılır. Bu durum genelde papiller mikrokanser denen çeşidin düşük riskli olan hastalarına uygulanır” ifadelerini kullandı.

Birçok tiroit kanseri hastasında ise bilateral total ‘tiroidektomi’ denen tiroit bezinin tamamının çıkartıldığı ameliyat yapıldığını belirten Prof. Dr. Maralcan, şu ifadeleri kullandı:

“Tiroidektominin yanı sıra bazı tiroit kanseri hastalarında lenf nodlarının çıkartıldığı boyun diseksiyonu ameliyatı da yapılır. Boyun diseksiyonu; hastalığın boyun lenf nodlarına yayıldığına dair bulgular varsa yapılır. Bu durumun istisnaları da bulunmaktadır. Örneğin medüller kanserde boyun orta bölge lenf bezlerine çok yüksek oranda yayılım olduğu bilindiği için tiroidin tamamı çıkartılırken aynı zamanda orta bölge lenf bezleri de çıkartılır. Hurthle hücre tipi kanserlerde de benzer durum vardır.”

Prof. Dr. Maralcan, radyoaktif iyot ablasyonu yöntemiyle ilgili olarak ise şunları söyledi:

“Tiroidin tamamının cerrahi olarak alındığı papiller ve foliküler kanser hastalarının nüks bakımından yüksek riskli olanlarında uygulanan bir tedavi yaklaşımıdır. Amacı ameliyat sonrası geride kalmış olabilecek mikroskobik odakları yok etmektir. Ayrıca ileri evre, metastatik papiller ve foliküler tiroit kanserlerinde tedavi amacıyla yüksek dozlarda kullanılır.”

-Kemoterapi: Tiroit kanserlerinin tedavisinde kemoterapinin pek başarılı olmadığını anlatan Prof. Dr. Maralcan, şunları kaydetti:

“Ancak ileri evre, metastatik tiroit kanserlerinde kullanılır ve kısmen faydalı olabilir. Genel olarak kullanılan ilaçlar tirozin kinaz inhibitörleridir. Cerrahi tedavi dışında diğer tedavi yöntemleri çok azınlıkta ve seçilmiş hastalara uygulanır.

Tiroit papiller mikrokanser hastalarının seçilmiş, hastalığın ilerlemesi bakımından çok düşük risk grubunda olanlara, ameliyatı tolere edemeyecek kadar ciddi yandaş hastalığı bulunan hastalara aktif takip ve/veya radyofrekans, mikrodalga vb. ablasyon yöntemleri uygulanabilir ancak bu tip yaklaşımlar çok deneyimli merkezler tarafından uygulanması gereken tedavi yöntemleridir.”

Tiroit kanserlerinde; cerrahi veya cerrahi dışı tedaviler tamamlandıktan sonra tiroidin tamamının çıkartıldığı hastalarda yaşam boyu kullanmak üzere tiroit hormonu başlandığını aktaran Prof. Dr. Maralcan, “Genellikle başarılı şekilde tedavi edilebilen tiroit kanserlerinde erken teşhis ve uygun tedaviyle hastaların büyük bir kısmı uzun ve sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Tiroit kanseri hakkında farkındalık oluşturmak ve belirtilerini erken dönemde tanımak, hastalığın tedavisinde büyük bir öneme sahiptir” diye konuştu.

Prostat kanserinin ABD ve Batı Avrupa’da erkeklerde en sık görülen kanser türü olduğunu, Asya toplumlarında az görülmesinin ise dünya ortalamasını düşürdüğünü kaydeden Prof. Dr. Erturhan, 2020 yılında dünya genelinde 1.4 milyon yeni tanı alan hasta ve 375.000 yaşam kaybı bildirildiğini ifade etti.

Türkiye’de prostat kanserinin insidansı (Görülme sıklığı) ile ilgili ilk ciddi çalışmanın 2009 yılında yapılan Prostatürk çalışması olduğunu ve sonucunda Türkiye’de prostat kanser insidansının 100.000’de 35 olarak bulunduğunu belirten Prof. Dr. Erturhan çalışmaya yönelik şu bilgileri paylaştı:

“2022 yılında Türk Üroloji Akademisi Üroonkoloji Araştırma grubu tarafından yapılan kesitsel çalışma Gaziantep, İstanbul, Ankara, Erzurum, Giresun, Zonguldak, Samsun, Isparta ve Mersin olmak üzere 9 merkezde yürütüldü. Öncesinde yazılı ve görsel basında duyurusu yapılan bu çalışmaya 15 Eylül Prostat Kanseri Farkındalık gününün olduğu hafta (12-16 Eylül 2023) belirtilen merkezlere başvuran; 50-80 yaş arası semptomatik/asemptomatik erkek hastalar ile 40 yaş üstü aile öyküsü olan gönüllü erkek hastalar dahil edildi. Hastaların rektal muayeneleri ve serum PSA (Prostat Spesifik Antijen) düzeyleri kontrol edilip gerekli görülen hastalardan prostat biyopsisi uygulandı. Toplam 873 gönüllünün katıldığı bu çalışmada, gönüllülerin 87’sinden biyopsi alındı ve hastaların 16’sında (Yüzde 1.83) prostat kanseri yakalandı. Kanser saptanan hastaların sayısı ise 9 (Yüzde 0.91) olarak tespit edildi.

Söz konusu bu veriler, dünya ortalamasının altında olmakla birlikte çalışmamıza esas teşkil eden, ‘Türkiye’de prostat kanseri için rutin tarama uygulanmalı mıdır?’ sorusuna yüksek sesle “evet” diyecek düzeyde değildi.

Ancak prostat kanseri tüm dünyada halen yaşam kaybına neden olan bir hastalık olma özelliğini sürdürmektedir. Özellikle ailesinde prostat kanseri hikayesi olan 40 yaşından büyük erkekler en ciddi risk grubudur. İdrar yapma ile ilgili şikayetleri olan erkeklerin ürolog kontrolüne gitmeleri, daha sonraları yaşam kaybıyla sonuçlanabilecek ileri evre prostat kanserinin erken dönemde yakalanmasına imkan verebilmektedir.” 

PROSTAT KANSERİ OLUŞUMUNA ETKİ EDEN FAKTÖRLER

Prostat kanserinin neden oluştuğuna dair pek çok faktörün, tarihsel süreçte araştırıldığını anımsatan Prof. Dr. Erturhan, şunları söyledi:

“İyi huylu prostat büyümesinden aşırı seksüalite, pek çok gıda ve vitamin alımının etkisi üzerinde durulmuşsa da bugün için elimizde kalan iki ana faktör; ileri yaş ve aile öyküsüdür. Burada ileri yaştan kasıt, 50 yaş üzeri grup olmaktadır. Ancak ailesinde birinci derece yakınlarında prostat kanseri hikayesi olanlarda bu sınır 40 yaşa inmektedir.

Son yıllarda onkogenetik araştırmalar prostat kanserinin, meme ve yumurtalık kanseri ile benzer kötü gen havuzunu kullandığını göstermiştir. Bunun günlük pratikte anlamı, birinci derece kadın yakınlarında meme ve yumurtalık kanseri olanlarda da artmış prostat kanser riski bulunmaktadır.”

PROSTAT KANSERİNDE HASTA YÖNETİMİ

“Yukarıda bahsedilen semptomlarla başvuran hastalarda ayrıntılı bir medikal öykü ve dokunarak prostat muayenesi ile PSA düzeylerine bakılır” diyen Prof. Dr. Erturhan, şöyle konuştu:

“Gerek muayenede gerekse PSA tahlilinde bir anormallik tespit edilirse prostattan parça (Biyopsi) alınır. Biyopsi sonrası sonuç prostat kanseri ile uyumlu gelirse hastalığın evresini (Komşu organlara veya uzak organlara yayılım durumu) ortaya koymak amaçlı radyolojik ve gerekli olgularda nükleer tıp görüntüleme yöntemleri kullanılır.”

Özellikle sabah öğününde tercih edilen doğru besinlerin, çocukların bağışıklık sistemi, dikkat süresi, hafıza gücü ve sınav başarısı üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu kaydeden Demirci, şöyle devam etti:

“Gece boyunca süren açlık döneminin ardından, beynin yeniden enerji, protein, yağ, vitamin ve minerallere ulaşabilmesi için kahvaltı kritik bir fırsat sunar. Bu sayede öğrenciler gün boyu zihinsel odaklarını koruyabilirler. Araştırmalar, düzenli kahvaltı yapan çocukların hafıza ve dikkat gerektiren görevlerde daha yüksek performans gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Beyin gelişimi ve bilişsel fonksiyonlar için protein, sağlıklı yağlar, demir, B vitaminleri ve D vitamini gibi öğeler vazgeçilmezdir. Bu öğelerin düzenli beslenme planı içinde yer almaması, çocuklarda yorgunluk, baş ağrısı ve öğrenme güçlüğü gibi olumsuzluklara yol açabilir. Özellikle sabah saatlerinde, kan şekeri seviyesinin dengelenmesi için kahvaltı önem taşır.

Türkiye’de yapılan çalışmalar da düzenli kahvaltı alışkanlığı ile akademik başarı arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu doğrulamaktadır. Tam tahıllı ekmek, yumurta, süt ürünleri, taze meyve ve sebze içeren dengeli bir kahvaltı, çocukların bilişsel süreçlerini desteklerken, kahvaltıyı atlayan öğrencilerde dikkat dağınıklığı ve öğrenme zorlukları daha sık görülmektedir.”

Başarılı bir beslenme planının sürdürülebilirliği için ebeveynlerin, öğrencilerin ve eğitim kurumlarının iş birliğinin önemine değinen Demirci, şu önerilerde bulundu: 

“ - Dengeli öğün planlaması yapın: Kahvaltıda süt veya yoğurt, tam tahıllı ekmek ve meyve kombinasyonları besin çeşitliliği sağlar. Atıştırmalıklarda ise kuruyemiş, peynir veya taze meyve tercih edilebilir.

- Kahvaltıyı günlük rutine dâhil edin: Çocukların her sabah kahvaltı yapması teşvik edilmeli, yoğun sabahlar için akşamdan pratik alternatifler hazırlanmalıdır (Örneğin, haşlanmış yumurta, dilimlenmiş meyve veya tam buğday ekmeğiyle hazırlanmış sandviç). Sandviçler hem taşınabilir hem de çocukların severek tüketebileceği pratik seçeneklerdir.

- Şeker tüketimini sınırlayın: Su ve süt gibi içecekler önerilmeli, şekerli içecekler dikkat ve enerji düzeyleri üzerinde olumsuz etki yaratabileceği için sınırlandırılmalıdır.

- Okul için sağlıklı ara öğünler hazırlayın: Öğrencilere gün içinde tüketebilecekleri meyve, yoğurt veya tam tahıllı sandviç gibi seçenekler sunulabilir.

- Rol model olun: Ebeveynler ve öğretmenler, çocuklara sağlıklı beslenme konusunda örnek olmalı, öğünlerin birlikte tüketilmesi, ekran kullanımının sınırlandırılması ve beslenmenin önemi hakkında farkındalık çalışmaları yapılmalıdır. Düzenli ve bilinçli beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, çocukların hem fiziksel hem de zihinsel açıdan güçlenmelerini sağlayarak akademik başarılarını destekleyecektir.”

Koçer, 1980'lerde Francine Shapiro tarafından geliştirilen EMDR yönteminin ağırlıklı olarak travmatik deneyimlerin işlenmesi, anıların yeniden yapılandırılması ve duygusal bozuklukların iyileştirilmesi amacıyla kullanıldığını belirtti.

Bu yöntemin, bireylerin travmatik anılarına dair duyarsızlaştırma sağlamak için göz hareketlerinden faydalanır. Aslında travma dünyayı ve kendimizi anlamlandırma biçimimizin aldığı derin yaradır” şeklinde konuşan Koçer, şu bilgileri verdi:

“EMDR, travmatik anıların beynimizde nasıl işlendiğini anlamamıza dayalı bir yaklaşımdır. Bu yöntem, danışanların geçmişteki travmalarını, göz hareketleri gibi bilateral uyarımlar kullanarak yeniden işlemelerine olanak tanır. Bilateral uyarımlar, beynin iki yarım küresi arasında bir denge kurar ve bu da duygusal anıların daha sağlıklı bir şekilde işlenmesini sağlar.

Çalışmalar, EMDR'nin beynin duygusal işlemleme süreçlerini etkileyerek, travma sonrası stresin azaldığını ve kişinin psikolojik sağlığının iyileştiğini gösteriyor. Bu terapi yöntemi, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) başta olmak üzere anksiyete, depresyon ve fobiler gibi pek çok durumda etkili bir tedavi seçeneği sunar.”

EMDR’nin temelinde beynin travmatik anıları işleme biçimi yatığını anımsatan Koçer, şöyle devam etti:

“Bilateral uyarımlar kullanılarak beynin sağ ve sol yarım küreleri arasında bir denge kurulması sağlanır. Bu denge, kişinin olumsuz duygusal anılarını yeniden işleyip, daha sağlıklı bir şekilde anlamasına yardımcı olur.

Çeşitli klinik araştırmalar, EMDR’nin özellikle PTSD tedavisinde oldukça etkili olduğunu kanıtlamıştır. Travmaların işlenmesi sürecinde beyin, daha sağlıklı bir şekilde anıları tekrar yapılandırır ve bu sayede kişi, duygusal yükünü hafifletir.”

KİMLERE UYGULANIR?

EMDR’nin farklı psikolojik sorunları olan kişilerde başarıyla kullanılabildiğini belirten Koçer, şunları kaydetti:

“•          Post-Traumatik Stres Bozukluğu (PTSD): Savaş, taciz, kaza ya da doğal afetler gibi travmatik olaylar sonrası PTSD yaşayan kişilerde EMDR oldukça etkili olmuştur.

•            Anksiyete ve Panik Bozuklukları: Travmalarla ilişkili anksiyete bozuklukları için EMDR iyi bir seçenek olabilir.

•            Depresyon: Geçmişteki travmalar nedeniyle ortaya çıkan depresyon durumlarında, EMDR’nin faydalı olduğu klinik olarak gösterilmiştir.

•            Fobiler: Özellikle travma kaynaklı fobilerde EMDR, kişiyi bu korkularla başa çıkma konusunda destekler.

•            Bireysel Gelişim ve Performans: Ayrıca, travma geçmişi olmayan ancak kaygı, stres ve performans sorunları yaşayan kişilerde de EMDR kullanılabilir.”

EMDR’NİN FAYDALARI:

Koçer EMDR’nin faydalarını şöyle sıraladı:

“•          Travmatik anıların duygusal etkisini hafifletir ve kişiyi bu anılara karşı duyarsızlaştırır.

•            Kişinin düşünsel ve duygusal işleme süreçlerini düzenler, anıları yeniden yapılandırmasına yardımcı olur.

•            Kaygı, stres ve depresyon düzeylerini azaltır.

•            Bireylerin günlük yaşamlarındaki işlevselliği ve ruhsal sağlığını iyileştirir.”

Akciğer kanserinin, ülkemizde ve dünyada erkeklerde en sık görülen, kadınlarda da görülme sıklığı gittikçe artan ve yaşam kaybının en yüksek olduğu kanserler arasında olduğunu anımsatan Prof. Dr. Elbeyli, şu bilgileri paylaştı:

“Ülkemizde halen akciğer kanseri hastalarının çoğunluğu ileri evrede tanı almaktadır. Erken evrelerde yakınmaların az olması ya da olmaması, hastaların çoğunluğunun sigara içmesi, yakınmalarını önemsememeleri ve basit nedenlere bağlı olduğunu düşünmeleri nedeniyle başvuru sürecini çoğunlukla geciktirmektedir.

Erken teşhis ise tedavide başarıyı artırmakta, hastalara ameliyat olabilme şansı sunmakta ve hastaların yaşam sürelerini uzatmaktadır. Akciğer kanseri açısından risk taşıyanlarda düzenli sağlık kontrolleri erken teşhis için en etkili yöntemlerdir. Özellikle sigara ve diğer tütün ürünlerini tüketen, mesleki olarak risk altında bulunan ve ailesinde akciğer kanseri olan bireylerin daha dikkatli olması gerekmektedir.”

Prof. Dr. Elbeyli, “Şikayetlerinizi önemseyin ve mutlaka kontrolleriniz yaptırın. Öncelikle akciğer kanserine yakalanmamak, erken teşhis ile cerrahi ve onkolojik yeni yöntemlerle sağlıklı uzun yaşam mümkün olabilmektedir” diye konuştu.

Yiğit, "Buzlar çoğunlukla çeşme suyu ile hazırlanıyor ve bu suların temizliği şüpheli olabilir. Ayrıca buzlara çıplak elle dokunmak ya da tekrar tekrar dondurmak ciddi hijyen sorunlarına neden olur,” ifadelerini kullandı.

Zehirlenme belirtilerinin içecek tüketildikten saatler sonra bile ortaya çıkabileceğini vurgulayan uzman, özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olan bireylerin bu konuda daha dikkatli olması gerektiğini belirtti. İşletmelere de buz makinelerini düzenli olarak temizlemeleri çağrısında bulundu.

Kusma, ishal, mide bulantısı, ateş, karın ağrısı vb. ile kendini belli eden gıda zehirlenmelerinin çoğu zaman hafif atlatıldığını kaydeden Uzm. Diyetisyen Demirci, ancak çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik hastalığı olan bireylerde ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.

Uzm. Diyetisyen Demirci, gıda zehirlenmesine yol açan yaygın nedenleri şöyle sıraladı:

“ - Et, tavuk, balık ve yumurtanın çiğ ya da az pişmiş tüketilmesi

- Süt ve süt ürünlerinin bozulmuş ya da açıkta satılması

- Sebze ve meyvelerin iyi yıkanmadan yenmesi

- Uygun sıcaklıkta saklanmayan ya da açıkta bekleyen yiyecekler

- Son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin tüketilmesi.”

KENDİMİZİ NASIL KORURUZ?

Uzm. Diyetisyen Demirci, gıda zehirlenmelerine karşı alınabilecek önlemleri ise şu şekilde özetledi:

“ - Sebze ve meyveleri bol suyla yıkayın, mümkünse sirkeli suda bekletin.

- Buzdolabında et, tavuk, balık vb. ürünleri +4°C, dondurucuda -18°C’de muhafaza edin.

- Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı saklayın, aynı kesme tahtasını kullanmayın.

- Yemekleri en geç 2 saat içinde buzdolabına kaldırın.

- Artan yemekleri aynı gün içinde kaynatarak tüketin.

- Ellerinizi yemek öncesinde ve sonrasında en az 20 saniye süreyle sabunla yıkayın.

- Dışarıda açıkta satılan ürünlerden uzak durun.”

BESİN SAKLAMA VE DEPOLAMA KOŞULLARI

Uzm. Diyetisyen Demirci, besin saklama ve depolama koşullarına yönelik olarak ise şu bilgileri verdi:

“ 1. Et, tavuk, balık: Buzdolabında en çok 1-2 gün, dondurucuda 3-6 ay saklanmalıdır.

Çözündürme işlemi buzdolabında yapılmalı, çözünen ürün yeniden dondurulmamalıdır.”

2. Süt ve süt ürünleri: Ambalajlı ve pastörize ürünler tercih edilmelidir. Açılan ürünler 2-3 gün içinde tüketilmelidir. Peynir ve yoğurt gibi ürünler cam kapta saklanmalıdır.”

3. Sebze-meyveler: Yıkanmadan buzdolabına koyulmalı, tüketmeden önce iyice yıkanmalıdır. Nemsiz ve hava alan torbalarda muhafaza edilmelidir.”

YEMEKLERİ TEKRAR TEKRAR ISITMAYIN

Gıda zehirlenmelerine karşı alınacak en önemli önlemler arasında buzdolabı kullanımına dikkat edilmesi gerektiği olduğunu ifade eden Uzm. Diyetisyen Demirci şöyle devam etti:

“Soğuk zinciri koruyun. Buzdolabı +4°C, dondurucu -18°C olmalıdır. Pişmiş yemekleri üst raflarda, çiğ et ve balığı alt raflarda saklayın. Ağzı açık yiyecek bırakmayın, cam kaplarda muhafaza edin. Haftalık temizlik yaparak bakteri birikimini önleyin.”

Gıda güvenliğinin evde başladığına dikkat çeken Uzm. Diyetisyen Demirci, şu uyarılarda bulundu:

“El hijyenine dikkat edin. Mutfak bezlerini sık değiştirin. Et ile sebze için kesme tahtalarını ayrı kullanın. Yemekleri tekrar tekrar ısıtmayın, aynı gün tüketin.

Unutmayın ki, besinler sadece tok tutmaz, aynı zamanda sağlığımızı da şekillendirir. Gıda zehirlenmeleri çoğu zaman küçük bir dikkatsizlikle başlar ama büyük sonuçlar doğurabilir. Gıdanın güvenli olması en az besleyici olması kadar önemlidir. Sağlıklı bir yaşam, bilinçli tüketimle başlar.”

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Mehtap Akdoğan ve Genel Cerrahi Anabilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Yücel Yüksel öncülüğünde, başarılı nakille anne ve kızı sağlıklı bir şekilde taburcu edildi.

Nakil süreci hakkında konuşan organ bağışçısı Y.D., süreç hakkında şu bilgileri verdi:

“Gaziantep’e Adana’dan geldik. Farklı hastanelerle görüşüp, bilgi aldık ama içimize en çok sinen yer SANKO Üniversitesi Hastanesi oldu. Tetkik ve ameliyat süreci çok sistemli ve hızlı ilerledi. Personelin ilgisi, hekimlerin yaklaşımı bizi çok memnun etti. Ameliyat da çok başarılı geçti.”

Ameliyat sonrası duygularını paylaşan anne A.U. ise anlamlı bağış için kızına teşekkür ederek, duygularını şöyle dile getirdi:

“Ben böbrek alıcısıyım, kızıma çok teşekkür ediyorum. Bana canını verdi. Bu bana çok anlamlı ve duygu dolu bir hediye oldu. Hastanede herkes bizimle çok güzel ilgilendi. Şu anda kendimi çok daha iyi hissediyorum. Herkese, ama en çok da kızıma teşekkür ediyorum; onu çok seviyorum.”

HEM TIBBİ BAŞARI HEM DE GÜÇLÜ AİLE BAĞININ ANLAMLI ÖRNEĞİ

Organ naklinin, yalnızca cerrahi bir işlem değil aynı zamanda umut ve hayat armağanı olduğunu söyleyen Doç. Dr. Yücel Yüksel, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Bu özel nakilde hem tıbbi başarı hem de güçlü bir aile bağının anlamlı örneğine tanıklık ettik.

Kronik Böbrek yetmezliği tanısı konulan ve diyalize başlaması gerektiği söylenen annesi için hiç tereddüt etmeden annesine böbreklerinden birini bağışladı.

Adana’dan gelen hastalarımızın yapılan tetkiklerinde organ nakline engel bir engel saptanmadı. Kızının sağ böbreği tamamen kapalı yöntemle alınırken, annesinin protein kaybına neden olan kendi sol böbreği nakil ameliyatında çıkartıldı ve kızının bağışladığı böbrek başarı ile nakledildi. Nakil ameliyatı esnasında kişinin kendi böbreğini alarak yerine böbrek nakli zor bir ameliyattır. SANKO Üniversitesi Hastanesi olarak bu ameliyatları sorunsuz yapmaktayız.

Hastalarımızın sağlıklı ve mutlu olması bizler için en büyük mutluluk olmaya devam ediyor.”

Ete ilave edilen tuz miktarına da dikkat edilmesi gerektiğine vurgu yapan Öğr. Gör. Dr. Semercioğlu, şunları kaydetti:

“Etin kesim sonrası en az 12–24 saat dinlendirilmeden tüketilmesi sindirim sorunlarına yol açmaktadır. Bu nedenle etin sertlik sürecinin tamamlanması beklenmeli, et hijyenik koşullarda saklanmalı ve mümkünse haşlama, ızgara veya fırınlama gibi sağlıklı pişirme yöntemleri tercih edilmelidir.

Kavurma ve kızartma gibi yüksek ısıda pişirme işlemleri heterosiklik aminler (HA) ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) gibi potansiyel kanser yapıcı maddelerin oluşumuna neden olmaktadır. Ayrıca et mangalda veya ızgarada pişirilirken etle ateş arasındaki uzaklığın kömürleşmeye neden olmayacak şekilde (en az 15-20 cm) ayarlanması gerekmektedir.

Kurban etini dikkatli bir şekilde muhafaza ederek besin zehirlenmelerinin önüne geçmek için eti buzlukta (-2°C) birkaç hafta, derin dondurucuda ise (-18°C) daha uzun süre saklamak uygundur.

Et çözdürülmesi de çok dikkat edilmesi gereken bir konudur. Çünkü yanlış çözdürme işlemleri besinlerde hastalık yapıcı mikroorganizmaların çoğalmasına neden olmaktadır. Donmuş etler oda sıcaklığında, tezgâhın üzerinde çözdürülmemeli, buzdolabında, mikrodalga fırında veya akan soğuk su altında çözdürme işlemleri gerçekleştirilebilir. Çözdürülmüş etlerin ise tekrar dondurulmaması gerekmektedir.”

Kurban Bayramı’nda kültürel alışkanlıkların farkında olarak dengeli ve bilinçli tercihler yapılmasıyla sağlıklı bir beslenme düzeni oluşturmanın önemine dikkat çeken Öğr. Gör. Dr. Semercioğlu, “Bayram sofralarında sebze, tam tahıl ve lif içeriği yüksek besinlere yer verilmesi, kırmızı etin olumsuz etkilerini dengelemeye yardımcı olacağına, şerbetli tatlıların yerine meyveli ve sütlü tatlıların tercih edilmesinin daha sağlıklı bir seçenek olacaktır” diye konuştu.

Bilgiç’e göre, kesilen kurban eti hemen pişirilip tüketilmemeli. Etin bir süre dinlenmeden pişirilmesi halinde sindirim güçlüğü, mide şikayetleri ve bağırsak problemleri baş gösterebilir. Bu nedenle kurban etinin en az 1 gün buzdolabında dinlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Bayram boyunca her öğün et tüketmenin sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini aktaran Bilgiç, “Günde bir defa et tüketimi yeterlidir. Diğer öğünlerde sebze, yoğurt ve tam tahıllı besinlere yer verilmesi gerekiyor,” dedi.

Sakatat tüketiminin de dikkatle yapılması gerektiğini vurgulayan Bilgiç, özellikle karaciğer yağlanması olan kişilerin sakatatlardan uzak durması gerektiğini söyledi. Etin yanında şekerli tatlılardan kaçınılması, onun yerine sebze ve salatayla dengeli bir öğün yapılması öneriliyor.

D vitamini, cildin güneşe maruz kalmasıyla doğal olarak sentezlenirken, yeterli düzeyde alınmadığında dışarıdan takviye ya da gıdalar yoluyla desteklenmesi gerekiyor. Uzmanlar; süt ürünleri, yumurta sarısı, balık yağı, somon ve yulaf gibi besinlerin düzenli tüketiminin D vitamini seviyesini artırabileceğini belirtiyor.

D vitamini eksikliği, sadece kemik sağlığını değil; ruh halini, uyku düzenini ve metabolizmayı da olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum ise zamanla kilo alımına ve genel yaşam kalitesinde düşüşe neden olabiliyor.

Geçirdiği hastalık sonrası kullandığı ağır ilaçlar nedeniyle böbrek yetmezliği tanısı alan G.K., yaklaşık dört yıldır Almanya’da diyaliz tedavisi görüyordu. Kardeşi D.G.’nin (25) böbrek bağışı kararı vermesi üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde organ nakil sürecini başlattı.

D.G.’nin dokuları uyumsuz çıkınca, abla F.A. (39) böbrek bağışçısı oldu. Yapılan tetkiklerde F.A.’nın böbreğinin uygun olduğu belirlendi ve gerekli hazırlıkların ardından operasyon başarıyla gerçekleştirildi.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Mehtap Akdoğan, Genel Cerrahi Anabilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Cerrahları Doç. Dr. Yücel Yüksel ve Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan ile Üroloji Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Erbay Tümer’in koordinasyonuyla gerçekleştirilen nakil sonrasında G.K., sağlığına yeniden kavuştu.

ŞİMDİ YENİ BİR HAYATA YENİ UMUTLARLA BAKIYORUM

“Ameliyat öncesinde acı çeker miyim, iyileşebilir miyim diye endişeliydim ama düşündüğüm gibi olmadı” diyen G.K. süreçle ilgili şunları söyledi:

“Ameliyat öncesi ve sonrası süreçte her şey çok iyi geçti. Hem ben hem de ablam kısa sürede toparlandık. SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde ilgi ve bakım için başta hocalarım olmak üzere tüm ekibe minnettarım. Şimdi yeni bir hayata, yeni umutlarla bakıyorum. Ablam bana can oldu.”

Böbrek nakli için önce kardeşi D.G.’nin gönüllü olduğunu ama tetkikler sonucu  doku uyumu sağlanamayınca devreye girdiğini belirten F.A ise yaşadıklarını şöyle aktardı:

“Kardeşimin sağlığı için bu adımı atmaktan hiç pişman olmadım. SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde bize gösterilen ilgi ve profesyonel yaklaşım sayesinde her şey yolunda gitti. Kardeşimi yeniden sağlığına kavuşturmak tarif edilemez bir duygu. Allah herkese böyle bir iyilik yapma fırsatı versin.”

ORGAN NAKLİ BÜYÜK BİR FEDAKARLIK VE DAYANIŞMADIR

SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi de olan Doç. Dr. Yücel Yüksel ise, süreç hakkında şu bilgileri verdi:

“Organ nakli sadece tıbbi bir süreç değil, aynı zamanda büyük bir fedakârlık ve dayanışmadır. Bu ailede üç kardeşin birbiri için gösterdiği çaba hepimizi çok etkiledi.

Vericinin ameliyatı retroperintonoskopik (Karın arka zarından girilerek, bağırsaklara dokunulmadan yapılan kapalı yöntemle böbrek çıkarma ameliyatı) yapıldı. Bu sayede ameliyat sonrası hastanın ağrısı daha az olup, iyileşme süreci daha hızlı gerçekleşti. Bu yöntemle böbrek ameliyatı yapan ülkemizdeki birkaç merkezden biri olmanın gurunu yaşıyoruz.

Süreci multidisipliner ekip çalışmasıyla başarıyla tamamladık. Hastalarımıza güvenli ve etkili sağlık hizmeti sunmaya devam ediyoruz.”

“Amfizem alanları hastanın nefes kapasitesine katkı sağlamamakta, hastada nefes darlığına ve efor kapasitesinde azalmaya sebep olmaktadır.  Bu durum hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir” diyen Prof. Dr. Elbeyli, şöyle devam etti:

“İleri evre KOAH hastalarında amfizem alanlarının azaltılmasına yönelik cerrahi ve cerrahi dışı girişimler yapılmaktadır. Cerrahi işlemler bu hastaların mevcut ek hastalıkları nedeni ile riskli olduğundan daha az tercih edilmektedir.

Son zamanlarda giderek yaygınlaşan bronkoskopik tedavi yöntemleri KOAH hastaları için umut ışığı olmuştur. Herhangi bir cerrahi kesi olmadan tamamen endoskopik (Bronkoskopik) olarak yapılan bu işlemde COIL adıyla bilinen hafızalı sarmal tel akciğerin amfizemli bölgelerine yerleştirilerek amfizemli akciğer hacminin azaltılmasını ve böylece sağlam akciğer dokusunun havalanmasına olanak sağlamaktadır. Yaklaşık olarak 30-40 dakika süren bu işlemde hastalar sonraki gün taburcu olmaktadır.”

Uluslararası birçok çalışmada COIL tedavisinin uygulandığı KOAH hastalarında nefes darlığı hissinde azalma, günlük işlerini daha kolay yapma, merdiven inip çıkmada kolaylık, yürüme mesafesinde artmanın beklendiğini kaydeden Prof. Dr. Elbeyli, sözlerini şöyle tamamladı: 

“Nefes darlığı nedeni ile sürekli hastaneye başvuran KOAH hastalarında yaşam kalitesi artıran bu tedaviyi SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahi ve Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı olarak sunmaktan mutluluk duymaktayız.”

“Ankilozan Spondilit; genetik temelli, kronik ve ilerlediğinde sakatlığa neden olabilen bir romatizma türüdür. Genellikle 40 yaş altında başlar ve çoğu hasta tanı aldığında henüz 20’li yaşlardadır. Hastalığın en belirgin şikâyeti bel ve kalça bölgesinde yoğunlaşan ağrıdır. Ancak bu ağrı, klasik bel ağrısından farklıdır.

Özellikle geceleri artar ve sabaha karşı en şiddetli hâline gelir. İlginç bir şekilde, hareket ettikçe bu ağrı azalır. Ayrıca diz, ayak bileği ve topuk gibi eklemlerde de ağrı ve şişlik görülebilir. Bazı hastalar gözün ön kısmında iltihaplanma (Üveit) şikâyetiyle de bize başvurabilir.”

TANI GENELLİKLE GEÇ KONULUYOR

En kötü tarafının, hastalığın genellikle geç tanı alması olduğunu ve bu durumun hastalarda sakatlık gelişmesine ve iş gücü kaybına yol açabildiğini belirten Prof. Dr. Kısacık, şöyle devam etti:

“Tanısı geç konmuş ve yıllarca çektiği acılar yüzünden ifadesi değişmiş hastalarımın hikâyelerini hala tek tek anımsıyorum. Hastalarıma gerçekten de ne yaşadıklarını anlayabildiğim için her zaman söylediğim gibi; ‘Bu ağrıyı bir siz, bir de ben çok iyi biliyorum.’

Tanı, genellikle iltihaplı bölgelerin röntgen ya da manyetik rezonans (MR) görüntülemeleriyle konur. Tedavi ise kişiye özel planlanır; ilaç tedavileriyle birlikte yaşam tarzı değişikliklerini de içerir.”

Tedavi sonrası hastalarının sıkça; ‘Hocam, tedaviden sonra adeta yeniden doğdum’ diyerek yaşadıkları mutluluğu dile getirdiklerini ifade eden Prof. Dr. Kısacık, “Evet, bu çok zor bir hastalık. Ancak erken tanı konduğunda tedaviyle yaşam kalitesi ciddi oranda artırılabilir” diye konuştu.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Mehtap Akdoğan, Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Cerrahları Doç. Dr. Yücel Yüksel ve Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan ile Üroloji Anabilim Dalından Dr. Öğr. Üyesi Erbay Tümer’in yürüttüğü titiz hazırlık ve ameliyat süreciyle, N.K.’ya annesinden alınan böbrek başarıyla nakledildi.

Ameliyat sonrası sağlık durumunun iyi olduğunu belirten N.K., yaşadıklarını şöyle aktardı:

"Yaşadığım rahatsızlıklar nedeniyle yapılan tetkiklerle bana böbrek yetmezliği teşhisi konuldu. Araştırmalarım sonucunda SANKO Üniversitesi Hastanesi’ne ulaştım. Nakil olmam gerektiği söylenince annem A.K. (58) bana böbreğini vermek istediğini iletti. Tetkikler tamamlanınca annemin böbreğinin bana uyumlu olduğu belirlendi. Hocalarımın titiz çalışmaları, yoğun ilgi ve destekleriyle nakil operasyonum başarıyla gerçekleşti.

Annemin de benim de sağlık durumumuz son derece iyi. Kendimi yeniden doğmuş gibi hissediyorum. Annem, bana ikinci kez hayat verdi. Ne kadar teşekkür etsem az. Emeği geçen tüm doktorlarımıza ve sağlık çalışanlarımıza da sonsuz teşekkür ederim."

SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Yücel Yüksel, “Anne ile oğlunun sağlıklı bir şekilde yaşamlarına devam edecek olması en büyük mutluluğumuzdur. Alanında uzman kadromuzun multidisipliner yaklaşımıyla, böbrek nakli başta olmak üzere organ nakli alanında başarılı çalışmalara imza atmaya devam ediyoruz” diye konuştu.

Anne A.K. ise oğlunun sağlık durumunun düzelmesinden dolayı mutlu olduğunu dile getirdi.

Dyt. Berk, “Zayıf olan her insan sağlıklı mıdır? Evet bu bir soru işareti, sağlıksız da olabilir ancak şişman olan her birey sağlıksızdır” dedi.

Tamam ama fazla kilolar kaç ayda ya da yılda birikti? Hemen bir anda gitmesi mümkün mü?” diyen Dyt. Berk, şöyle devam etti: 

“Zayıflatırken iyileştirmek esastır. Ancak bu sıralar ilkbaharın gelmesi ve yaz mevsiminin yaklaşması ile herkes çok hızlı zayıflamak için bir telaş içinde. Şok diyetlerle hızlı zayıflamanın peşine düşerek sağlığınızı riske etmeyin. Zaten yanlış diyetlerle hızla verdiğiniz kilolar aynı hızla sizlere geri dönecektir.

Öncelikle fazla kiloların altında yatan ana sebebi bulmalıyız. Acaba insülin direnci veya hipotiroidi gibi metabolik bir hastalığınız mı var veya demir, B12, D vitamini gibi vitamin - mineral eksikliğine bağlı bozuk bir iştaha mı sahipsiniz? Belki de duygusal açlık yaşıyorsunuz tok hissetmenize rağmen yemek yeme eylemine devam ediyorsunuz? Ya da artık ciddi bir obezite gelişmiştir, beden kütle indeksiniz 35 ve üzerine çıkmıştır! Büyüyen yağ hücreleriyle, dokularıyla baş edemiyorsunuzdur. İşte önce bu kısmın netleşmesi ve ona göre de doğru zayıflama yönteminin belirlenmesi gerekir.”

Zayıflama sürecinin özellikle kalıcı olabilmesi için multidisipliner bir yaklaşımla kişiye özel bir zayıflama sürecinin belirlenmesi gerektiğine vurgu yapan Dyt. Berk, “Bu sadece diyetle de olabilir veya diyetle birlikte ilaç tedavisiyle de olabilir” dedi.

Diyet yapmaktan yorulmuş ve psikolojik olarak diyete uyum sağlayabilecek durumu olmayanlar için beden kütle indeksi uygun ise yutulabilir balon ya da gerekli ve zorunlu durumlarda cerrahi yöntemlerin de uygulanabileceğini belirten Dyt. Berk, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Burada aslolan iyileşmeyi ve kalıcı zayıflamayı hedeflemektir. Bu yüzden zayıflama sürecini bir bütün olarak ele almak için Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezlerini tercih etmek gerekir.

SANKO Üniversitesi Hastanesi Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezi olarak balon veya cerrahi yöntemlerle hızlı ve kalıcı sonuç aldığımız gibi sadece diyet hastalarımızla da oldukça anlamlı zayıflamalar elde ediyoruz.

Bireylerin rejimlerine bağlı kalmaları, süreci hızlandırıyor ve sonrasında ise bu zayıflama süreçlerinde eski ve yanlış beslenme alışkanlıklarını yeni ve doğru yöntemlerle değiştirip hayatlarına entegre ettiklerinde kalıcılık sağlanmış oluyor.

Günümüz koşullarında hep bir yerlere yetişme telaşı ister istemez hızlı yeme alışkanlığını da beraberinde getirdi. Hızlı yemek yemek ise çiğnemeden yutmaya, sindirim problemlerine, özellikle kabızlık şikayetleriyle birlikte hızla kilo almaya sebep oluyor. Gün içerisinde tüketimi kolay diyerek şekerli içeceklerin tüketilmesi de su alımını azaltarak yine aynı sonuçla karşılaşmamıza yol açıyor. 

Şu andan başlayarak yavaş yemek yemek, besinleri iyi çiğnemek, günlük 2.5 litre su tüketimini stabil hale getirmek bile sağlık anlamında iyileşmeler, hatta vücut ağırlıklarında hafifleme hissettirebilir. Küçük gibi görünen bu tarz alışkanlıkların değiştirilmesi sadece şu an için değil, ileriye dönük de çok olumlu sonuçlar verebilir. Sağlıkla formda kalmanızı dilerim.”

Lenfödemin, lenf sisteminin sonradan ya da doğuştan sebepler ile hasar görmesi sonucunda proteinden zengin olan sıvının cildin altında birikmesi sonucu yumuşak dokunun şişmesi durumu olduğunu ifade eden Uzm. Fzt. Kılıç, ödemin bir semptom, lenfödemin ise bir hastalık olduğunu belirtti.

Lenfödemin en önemli ve ilk belirtisinin vücudunun bölümlerinde şişlik olduğunu kaydeden Uzm. Fzt. Kılıç, şöyle devam etti:

“En sık kol ve bacakta görülürken; baş-boyun, karın ve genital bölgede de karşılaşılmakla birlikte aynı anda birden fazla bölge de etkilenebilmektedir. Ödem, ağırlık, dolgunluk, gerginlik hissi ve nadir de olsa ağrı semptomlarına sebep olabilir. Fiziksel ve duygusal açıdan hastanın aile, çalışma, sosyal ve cinsel yaşam kalitesini olumsuz yönde ciddi biçimde etkiler. İlk belirti olan dokuda şişlik, tedavi edilmediği taktirde ilerleyici olan hastalıkta beslenemeyen ciltte yaralar ve sürekli olarak enfeksiyonlar gelişir.”

 LENFÖDEM TEDAVİSİ

“Sürekli ve artarak çoğalan bir hastalık olan lenfödem tedavisinde Kompleks Boşaltıcı Fizyoterapi (KBF) Programı, uluslararası kabul gören ve kanıta dayalı en yaygın tedavi yöntemidir” diyen Uzm. Fzt. Kılıç, şu bilgileri paylaştı:

 “Tedavideki amaç; sağlıklı bölgeye doğru lenf drenajı ile şişliği kontrol altına sağlamaktadır. Aynı zamanda kompleks boşaltıcı fizyoterapi programı ile hasta eğitimi ve enfeksiyon oluşumunu veya tekrarlamasını önleyerek, hastanın günlük yaşamına dönüşünü hızlandırmaktır. KBF uluslararası sertifika programları ile bu alanda uygulama yetkinliğine sahip fizyoterapistlerce uygulanır. KBF; cilt bakımı, manuel lenf drenajı, kompresyon (Bandaj veya kompresyon çorabı), egzersiz ve öz bakım komponentlerinden oluşur.”

 KBF’nin iki fazda uygulandığını söyleyen Uzm. Fzt. Kılıç, şu bilgileri paylaştı:

“Faz 1 - Boşaltım Fazı (Yoğun faz): Amaç ödemin azaltılmasıdır. Tedavi günlük yapılır, kompresyon bandaj ile sağlanır, ödem şiddetine göre 3-6 hafta kadar sürebilir.

Faz 2 - Koruma Fazı: Oldukça önemli olan bu fazda uzun süreli koruma amaçlanır. Haftada 2-3 kez yapılabilir, kompresyon çorap ile sağlanır. Kompresyon çorabı tercihen kişiye özel olmalıdır.”

LENFÖDEMİ VEYA LENFÖDEM RİSKİ OLAN HASTALARA ÖNERİLER : 

Uzm. Fzt. Kılıç, lenfödemi veya lenfödem riski olan hastalara şu önerilerde bulundu:

“- Bağışıklık sistemi için hijyen koşullarının sağlanması oldukça önemlidir. Burun, kulak ve genital bölge hijyenine özen gösterilmelidir.

- Alerji yapacak kozmetik ürünlere dikkat edilmelidir.

- Sıkı mücevherler damarları sıkıştıracağından kullanılmamalıdır.

- Kedi-köpek tırmalamasına dikkat edilmelidir.

- Güneş yanığına dikkat edilmeli, şişen bölge güneşe aşırı maruz bırakılmamalıdır.

- Hamam ya da sauna vb. sıcaklığın yoğun olduğu yerlerde bulunulmamalıdır.     

- Kıyafetlerin iç çamaşırı, pantolon, etek vb. giysiler kemer vb. aksesuarların cildi kesmesi engellenmelidir.

- İç çamaşırlar cilt üzerinde sıkı olmamalıdır.  

- Cildin nemlendirilmesine önem gösterilmelidir.

- Etkilenen bölgeden tansiyon ölçümü, enjeksiyon gibi işlemler yaptırmamaya özen gösterilmelidir.

- Uçakla seyahat edecekler mutlaka bası giysisi giymelidir.

Tedavisinin beşinci yılında doğal yollarla hamile kalan B.A., SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali İrfan Güzel tarafından gebelik süresince takibe alındı. Bu süreçte onkoloji ve kadın hastalıkları uzmanları ve ekipleri tarafından düzenli kontrolleri yapılan B.A., SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde sağlıklı bir bebek dünyaya getirdi.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali İrfan Güzel, “Riskli gebeliklerin, hastanemizde uzman kadromuz, teknik altyapımız ile tam donanımlı yenidoğan ve erişkin yoğun bakım ünitelerimiz sayesinde başarılı bir şekilde takip ve tedavilerini gerçekleştiriyoruz. Hastamıza ve bebeğine uzun ve sağlıklı bir yaşam diliyoruz” dedi.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı / Onkoloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Mustafa Yıldırım da “Bizler için önemli olan yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, hastalarımızın yaşam kalitesini artırarak onları hayata yeniden bağlamaktır. Hastamızın hem sağlığına kavuşması hem de anne olma hayalini gerçekleştirmesi, bizler için gurur verici bir sonuçtur” ifadelerini kullandı.

B.A. ise sağlıklı bir bebek dünyaya getirip anne olmanın mutluluğunu yaşadığını dile getirerek, “Bebeğimi sağlıklı şekilde kucağıma almanın sevincini yaşıyorum. Hastalıkla mücadele sürecimde yanımda olan aileme ve doktorlarıma çok teşekkür ederim” diye konuştu.

B.A.’nın hastalıkla mücadelesi ve hem kendisinin hem de bebeğin sağlıklı bir şekilde yeni bir yaşama başlaması, ailesi ve SANKO Üniversitesi Hastanesi için büyük mutluluk kaynağı oldu.

Dr. Semercioğlu, sindirim kaynaklı rahatsızlıkların önlenebilmesi ve bireyin metabolizmasının eski düzenine dönebilmesi için şu önerilerde bulundu:

“Ramazan ayı boyunca sahur ve iftar olarak yapılan iki öğünlük bir beslenme düzeni yerine öğünlerin az az, sık sık tüketilmesi gerekmektedir. Bayram sabahı güne mutlaka hafif bir kahvaltı yapılarak başlanmalıdır. Öğünlerde sağlıksız pişirme yöntemleriyle pişirilmiş yemekler yerine (kızartma ve kavurma gibi) sağlıklı pişirme yöntemleri kullanılarak (haşlama ve buharda pişirme gibi) pişirilen yemekler tercih edilmelidir.

Bayram süresince yeterli ve dengeli beslenmek için, sağlıklı beslenme tabağında yer alan beş temel besin grubu (süt ve süt ürünleri, et ve et ürünleri/yumurta/kuru baklagiller/sert kabuklu yemişler/yağlı tohumlar, sebzeler, meyveler, tahıllar) yeterli miktarda tüketilmelidir. Posa içeriği yüksek olan sebze, meyve ve kuru baklagil gibi besinlerin özellikle sindirim sisteminin düzenli çalışması ve kabızlık gibi problemlerden korunmak için yeterli miktarda tüketilmesi önerilmektedir. Ayrıca basit şeker içeren, paketli ve işlenmiş besinlerden olabildiğince kaçınılması gerekmektedir.

SIVI TÜKETİMİNİN ÖNEMİ

İnsan vücudunun büyük bir kısmını oluşturan suyun, hücresel faaliyetlerden metabolizmaya, organ fonksiyonlarından zihinsel performansa kadar her alanda kritik bir rol oynadığını ifade eden Dr. Semercioğlu, Ramazan ayı boyunca kaybedilen sıvıyı yerine koyabilmek için bireylerin günde en az 2-2,5 litre su tüketmesi gerektiğini vurguladı.

Dr. Semercioğlu, ayrıca sıvı alımını artırmak için gazlı ve şeker içeriği yüksek içecekler yerine sade maden suyu, ayran, kefir veya ev yapımı az şekerli limonata gibi içeceklerin tüketilmesi önerisinde bulundu.

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME İLKELERİ UNUTULMAMALI

Bayramda ikram edilen şeker, çikolata ve hamur işleri (baklava, börek vb.) gibi enerji içeriği yüksek ancak besin değeri düşük gıdaların kan şekerini hızla yükselttiğine ve çeşitli sindirim problemlerine neden olduğunu belirten Dr. Semercioğlu, “Bayram ziyaretlerinde sunulan bu ikramlara dikkat edilmeli, tüketimde aşırıya kaçılmamalı, yeterli ve dengeli beslenme ilkeleri unutulmamalı” diye konuştu.

Dr. Semercioğlu, hamurlu ve şerbetli tatlılar yerine sütlü veya meyveli tatlıların tercih edilmesi önerisinde bulundu.

Diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar gibi kronik hastalığı ve özel beslenme gereksinimi olan bireylerin normalde uyguladığı beslenme düzenine bayram süresince de uymaya özen göstermeleri ve tedavilerini sürdürmeleri gerektiğinin altını çizen Dr. Semercioğlu, sözlerini şöyle tamamladı:

“Beslenme düzenine dikkat etmenin yanı sıra fiziksel aktiviteyi arttırmak da ramazan ayı süresince azalan metabolizma hızının artmasına yardımcı olmaktadır. Bayram ziyaretlerine giderken yakın mesafelere yürümek veya asansör yerine merdiven kullanmak fiziksel aktivitenin artmasına yardımcı olmaktadır.

Geleneksel ikramların tadını çıkarırken porsiyon kontrolüne dikkat etmek, yeterli ve dengeli beslenmeyi ihmal etmemek kültürümüzde önemli yeri olan bayram ruhunu daha sağlıklı yaşamamıza neden olacaktır. Sevdiklerinizle birlikte sağlıklı ve mutlu bayramlar dilerim.”

KOLOREKTAL KANSER NEDİR?

Kolorektal kanserin, kalın bağırsak (Kolon) ya da rektumda başladığını anımsatan Prof. Dr. Yıldırım, “Bu kanserler, başladıkları yere göre kolon kanseri ya da rektal kanser diye isimlendirilir. Kolon kanseri ve rektal kanser genellikle birçok ortak özelliğe sahip olduğundan birlikte değerlendirilir” şeklinde konuştu.

KOLOREKTAL KANSERİN GELİŞİMİ

Gastrointestinal sistem diye de bilinen ve sindirim sisteminin bir parçası olan kalın bağırsağın, kolon ve rektumdan oluştuğunu ifade eden Prof. Dr. Yıldırım şöyle devam etti:

“Kalın bağırsağın çoğu, yaklaşık 1,5 metre uzunluktaki kaslı bir tüp şeklindeki kolondan oluşur. Kolon, farklı bölümlere ayrılır; yükselen kolon, inen kolon, transvers kolon ve sigmoid kolon. Sigmoid kolon, daha sonra anüse bağlanan rektuma katılır.

Kolon, ince bağırsaktan gelen sindirilmemiş besinlerden tuzla suyu emer. Kolondan geçen atık madde, rektuma ulaşır ve anüsten dışarı atılır. Anüs çevresindeki halka şeklindeki kaslar (Sfinkterler), dışkının kontrollü bir şekilde dışarı çıkmasını sağlar.

Kolorektal kanser, çoğunlukla rektum ya da kolonun iç astarında oluşan büyümeler (Polipler) ile başlar. Polipler, özellikle yaşlandıkça yaygın hale gelir. Polip türlerinin bazıları zaman içinde kansere dönüşebilir. Polipin kansere dönüşme riski, polipin türüne bağlıdır.

Kanser, polipten başlayarak kolon veya rektum duvarına doğru gelişebilir. Kanser hücreleri, lenf ya da kan damarlarına yayılarak yakındaki lenf düğümlerine ya da vücudun uzak bölgelerine ulaşabilir.”

KOLON VE REKTUMDA GÖRÜLEN KANSER TÜRLERİ

Kolorektal kanserlerin çoğu adenokarsinomlardır. Adenokarsinomun bazı alt tiplerinin prognozu (Hastalığın seyriyle ilgili öngörü), diğer tiplerle kıyaslandığında daha kötü olabilir.

KOLOREKTAL KANSER TEDAVİSİ

Kolorektal kanser tedavisinin, çok disiplinli bir ekip tarafından yürütüldüğünü söyleyen Prof. Dr. Yıldırım sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu ekip, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, cerrahi onkoloji, gastroenteroloji, patoloji, radyoloji, nükleer tıp, diyetetik, fizyoterapi ve psikoloji uzmanlarından oluşur. SANKO Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Merkezi'nde de hastalara multidisipliner tümör konseyi tarafından yapılan değerlendirilmelerle, multidisipliner bir yaklaşımla en güncel tedaviler uygulanmaktadır”. 

9-15 Mart Pulmoner Rehabilitasyon Haftası nedeniyle açıklama yapan Fzt. Öztürk, pulmoner rehabilitasyonun kronik solunum hastalığına sahip bireyler için multidisipliner olarak hazırlanan fizyolojik, psikolojik ve beslenme desteğini içeren bir tedavi programı olduğunu belirtti.

Fzt. Öztürk, “Kronik akciğer hastalıklarında fonksiyonel kapasiteyi artırmak semptomları kontrol altına almak veya azaltmak, dolayısıyla standart tedavinin başarısını artırmak iyi hazırlanmış bir pulmoner rehabilitasyon programı ile mümkündür” dedi.

Pulmoner rehabilitasyon programı hazırlarken hastaların ihtiyaçları ile fiziksel, psikolojik ve sosyal fonksiyonlarına uygun olarak multidisipliner bir çalışma yaptıklarını belirten Fzt. Öztürk, şöyle konuştu:

“Uyguladığımız tedavi programlarının odak noktası, hastalığa ait semptomların azaltılması ve hastalığa bağlı maluliyetin engellenmesidir. Rehabilitasyon öncesinde hastalarımıza detaylı bir değerlendirme yapıyoruz. Sonrasında solunum eğitimi, göğüs fizyoterapisi, egzersiz ve gerekirse elektroterapi uygulamaları ile hasta eğitimini içeren bir programla hizmet sunuyoruz. Aynı zamanda hastalarımıza hastanemizin sağlamış olduğu imkanlar sayesinde nutrisyonel (Bilinçli beslenme) ve psikososyal destek komponentleri de uygulanmaktadır.

Pulmoner rehabilitasyon programlarının sonuçlarını inceleyen kanıta dayalı bilimsel çalışmalarda egzersiz performansı ile yaşam kalitesinin arttığı bunun yanı sıra hastalarda dispne (Nefes darlığı), yorgunluk vb. gibi semptomların azaldığı açıkça görünmüştür.

Cerrahi geçirecek hastalarımızın hem ameliyat öncesi hem ameliyat sonrası tedavileri yanında ilaç tedavisi alan akciğer hastalarımızdan da fiziksel ve psikolojik açıdan çok iyi geri dönüşler alıyoruz. Ayrıca birçok olumlu değişikliklerle birlikte hastalarımızın stabil olarak günlük yaşam aktivitelerine de rahatça devam ettiklerini gözlemliyoruz.” 

Fzt. Öztürk, pulmoner rehabilitasyon uyguladıkları alanlar ve hastalıklardan bazılarını şöyle sıraladı:

“KOAH, astım, bronşektazi, obezite ile ilgili akciğer hastalıkları, göğüs duvarı deformiteleri, akciğer maligniteleri, cerrahi öncesi ve sonrası dönem ve uyku hastalıklarıdır.”

Fzt. Öztürk, pulmoner rehabilitasyonda uyguladıkları solunum egzersizlerinde amaçlarının nefes darlığını azaltmak, solunum kapasitesini artırmak, balgam oluşumunu önlemek, solunum kaslarında kuvvet ile dayanıklılığı artırmak için kişiye özel egzersiz vermek olduğunu söyledi

“Çocuğun değerlendirilmesinde araç olan bu testler, aynı zamanda klinik alanda tanı koymamıza ve araştırmalarda kişisel farklılıkları görebilmemize yardımcı oluyor. Psikolojik testlerle birlikte araştırılan konular anlaşılır, geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirilebilmektedir” diyen Uzm. Psikolog Turan, şöyle devam etti:

“Bunların yanı sıra bu testlerin değerlendirme aşaması için testi uygulayacak uzmanların yetkin ve yeterli bilgilere hâkim olması gerekir. Bu sayede bireylere doğru tanı konulabilir. Bazı bireyler diğer bireylere göre bilişsel (Algı, dikkat, hafıza öğrenme vb. alanlar) veya ruhsal olarak daha farklıdır ve bu farklılıklara göre ihtiyaçları değişebilir. Bu ihtiyaçları giderebilmek için doğru tespit çok önemlidir.”

KLİNİK GÖZLEM İLE BİRLİKTE UYGULANAN TESTLER

Uzm. Psikolog Turan, klinik gözlemle birlikte uyguladıkları testleri iki grup olarak şöyle özetledi:

“1. Objektif testler: Yapılandırılmış bir malzemenin olduğu, standart bir puanlama, istatistik veri ve yorumlama prosedürünün olduğu testlerdir.

2. Projektif testler: Çocuk/gencin kendini, çevresini nasıl algıladığı, duyguları ve düşünceleri hakkındaki görüşleri ile ilgili bilgi veren testlerdir.”

Uzm. Psikolog Turan, bu testleri ölçülebilen beceriler ve uygulama tekniklerine göre ise şu şekilde kategorilere ayırdı:

“- Zeka testleri ile çocuğun zeka puanını tespit edebilir sözel beceri, çalışma belleği, işlemleme hızı ya da algısal akıl yürütme alanlarındaki yeteneklerini görebiliriz.

- Gelişim testleri ile çocuğun dil-bilişsel, motor becerileri, öz bakım ve sosyal beceri alanlarını inceleyerek gelişim geriliği tespiti yapabiliriz. Okula hazır mı, otizm riski ya da öğrenme güçlüğü belirtileri var mı vb. sorulara yanıt bulabiliriz.

- Dikkat testleri ile çocuğun performansını düşüren etkilerin dikkat, dürtüsellik, hiperaktivite ya da zamanı iyi organize edebilme alanları hakkında bilgi sahibi olabilir, dikkat kaybının kaygı nedenli olup olmadığını tespit edebiliriz.

- Çizim ve hikayeleştirilmiş testler ile çocuğun iç dünyasını daha iyi anlayabilir, ebeveynleri tutum ve öneriler konusunda yönlendirebiliriz.”

SANKO ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ’NDE UYGULANAN TESTLER

Uzm. Psikolog Turan, SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde uygulanan testleri ise şöyle sıraladı:

“1. Gelişimsel Değerlendirme Testleri: Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), Denver II Gelişimsel Tarama Testi.

2. Otizm Tarama Testleri: ADOS-2 Otizm Tanı Gözlem Programı, 3Dİ Otizm Görüşme Programı, (M-Chat) Otizm Tarama Ölçeği, Çocukluk Otizmini Derecelendirme Ölçeği (CARS).

3. Dil ve Konuşma Testleri: Peabody Resim Kelime Eşleştirme Alıcı Dil Testi.

4. Dikkat Testleri: Moxo Dikkat ve Performans Testi, Frankfurter Dikkat Testi, Burdon Dikkat Testi.

5. Algı ve Bellek Testleri: Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi, Gesell Gelişim Figürleri Testi.

6. Okula Hazırlık ve Öğrenme Testleri: Metropolitan Okul Olgunluğu Testi, Okula Hazırlık Testi (OKHT), Özel Öğrenme Güçlüğü Tanıma ve Klinik Değerlendirme Bataryası (ÖÖG), Öğrenme Güçlüğü Belirti Tarama Ölçeği (MOYA).

7. Zeka Testleri: WİSC-4 Zeka Testi, Cattell Zeka Testi, Porteus Labirentleri Zeka Planlama Testi, Kent EGY Zeka Test.

8. Sosyal Beceri Testleri: Sosyal Beceri ve Zihin Kuramı Değerlendirme Testi.

9. Yarı Yapılandırılmış Psikolojik Testler: Louısa Duss Psikanalitik Hikayeler Testi, Beier Cümle Tamamlama Testi, Goodenough- Harris Bir Adam Çiz Testi, Aile Çizimi Testi, Çocuklarda Tematik Algı Testi (CAT).”

Ramazan ayı, İslam dünyası için manevi bir atmosfer ve birlik duygusuyla dolu bir dönem. İftar ve sahur sofralarının heyecanı, ailelerin bir araya gelmesi ve ramazan pidesi sıraları, bu ayı özel kılan unsurlardan sadece birkaçı. Özellikle çocuklar, ilk oruç deneyimlerini büyük bir coşkuyla yaşıyor. Ancak epilepsi hastası çocuklar ve yetişkinler için bu durum biraz daha karmaşık olabiliyor. Peki, epilepsi hastaları Ramazan'da oruç tutabilir mi?

"EPİLEPSİ HASTALARI İÇİN ORUÇ RİSKLİ OLABİLİR"

Prof. Dr. Sedat Işıkay, epilepsi hastalarının oruç tutmasının sağlık açısından riskler barındırdığını belirterek, "Epilepsi, beyindeki anormal elektriksel aktivite sonucu ortaya çıkan ve nöbetlerle kendini gösteren bir hastalıktır. Uzun süreli açlık, susuzluk, yorgunluk ve uykusuzluk gibi faktörler, epilepsi nöbetlerini tetikleyebilir. Özellikle ilaç kullanımı, epilepsi tedavisinin temelini oluşturur. İlaçların düzenli ve saatinde alınması büyük önem taşır. Oruç sırasında ilaç saatlerinin aksaması, nöbet riskini artırabilir" dedi.

 "DİNİMİZDE HASTALAR İÇİN KOLAYLIK VAR"

İslam dininin, sağlık sorunları olan kişilere oruç tutmama konusunda kolaylık sağladığını hatırlatan Prof. Dr. Işıkay, "Hastalık, yolculuk veya başka mazeretler nedeniyle oruç tutamayanlar, bu ibadeti daha sonra yerine getirebilir veya fidye verebilir. Bu nedenle, epilepsi hastalarının oruç tutmaması dinen bir sorun teşkil etmez. Sağlık, İslam'ın öncelik verdiği bir konudur ve hastaların kendilerini riske atmamaları esastır" ifadelerini kullandı.

EPİLEPSİ NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Epilepsinin, beyindeki nöronların anormal elektriksel aktivitesi sonucu ortaya çıkan bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Işıkay, "Nöbetler, kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı hastalarda anlık dalma veya boş bakma şeklinde görülürken, bazılarında bilinç kaybı, kasılma veya ağızdan salya gelmesi gibi daha ciddi belirtilerle kendini gösterebilir. Epilepsinin nedenleri arasında beyin enfeksiyonları, travma, tümörler, metabolik hastalıklar ve genetik faktörler yer alır. Ancak bazı hastalarda altta yatan neden tam olarak tespit edilemeyebilir" diye konuştu.

Epilepsinin tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Işıkay, "Özellikle çocuk hastaların yüzde 90'ından fazlası uygun tedaviyle iyileşebilir. Tedavide antiepileptik ilaçlar kullanılır. İlaçlara yanıt vermeyen dirençli epilepsi hastaları için ise özel diyetler, beyin pili veya cerrahi müdahaleler gibi seçenekler değerlendirilir" dedi.

EPİLEPSİ HASTALARI NELERE DİKKAT ETMELİ?

Epilepsi hastalarının yaşam tarzlarını düzenleyerek nöbet riskini azaltabileceğini ifade eden Prof. Dr. Işıkay, şu önerilerde bulundu:

Uyku düzeni büyük önem taşır; en az 8 saat uyumaları önerilir. Uykusuzluk, özellikle bazı epilepsi türlerinde nöbetleri tetikleyebilir.

Stres, aşırı heyecan, üzüntü ve kaygı gibi duygusal durumlar da nöbetlere yol açabilir.

Grip ve soğuk algınlığı ilaçlarından uzak durulmalıdır. Bu ilaçlarda bulunan uyarıcı maddeler, nöbetleri tetikleyebilir. Aşırı kafein tüketimi ve bazı gıdalar da dikkat edilmesi gereken unsurlardır.

Işıkay, “Ramazan ayının manevi atmosferi, herkesi oruç tutmaya teşvik edebilir. Ancak epilepsi hastaları, sağlıklarını riske atmamak için oruç tutmamalıdır. Dinimiz, sağlık sorunları olan kişilere bu konuda kolaylık sağlamıştır. Epilepsi hastaları, düzenli ilaç kullanımına, uyku düzenine ve sağlıklı bir yaşam tarzına özen göstererek nöbet riskini en aza indirebilirler.” İfadelerine yer verdi.

Yapılan son araştırmalara göre, obezitenin önümüzdeki yıllarda birçok ülkede kanser için ana risk faktörü olan sigarayı geride bırakacağının öngörüldüğünü belirten Dyt Berk, şöyle devam etti:

“2030 yılına kadar her yedi kadından ve her beş erkekten birinin obez bireyler olarak yaşayacağı tahmin edilmektedir. Bu da obezitenin kanserin yanı sıra bireylerde başta kalp-damar hastalıkları olmak üzere diyabet, tansiyon, karaciğer yağlanması, depresyon gibi birçok hastalığı beraberinde getirerek insan yaşamını tehdit edeceği anlamına geliyor.”

NELER YAPILABİLİR?

Obeziteden kurtulmak için insanların şok diyet veya detoks sularından medet umarak çok hızlı zayıflama peşinde olduklarını anımsatan Dyt. Berk, şu önerilerde bulundu:

“Bu durum özellikle karaciğer açısından risk oluşturarak sağlığı olumsuz etkiliyor. Zayıflamak için bilinçsizce hareket etmek, kontrol altına alınmadığında insan sağlığı için ciddi bir tehdit unsurudur.

Ancak bunun yanı sıra intermitant fasting diye adlandırılan aralıklı oruç diyeti diye bildiğimiz uzun aralıklarla beslenmeyi destekleyen zayıflamaya yönelik protokol halihazırda pek çok kişi tarafından biliniyor.

Sağlığınız uygun ise aralıklı oruç diyeti uygulamak, obez bireylere fırsat olabilir. Ancak, özellikle diyabet hastaları açısından çok riskli bir beslenme şekli olan aralıklı oruç diyeti için öncelikle hekimden onay alınmalı. Sağlığınızı riske etmemek için sağlık profesyonelleri ile iletişim kurarak zayıflama sürecine girmelisiniz.”

Obezite tedavisinde multidisipliner yaklaşımın önemli olduğuna dikkat çeken Dyt. Berk, “Bu nedenle Sağlık Bakanlığı özellikle obezite cerrahisi yapılabilmesi için sağlık kuruluşlarına Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezi kurma zorunluluğu getirdi. Çünkü önemli olan sağlıklı zayıflamak, zayıfladıktan sonra koruyabilmek ve buna bağlı var olan hastalıklarda kalıcı iyileşme sağlamaktır” diye konuştu.

BESLENME DİSİPLİNİN YERLEŞMESİ GEREKLİ

Özellikle beslenme disiplinin yerleşmesinin kalıcı ve sağlıklı kilo vermede gerekli olduğunu anımsatan Dyt. Berk, şunları kaydetti:

“Beslenme alışkanlıklarımızı değiştirirken diyetisyenlere büyük rol düşse de özellikle obez bireylerde tek başına yeterli olmuyor. Mevcut hastalığına göre uygun branştaki hekimlerle koordine olarak, psikolog ve fizyoterapist eşliğinde multidisipliner yaklaşımla hastaları ele alıp kalıcı çözümler üretmek bir ekip işidir. 

SANKO Üniversitesi Hastanesi Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezi olarak deneyimli cerrahlarımız Dr. Öğr. Üyesi Başar Aksoy ve Dr. Öğr. Üyesi Ali Bora Üstünsoy eşliğinde obezite alanında uzman diyetisyen, hemşire, psikolog, fizyoterapistlerimizle hastalarımıza tam teşekküllü hizmet sunuyoruz.

Sizleri ve sağlığınızı her alanda olduğu gibi bu alanda da önemsiyoruz. Lütfen sizler de kendinizi riske atmayın ve obezite için geç kalmadan, önlem alın.”

Oruç tutarken vücudun ihtiyaç duyduğu besinleri yeterli ve dengeli bir şekilde tüketmenin hem fiziksel hem de zihin sağlığı açısından büyük önem taşıdığına vurgu yapan Dr. Kurtgil, uzun saatler süren açlık ve susuzluğun, vücudun enerji dengesini korumasını zorlaştırabildiğini, ancak doğru beslenme ile bu süreci hem sağlıklı hem de verimli geçirmenin mümkün olduğunu belirtti.

Ramazan ayında yeterli ve dengeli beslenmenin sağlık açısından önemli olduğunun altını çizen Dr. Kurtgil, Ramazan ayında beslenmeye yönelik dikkat edilmesi gerekenleri şu şekilde sıraladı:

“Ramazan ayında beslenme düzeni iftar ve sahur olmak üzere iki öğün şeklindedir. Yeterli ve dengeli beslenmenin sürdürülebilmesi için iftardan sonra en az 3 öğün yapılmalıdır. Sahur ve iftara ek olarak ara öğün tüketilmelidir.

Sahur, gün boyunca enerjinin korunabilmesi için önemli bir öğündür. Protein açısından zengin olan yumurta, peynir, yoğurt gibi besinler tokluk süresini uzatmaya yardımcı olurken lifli besinlerden olan kurubaklagiller, sebzeler, meyveler, tam tahıllı ekmekler sindirimi desteklemeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca vücudun su ihtiyacını karşılamak için su içmeye özen gösterilmeli, tuzlu ve baharatlı yiyecekleri tüketmekten kaçınılmalıdır.”

ANİDEN ÇOK MİKTARDA SU İÇMEK MİDEYİ YORABİLİR

İftara hafif ve dengeli bir öğün ile başlangıç yapmanın önemine değinen Dr. Kurtgil, şu önerilerde bulundu:

“Uzun saatler süren açlığın ardından iftarda mideyi aniden doldurmak sindirim sorunlarına yol açabilir. Orucu hurma ve su ile açmak, ardından çorba gibi hafif ve besleyici gıdalar tüketmek önerilmektedir. Ana öğünde de ızgara veya haşlama yöntemleriyle pişirilmiş et/tavuk/balık ve sebzeler tercih edilmelidir. Eğer tatlı tüketilecekse şerbetli tatlılar yerine sütlü veya meyveli tatlılar tercih edilmelidir. Ara öğün olarak da meyve ve kuruyemişler tercih edilebilir.

Vücudumuzun büyük bir kısmı sudan oluşur ve gün içinde kaybettiğimiz sıvıyı yerine koymak hayati bir gerekliliktir. Su, böbrek fonksiyonlarının düzenlenmesi, sindirim sisteminin sağlıklı çalışması ve enerji seviyemizin korunması için vazgeçilmezdir. Oruç süresince vücudun susuz kalmaması için iftar ve sahur arasında 8-10 bardak su içmeye özen gösterilmelidir. Tek seferde çok su içmek yerine, iftardan sahura kadar belirli aralıklarla su tüketmek en sağlıklısıdır. Aniden çok miktarda su içmek, mideyi yorabilir ve şişkinlik hissine neden olabilir. Kafein içeren çay, kahve ve gazlı içeceklerin çok tüketiminden kaçınılmalıdır.

Uzun süreli açlık ve susuzluk vücudun metabolizmasını yavaşlatırken, iftar ve sahur saatlerinde yapılan beslenme sindirim sistemini doğrudan etkiler. Bu noktada fiziksel aktivitenin sindirim üzerindeki rolü oldukça önemlidir. Hareket etmek, sindirim sürecini destekleyen en önemli faktörlerden biridir. Bu nedenle fiziksel aktivite yapmanın önemi unutulmamalıdır.”

Enerji içecekleri, özellikle gençler arasında yaygın olarak tüketilen ürünler arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar, bu içeceklerin içeriğinde bulunan yüksek miktarda kafein ve şekerin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Enerji içeceklerinde bulunan yüksek şeker oranı, vücuda gereksiz kalori alımına neden olarak kilo artışına sebep oluyor. Uzun vadede bu durum obeziteye, insülin direncine ve tip 2 diyabete yol açabiliyor. Şekerin fazla tüketimi ayrıca diş çürüklerini hızlandırarak ağız sağlığını olumsuz etkiliyor. Enerji içeceklerinin en büyük zararlarından biri de kalp sağlığını tehdit etmesi. Yüksek kafein içeriği, kalp atış hızını artırarak çarpıntıya, tansiyon dengesizliğine ve kalp krizi riskine neden olabiliyor.

Özel Sular Akademi Hastanesi Diyetisyeni Merve Kapudere Demirciler, özellikle kalp rahatsızlığı bulunan bireylerin ve gençlerin bu tür içeceklerden uzak durması gerektiğini vurguladı. Kapudere, enerji içeceği yerine doğal meyve suları, bitki çayları ve su tüketimini artırmanın daha sağlıklı bir alternatif olduğunu belirtti. Günlük enerjiyi doğal yollarla artırmak için dengeli beslenme, düzenli uyku ve fiziksel aktivitenin önemine dikkat çeken Demirciler, bilinçsiz enerji içeceği tüketiminin uzun vadede birçok sağlık sorununa neden olabileceğini belirtti. Demirciler, "Enerji içeceklerinin içeriğinde yüksek miktarda kafein ve şeker bulunduğundan dolayı vücuda bazı zararlı etkileri vardır. Kafein yüksekliğinden dolayı uyku problemleri, anksiyete, mide rahatsızlıkları oluşabiliyor. Yüksek şekerden dolayı da obezite, diyabet ve gereksiz kalori alımından dolayı kilo artışlarına neden olabiliyor. Kafein ve şekerin yüksek miktarda bulunmasından dolayı mide rahatsızlıklarını tetikleyip, gastrit ve ülsere neden oluyor. Hastalarımıza genelde kafein ve şeker içecekleri yüksek olduğundan önermiyoruz. Kalp sağlığını da etkiliyor bu içecekler kalp krizi riskini oluşturabiliyor. Bunun dışında diş çürüklerine sebep olabiliyor. Birçok hastalığı tetikliyor. Özellikle 18 yaş altına kesinlikle önermiyoruz" diye konuştu.

Diyabet ve Obezite Yükseliyor

Yenipınar, gençlerde kronik hastalıkların arttığını, özellikle tip 2 diyabet vakalarının çocukluk ve ergenlik çağında hızla yayıldığını söyledi. Aşırı şeker tüketimi ve fast food beslenme tarzının diyabet riskini artırdığını belirten Yenipınar, Türkiye’de gençlerin %30’unun aşırı kilolu veya obez olduğunu ifade etti. Hareket eksikliği ve bilgisayar başında geçirilen uzun saatlerin de bu durumu tetikleyen etmenler olduğunu vurguladı.

Kalp Hastalıkları Artıyor

Gençlerde kalp hastalıklarının daha fazla görüldüğüne dikkat çeken Yenipınar, yüksek tansiyon ve damar tıkanıklığının erken yaşlarda görülmesinin, ilerleyen yıllarda kalp krizi riskini artırabileceğini belirtti. Teknoloji bağımlılığı ve hareketsiz yaşam tarzının, gençleri sağlık açısından büyük bir tehdit altına soktuğunu ifade etti.

Sağlıklı Yaşam İçin Egzersiz ve Beslenme Şart

Yenipınar, gençlerin sağlıklı bir yaşam sürebilmeleri için her gün 30-60 dakika egzersiz yapmaları gerektiğini söyledi. Ayrıca, dengeli beslenmenin önemini vurgulayan Yenipınar, şekerli ve işlenmiş gıdalardan kaçınılması gerektiğini belirtti.

Uzm. Diyetisyen Demirci, beslenme biçimleriyle ilgili şu bilgileri paylaştı:

“- Bireyselleştirilmiş Beslenme: Genetik testler ve mikrobiyom analizleri sayesinde kişiye özel beslenme önerileri sunulmaktadır. Bu yaklaşım, besin emiliminden en iyi şekilde yararlanmak ve diyetle ilişkili hastalık risklerini azaltma potansiyeli taşımaktadır. Ancak, karmaşık genetik verilerin yanlış yorumlanması uygunsuz beslenme seçimlerine yol açabilir.

- Bitki Temelli Beslenme: İşlenmemiş bitkisel gıdalara (Meyve, sebze, baklagiller ve tam tahıllar gibi) odaklanan bu beslenme şekli, fazla vücut ağırlığı ile mücadelede, kalp hastalıklarını önlemede ve bazı kanser türlerinde riski azaltmakta fayda sağlayabilir. Ancak, B12 vitamini, demir ve omega-3 yağ asitleri vb. besin öğelerinin yeterince alınabilmesi için dikkatli bir planlama yapılması gerekmektedir.

- Aralıklı Oruç (İF): Belirli zaman aralıklarında yemek yeme ve oruç tutma dönemlerini içeren bu yöntem, vücut ağırlığı kaybı ve insülin duyarlılığında iyileşme gibi faydaları olabilir. Aynı zamanda herkese uygun olmayabilir ve uzman rehberliği önemlidir.

- Ketojenik Benzeri Yaklaşım: Geleneksel ketojenik diyetin katı kısıtlamalarından uzaklaşarak, karbonhidrat alımını orta düzeyde azaltmaya odaklanır. Vücut ağırlığı kaybı gibi potansiyel faydaları olmakla birlikte, besin eksiklikleri gibi geleneksel ketojenik diyete benzer riskler taşımaktadır. Dikkatli bir planlama yapılması gerekmektedir.

- Bağırsak Sağlığına Odaklanma: Bağırsak mikrobiyomunun genel sağlık üzerindeki etkisi, beslenme yaklaşımlarını şekillendirmeye devam etmektedir. Prebiyotik ve probiyotik içeren gıdalara ağırlık vermek, sindirimi iyileştirme ve bağışıklık sistemini güçlendirme gibi yararlar sağlayabilir. Ancak bu konudaki araştırmalar henüz devam etmektedir.”

2025 yılında beslenme alanında gelişmelerin, her birinin kendine özgü fayda ve riskleri olan çeşitli yaklaşımlar sunduğunu kaydeden Uzm. Diyetisyen Demirci, şöyle devam etti:

“Bireyler için en uygun diyetin sürdürülebilir bir beslenme planı olduğu unutulmamalıdır. Sürdürülebilir beslenme, sadece ne yediğimizle değil, aynı zamanda yiyeceklerimizin nasıl üretildiği, işlendiği, taşındığı ve tüketildiğiyle de ilgilenen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, kaynakları koruyarak gelecek nesillerin de ihtiyaçlarını karşılayabilmesini hedeflemektedir.

 Sürdürülebilir diyetler, çevresel etkiyi en aza indirirken sağlığımızı da destekler. Yerel ve mevsimsel ürünleri tercih etmek, bitkisel ağırlıklı beslenmek, daha az işlenmiş gıda tüketmek ve gıda israfını azaltmak sürdürülebilir beslenmenin yapı taşlarındandır. Popüler diyetlerden kaçınmak ve bireysel ihtiyaçlara, yaşam tarzına ve ihtiyaçlarına uygun, besin değeri yüksek ve dengeli bir beslenme programı oluşturmak önemlidir. Unutulmamalıdır ki, sağlıklı beslenmenin temel unsurları denge ve sürdürülebilirliktir.”

İki çocuk annesi G.T. kadavradan yapılan böbrek bağışı nedeniyle SANKO Üniversitesi Hastanesi’nde nakil ameliyatına alındı. Başarılı geçen ameliyat sonrası sağlığına kavuşan G.T. SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi’ne ve organ bağışçısı aileye teşekkür ederek, “Bu bağış sayesinde sağlığıma kavuştum. Organ bağışı, bir hayatı kurtarmak için yapılan en büyük iyiliklerden biridir" dedi.

G.T.’nin eşi S.T. ise, “2018 yılında elim bir trafik kazasında oğlumuzun beyin ölümü gerçekleşti. Oğlumuzu kaybettik ama aile olarak aldığımız kararla organlarını bağışladık. Altı ay sonra eşim böbrek hastası oldu ve bugün bağışlanan böbrekle yaşama yeniden tutundu. Bağışçı iken yapılan bağışla yeniden yaşama dönme şansı yakaladık. Organ bağışının ne kadar önemli olduğunu bu sıkıntıları bizzat yaşamış bir aile olarak biliyoruz” şeklinde konuştu.

OSMANİYE’DEN GELEN Ö.Ç.’NİN HAYATINI DEĞİŞTİREN NAKİL SÜRECİ

Yıllarca böbrek yetmezliği ile mücadele eden Osmaniyeli Ö.Ç. (58), 2014 yılında organ nakli için başvuruda bulundu. Ancak uygun bir donör bulunamayınca 2020 yılında diyalize girmeye başladı. 

SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi tarafından kadavradan gerçekleşen böbrek nakliyle sağlığına yeniden kavuşan Ö.Ç. yaşadıklarını şöyle anlattı:

"Diyalize girmeye başladığımda yaşamım çok zorlaşmıştı. Kadavradan bağışlanan böbrekle nakil oldum ve hayatım değişti. Ameliyattan sonra kendimi çok iyi hissediyorum. Bu süreçte hayatımda olan, minnettar olduğum çok insan var. Bağışçı aileden, doktorlarımdan, hemşirelerimden Allah razı olsun. Onlara sabır ve huzur diliyorum. Beni yaşama döndürdüler. Şu an her şey yolunda, ne kadar şükretsem az. Tek dileğim, sağlıklı bir şekilde hayatıma devam edebilmek.”

 27 YAŞINDAKİ H.K.Ö’NÜN YAŞAMI HASTANEDEN GELEN TELEFONLA DEĞİŞTİ

Hatay Arsuz’dan gelen H.K.Ö (27), 2012 yılından itibaren diyaliz tedavisi görüyordu. Nakil için SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi’ne başvuran H.K.Ö’nün yaşamı, hastaneden gelen uygun böbrek bulunduğu haberiyle değişti.

Kadavradan yapılan başarılı organ nakliyle sağlığına kavuştuğunu ifade eden H.K.Ö. nakil süreciyle ilgili şunları söyledi:

“Diyalizle yıllarca mücadele ettikten sonra, sağlıklı bir şekilde yaşamaya başlamak gerçekten çok farklı bir duygu. Şu an çok mutluyum, hayatım artık çok daha güzel. Organ bağışı, hayat kurtarmak demek. Bu konuda toplum olarak daha bilinçli olmamız gerekiyor. Diyalize bağlı hastaların sayısı çok fazla, herkesin bu konuda duyarlı olması çok önemli.”

ORGAN BAĞIŞIYLA YAŞAMAYA VE YAŞATMAYA DEVAM EDEBİLİRSİNİZ

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi A.B.D. / Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Yücel Yüksel ise organ bekleyen binlerce vatandaşın olduğuna dikkat çekerek, nakil olan hastalarla ilgili ise şu bilgileri verdi:

 “Hastanemizde kadavra bağışı ile bir hafta içinde üç hastamıza böbrek naklini başarıyla gerçekleştirdik. Bağışlanan kalp, karaciğer ve diğer böbrekler ise başka hastaları yaşatmaya devam ediyor.

12 yaşında diyalize girmeye başlayan hastamız H.K.Ö, 15 yıldır organ beklemekteydi. Dile kolay 15 yıldır haftada üç gün diyalize girdi. Su içmek, normal yemek yemek gibi çoğu insan için sıradan şeylerden mahrum kaldı. Diğer hastalarımız ise 7 ve 5 yıldır diyalize giriyordu. Bu hastalarımız organ bağışıyla diyalizden kurtuldular.

 Çok sevdiğiniz birinin beyin ölümü haberini aldıktan sonra organlarını bağışlama kararını vermek gerçekten de çok zor. Organ bağışı yapan ailelere ne kadar teşekkür etsek az. Organ bağışı için son derece azimle çalışan ulusal, bölgesel ve hastanelerdeki yerel organ nakil koordinatörlerine de çok teşekkür ediyorum. Organ bağışı yaparak, yaşamınızı kaybettikten sonra da yaşamaya ve yaşatmaya devam edebilirsiniz.”

“Rahim ağzı kanserinin neredeyse tamamı HPV tipi rahatsızlıklar nedeniyle meydana gelir. Uzun süren, yüksek riskli ve inatçı HPV enfeksiyonu sonucu olur” diyen Prof. Dr. Kolusarı, şöyle devam etti:

“Rahim ağzı kanserine yol açan yaklaşık 13 yüksek riskli HPV tipi mevcut olup, HPV 16 ve 18 ise en fazla kansere yol açan tiplerdir. Bu kanser çoğunlukla birkaç yıl içinde yavaşça gelişir. Gerçek kanser hücreleri gelişmeden önce rahim ağzı hücresel düzeyde, displazi ya da prekanser olarak adlandırılan değişikliklere maruz kalır. Bu prekanser formları tedavi edilmediği takdirde daha derinde dokuya yayılmaya ve kansere dönüşmeye eğilimlidir.

Rahim ağzı sınırları ötesine yayıldığında vajina, rektum ya da mesanedeki dokularda daha derinlerine ilerleyerek, vücudun farklı kısımlarında metastaz denilen kanserin yayılmasına neden olabilir.”

RAHİM AĞZI KANSERİNİN BELİRTİLERİ

Rahim ağzı kanserinin erken dönemlerde hiçbir belirti vermediğini, belirti verdiğinde bir miktar ilerlediğini söyleyen Prof. Dr. Kolusarı, bu belirtileri şöyle özetledi:

“Düzensiz, aralıksız süregelen az miktarda vajinal kanama, sulu, kötü kokulu ve kanlı akıntı, cinsel ilişki esnasında ağrı, ilişki sonrasında kanama, ilerlemiş rahim ağzı kanserinde idrardan veya dışkıdan kan gelmesi.”          

RAHİM AĞZI KANSERİNDEN KORUNMAK

Yapılan tetkik ve tedavilerle rahim ağzı kanserinin gelişimini engellemenin mümkün olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kolusarı, şunları kaydetti:

“Rahim ağzı kanseri, HPV virüsüyle ilk karşılaşılarak iltihabın gelişmesinden 15-20 yıl kadar sonra ortaya çıkar. Kanser olmadan öncül değişmelerin tespit edilebildiği tek kanser türüdür. İlk korunmada HPV aşıları, ikinci korunmada ise pap smear testi etkilidir. Kadınlarda teste 21 yaşında başlanıp 65 yaşa kadar devam edilmeli ve her üç yılda bir tekrarlanmalıdır.

 Ülkemizde rahim ağzı kanserini önlemek amacıyla T.C. Sağlık Bakanlığı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı bağlı 81 ilde bulunan Kanser Erken Teşhis ve Eğitim Merkezi’nde (KETEM) ücretsiz olarak tarama testleri yapılmaktadır. Tarama 30-65 yaşları arasındaki kadınlara 5 yılda bir yapılmaktadır.”

Rahim ağzı kanserinin ilk başlarda herhangi bir belirti göstermeyebileceğini kaydeden Prof. Dr. Yıldırım, rahim ağzı kanserini kontrol etmek veya tarama yapmak için kullanılan iki testi şöyle özetledi:

“-Pap testi (Aynı zamanda "Pap smear" olarak da bilinir).

• İnsan papilloma virüsü (НΡV) adı verilen virüs için yapılan test.”

Kanser evrelemesinin, doktorların kanserin ne kadar yayıldığını tespit etmelerinin bir yolu olduğunu ifade eden Prof. Dr. Yıldırım, “Doğru tedavi büyük ölçüde hastalığın evresine, yaşa, diğer sağlık sorunlarına ve ayrıca gelecekte hamile kalmak isteyip istenmediğine de bağlıdır” diye konuştu.

RAHİM AĞZI KANSERİ TEDAVİSİ

Prof. Dr. Yıldırım rahim ağzı kanseri tedavisine yönelik şu bilgileri verdi:

“- Ameliyat: Bazı rahim ağzı kanser vakaları kanseri çıkarmak için ameliyatla tedavi edilir. Ameliyat türleri şunları içerebilir:

• Rahim ağzının, rahmin ve vajinanın üst kısmının çıkarılması: Buna "radikal histerektomi" denir.

• Rahim ağzının tamamının ya da bir kısmının alınması, ancak rahmin yerinde bırakılması. Bu ameliyat yalnızca özel durumlarda yapılır.

- Radyasyon tedavisi: Radyasyon, kanser hücrelerini öldürür.

- Kemoterapi: Kemoterapi, kan hücrelerini öldüren ya da büyümelerini durduran ilaçlara yönelik kullanılan tıbbi bir terimdir. Opere olmayan hastalar genellikle radyasyon tedavisiyle aynı anda kemoterapi alırlar.”

TEDAVİ SONRASI

“Tedavi sonrası, kanserin tekrarlayıp tekrarlamadığını takip etmek için ara sıra kontrol yapılacaktır. Takip testleri, muayeneleri ve pap testlerini içerebilir. Bazen, X-ışınları ve diğer görüntüleme yöntemleri de kullanılır” diyen Prof. Dr. Yıldırım, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Kanserin tekrarlaması ya da yayılması durumunda, daha fazla ameliyat, radyasyon ya da kemoterapi gerekebilir. Doktorun ziyaretler ve testlerle ilgili tüm talimatlarına uymak çok önemlidir. Ayrıca tedavi esnasında yaşanabilecek herhangi bir yan etki ya da sorunla ilgili da mutlaka doktora bilgi vermek gerekir.”

RAHİM AĞZI KANSERİ ÖNLENEBİLİR Mİ?

Rahim ağzı kanserinin çoğunlukla önlenebileceğini, neredeyse tümünün cilt teması ve cinsel yolla yayılabilen НPV virüsünden kaynaklandığını anımsatan Prof. Dr. Yıldırım, şu önerilerde bulundu:

“Günümüzde insanların HРV ile enfekte olmasını önleyen aşılar mevcuttur. Bu aşı hem kadınlar hem de erkekler içindir. Doktorunuza НΡV aşısı olup olmamanız ve ne zaman olmanız gerektiğini sorun. Kanser öncesi hücreleri tedavi etmek, bunların servikal kansere dönüşmesini önleyebilir.”

Diyabet Türleri ve Özellikleri

Tip 1 Diyabet

• Görülme yaşı: Çocukluk ve gençlik dönemi, genellikle 30 yaş öncesi.
• Etkisi: Vücut az miktarda insülin üretir ya da hiç üretmez.
• Belirtiler: Ani başlangıçlıdır.
  • Aşırı susama.
  • Aşırı acıkma.
  • Ani kilo kaybı.
  • Sık idrara çıkma.
  • Yorgunluk.
• Tedavi: Yaşam boyu insülin tedavisi gereklidir.

Tip 2 Diyabet

• Risk faktörleri:
  • Obezite (BMI > 25).
  • Ailede diyabet öyküsü.
  • 4 kg’dan ağır bebek doğurmuş kadınlar.
  • Stres, hormon hastalıkları veya pankreas rahatsızlıkları.
• Belirtiler:
  • Sürekli yorgunluk.
  • Yaraların yavaş iyileşmesi.
  • Sık enfeksiyon.
  • Ellerde/ayaklarda karıncalanma.
  • Açlık hissi ve aşırı yeme.
• Nedenleri:
  • İnsülin direnci.
  • Karaciğerde artan glikoz üretimi.

Gestasyonel Diyabet

• Tanım: Hamilelik sırasında ortaya çıkan diyabet türü.
• Özellikleri:
  • Genellikle doğum sonrası düzelir.
  • Tip 2 diyabete dönüşme riski yüksektir (%80).
• Risk faktörleri:
  • Hamilelikte 20 kg üzeri kilo artışı.

Diyabetin Teşhisi

1. Kan şekeri ölçümü: Açlık kan şekeri (AKŞ) > 126 mg/dl.
2. Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT): 100-126 mg/dl olanlara uygulanır.
3. İdrar testi: Şeker ve keton varlığı kontrol edilir.

Diyetisyenin Rolü

• Beslenme planı oluşturma: Kan şekeri kontrolü için kişiselleştirilmiş planlar.
• Makro besin dengesini sağlama: Karbonhidrat, protein, yağ alımını düzenleme.
• Kilo yönetimi: Sağlıklı kiloyu korumak ve komplikasyonları önlemek.
• Egzersiz rehberliği: Fiziksel aktivitenin düzenlenmesi.

Beslenme ve Diyabet Yönetimi

• Tüketilmesi gerekenler:
  • Lifli gıdalar (tam tahıllar, sebzeler, meyveler).
  • Yağsız protein kaynakları.
  • Düşük glisemik indeksli besinler.
• Kaçınılması gerekenler:
  • Basit şekerler (tatlılar, meyve suları).
  • Yüksek kalorili ve işlenmiş gıdalar.

Beslenme Tedavisinde Hedefler

1. Kan şekerini normal seviyelerde tutmak.
2. Hiperglisemi ve hipoglisemi riskini azaltmak.
3. İdeal vücut ağırlığını korumak.
4. Sağlıklı ve sürdürülebilir bir yaşam tarzını benimsemek.

Dengeli beslenme ve düzenli egzersiz ile diyabetin etkileri önemli ölçüde kontrol altına alınabilir.

Depremin Etkisiyle Vertigo Artışı

Kahramanmaraş’ta son iki yılda vertigo vakalarının ciddi oranda artması, deprem travmasının ve stresin bedensel etkilerinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, stres, uyku eksikliği ve kaygı gibi faktörlerin vertigo semptomlarını şiddetlendirdiğini ifade ediyor.

Vertigonun Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Vertigo, genellikle iç kulak sorunları, beyin ve sinir sistemi rahatsızlıklarından kaynaklanır. Deprem sonrası psikolojik stresin de bu semptomları artırdığı belirtiliyor. Tedavi ise genellikle altta yatan nedene göre değişiyor:

• İç Kulak Kaynaklı Vertigo: Özel pozisyonel manevralar ve egzersizlerle tedavi edilir.
• Psikolojik Vertigo: Stres yönetimi, terapi ve uygun ilaçlarla hafifletilebilir.
• Nörolojik Vertigo: Beyin veya sinir sistemi kaynaklı sorunlarda ileri tedavi yöntemleri gerekebilir.

Uzmanlardan Öneriler

Kahramanmaraş’ta vertigo şikayeti yaşayan kişilere, uzman hekimlere başvurarak durumlarının nedenini öğrenmeleri ve uygun tedaviye yönelmeleri öneriliyor. Erken teşhis ve doğru tedavi ile bu rahatsızlığın kontrol altına alınabileceği vurgulanıyor.

Depremin fiziksel etkilerinin yanı sıra, psikolojik yükünün de toplumsal sağlığı uzun süre etkilemeye devam edeceği ifade ediliyor. Stres yönetimi, düzenli uyku ve dengeli bir yaşam tarzının vertigo semptomlarının azalmasına yardımcı olabileceği belirtiliyor.

Bronşiolitin Belirtileri

Bronşiolitin başlangıcı genellikle üst solunum yolu enfeksiyonları ile başlar. Burun akıntısı, öksürük, nefes darlığı, solunum sıkıntısı, hışıltılı nefes alma ve morarma gibi belirtilerle kendini gösterir. Hastalık ilerledikçe, çocuğun ateşi 38°C'yi geçebilir, beslenme problemleri ve nefes almakta zorlanma görülebilir.

Ailelerin Dikkat Etmesi Gereken Durumlar

Prof. Dr. Güzel, bronşiolit belirtilerine dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Eğer çocukta burun akıntısı, öksürük, nefes almakta zorluk, dudaklarda morarma, yüksek ateş ve beslenme problemleri gözlemleniyorsa, ailelerin hemen bir sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini söyledi.

Korunma ve Tedavi Yöntemleri

Prof. Dr. Güzel, bronşiolitten korunmak için aşılara dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle kronik rahatsızlıkları olan, prematüre doğan veya bağışıklık sistemi zayıf olan çocukların RSV ve influenza aşılarını mutlaka yaptırması gerektiğini ifade etti.

Bronşiolit tedavisinde çoğu zaman evde sıvı takviyesi, ateş kontrolü ve oksijen desteği gibi yöntemler kullanılır. Ancak, bazı vakalarda hastaneye yatış gerekebilir. Ailelerin, çocuklarının tedavisi sırasında beslenme ve ortamın nemlendirilmesi gibi faktörlere de özen göstermeleri önemlidir.

1. Yavaş Yiyin ve İyi Çiğneyin: Yılbaşı akşamında yemek süreleri uzayabilir. Yavaş yemek ve her lokmayı iyi çiğnemek, sindirimi kolaylaştırır ve fazla yemeyi engeller.

2. Dengeli Tabaklar Hazırlayın: Tabağınızda yarım yeşil sebzeler, zeytinyağlılar, diğer yarısında ise protein ve karbonhidrat içeren sağlıklı besinlere yer verin. Hindi eti gibi yağsız etler iyi bir seçenek olacaktır.

3. Su Tüketimine Özen Gösterin: Yemeklere başlamadan önce 1-2 bardak su içmek, hem açlık hissinizi azaltır hem de sindiriminizi kolaylaştırır.

4. Tatlı ve Karbonhidratlı Besinlere Dikkat Edin: Yılbaşı akşamında tatlılar bolca tüketilebilir. Ancak küçük porsiyonlar halinde tüketmek ve sağlıklı alternatifler seçmek önemlidir. Meyveli ve sütlü tatlılar ya da kuru meyve topları sağlıklı seçeneklerdir.

5. Atıştırmalıkları Sağlıklı Seçin: Paketli cipsler yerine, evde az yağda yapılan patlamış mısır veya tuzsuz kuruyemişler tercih edilebilir. Bu, sağlıklı bir atıştırmalık alternatifi sunar.

Yeni Yıla Sağlıklı Başlamak İçin İçecek Seçenekleri

Yılbaşı akşamındaki ağır yemeklerin ardından, yeni yılın ilk günü vücudunuzu yenilemek için sağlıklı içecekler tercih edebilirsiniz. Zencefil çayı, sindirimi rahatlatır ve toksinlerden arındırmaya yardımcı olur. Taze zencefil dilimlerini sıcak suya ekleyip, üzerine limon ve bal ekleyerek tatlandırabilirsiniz.

Sağlıklı Bir Kahvaltı İle Güne Başlayın

Yılın ilk günü kahvaltıda protein ve yeşillik ağırlıklı besinler tercih ederek enerjik bir gün geçirebilirsiniz. C vitamininden zengin portakal, mandalina ve kivi gibi meyveler, karaciğerinizi destekler.

Detoks İçin Antioksidan Zengini Besinler

Yılbaşı gecesi şekerli içecekler tükettiyseniz, gün içinde antioksidan zengini besinler tercih edebilirsiniz. Yaban mersini, böğürtlen ve ahududu gibi meyvelerle birlikte yeşil çay ya da hibiskus çayı içmek, vücudunuzu destekler.

Fiziksel Aktiviteye Önem Verin

Yeni yılın ilk günü, fiziksel aktiviteye yer vermek hem bedensel hem de zihinsel sağlığınıza iyi gelir. Hafif tempolu bir yürüyüşle günü sonlandırmak, yıl boyu fiziksel aktiflik için motivasyon sağlar.

Yeni yıla sağlıklı başlamak, tüm yıl boyunca enerjik ve sağlıklı bir yaşam sürdürmek için önemli bir adımdır.

Genel Özellikler

• Aile: Düğün çiçeğigiller (Ranunculaceae).
• Bölgesel Dağılım: Güney Avrupa, Kuzey Afrika, Güneybatı Asya, Orta Doğu, Türkiye ve Hindistan gibi bölgelerde yetişir.
• İsimler: Siyah tohum, siyah kimyon, bereket tanesi.

Besin Değerleri

Çörek otu tohumları, karotenoidler, kalsiyum, potasyum, fosfor ve demir gibi temel minerallerin yanı sıra magnezyum, çinko, A vitamini, B kompleks vitaminleri ve C vitamini içerir.

Sağlık Faydaları

1. Antioksidan Etki:

   • Serbest radikallerin neden olduğu hücre hasarını azaltır.
   • Kalp hastalıkları, romatizma ve kanser gibi hastalıklarda koruyucu rol oynar.

2. Bağışıklık Sistemini Destekleme:

   • Timokinon sayesinde T hücreleri ve fagositik hücreleri artırarak bağışıklığı güçlendirir.

3. Diyabet Yönetimi:

   • Tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri seviyelerini dengeleyebilir.
   • İnsülin hassasiyetini artırır.

4. Kardiyovasküler Sağlık:

   • Kolesterol ve trigliserit seviyelerini dengeleyerek kalp sağlığını destekler.

5. Sindirim Sağlığı:

   • Gastrik asit sekresyonunu azaltır, mide mukozasını korur.
   • Mide ve bağırsak düzenleyici etkiler gösterir.

6. Cilt Sağlığı:

   • Anti-aging özellikler sunar.
   • Sedef hastalığı ve Behçet hastalığı gibi cilt rahatsızlıklarında iltihap önleyici etkiler sağlar.

Kullanım Önerileri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Çörek otu yağı veya tohumları kullanmadan önce, özellikle sağlık sorunları veya düzenli ilaç kullanımı durumlarında, bir sağlık uzmanına danışılması önemlidir.
• Bitkisel ürünlerin etkileri kişisel farklılık gösterebilir.

Çörek otu, sağlık alanında oldukça geniş bir etki yelpazesi sunan doğal bir kaynak olarak dikkat çeker. Düzenli ve bilinçli kullanımı, genel sağlığın korunmasına katkıda bulunabilir.

Aritminin Nedenleri

Kalpte ritim bozukluğu, genellikle kalp damar hastalıklarına yol açan faktörlerle doğrudan ilişkilidir. Aritminin en yaygın nedenleri:

• Kardiyovasküler risk faktörleri: Kalp damar hastalıkları, geçirilmiş kalp krizi, yapısal kalp hastalıkları.
• Sistemik hastalıklar: Diyabet, hipertansiyon, hipertiroidi, obezite.
• Yaşam tarzı faktörleri: Sigara, fazla alkol veya kafein tüketimi, hareketsizlik.
• Enfeksiyonlar: Grip, Covid-19 ve diğer viral hastalıklar.
• Diğer: Genetik yatkınlık, uyku apnesi, bazı ilaçların yan etkileri.

Altta yatan bu nedenlere bağlı olarak aritmi, felç ve ani ölüm riskini artırabilir.

Aritmi Belirtileri

Kalpte ritim bozukluğu, çoğu zaman aşağıdaki belirtilerle kendini gösterir:

• Göğüste hızlı ya da yavaş kalp atımı hissi.
• Göğüs ağrısı.
• Nefes darlığı.
• Yorgunluk ve halsizlik.
• Baş dönmesi, bayılma veya bayılacakmış gibi hissetme.

Ancak bazı durumlarda aritmi hiçbir belirti göstermeden seyreder ve yalnızca doktor muayenesi sırasında tesadüfen fark edilebilir.

Tehlikeli Durumlar: Ani Kalp Ölümü Riski

Dr. Nur Kamer Kaya İnalkaç, ciddi ritim bozukluklarının hayati tehlike oluşturabileceğini belirtiyor. Özellikle ventriküler fibrilasyon, kan basıncında ani düşüşe yol açarak saniyeler içinde kişinin yere düşmesine, nefes almasının ve kalp atışının durmasına neden olabilir. Bu durumda hemen 112 acil yardım hattı aranmalı, temel yaşam desteği eğitimi almış bir kişi varsa derhal kalp masajına başlamalıdır.

Korunma Yolları ve Doğru Alışkanlıklar

Dr. İnalkaç’a göre, aritmi riskini azaltmak için şu önlemler alınabilir:

1. Hipertansiyon ve diyabet kontrolü: Bu hastalıkları olan bireyler, doktorun önerdiği tedaviye harfiyen uymalıdır.
2. Alkol ve kafein tüketimi: Fazla kafein ve alkol tüketiminden kaçınılmalıdır. Özellikle enerji içeceklerinden uzak durulması önemlidir.
3. Sigara ve elektronik sigara kullanımı: Tüm sigara ürünleri bırakılmalıdır.
4. Kaliteli uyku: Kesintisiz bir gece uykusu (7-8 saat), kalp sağlığını olumlu etkiler.
5. Düzenli egzersiz: Hareketsiz bir yaşam tarzından kaçınılmalı, ancak yüksek risk grubundaki kişiler ağır fiziksel aktivitelerden uzak durmalıdır.
6. Stres kontrolü: Ani stres ve büyük üzüntüden kaçınılmalıdır.
7. Grip ilaçları: Bazı grip ilaçları aritmi riskini artırabilir, doktor tavsiyesi olmadan kullanılmamalıdır.

Tedavi Yöntemleri

Aritmi tedavisinde amaç, kalp atımını dakikada 60-100 arasında tutmaktır. İlk basamak genellikle ilaç tedavisidir. İlaçların yeterli gelmediği durumlarda, ileri girişimsel yöntemler veya kalp pili takılması gibi çözümler devreye alınabilir.

Dr. Nur Kamer Kaya İnalkaç, aritmi şüphesi olan bireylerin erken teşhis ve tedavi için bir kardiyoloji uzmanına başvurmalarının hayat kurtarıcı olabileceğini vurguluyor.

Acil serviste hızlı şekilde tetkikleri yapılan D.H., “Karnımda anevrizma rüptürü geliştiği söylendi. SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Yücel Yüksel ve Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan hocalarımız, hemen müdahale edilmesi gerektiğini, zor bir ameliyat olacağını belirttiler. Hemen ameliyata aldılar. Ameliyatım başarılı geçti. Şu anda çok çok iyiyim. Ailem ve sevdiklerimle bir aradayım. Doktorlarımıza minnettarım. Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum” diyerek süreci ve mutluluğunu paylaştı.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Cerrahı Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan ise  hastanın, bir anda gelişen şiddetli karın ağrısı ile acil servise başvurduğunu anımsatarak, “Acil servis ve radyoloji hekimlerimizin yaptığı hızlı değerlendirme sonucunda, hastanın, karındaki ana atardamardan (Abdominal aorta) çıkarak karaciğeri, midenin bir kısmını ve dalağı besleyen ana dalında (Çölyak arter) gelişen balonlaşma sonucu oluşan kanama (Anevrizma  rüptürü) olduğu saptandı” dedi.

“Bu durum çok nadir görülen bir rahatsızlık olup, literatürde nadir vaka olarak tanımlanmakta ve çok az hastanın hayatta kaldığı bildirilmektedir” diyen Dr. Öğr. Üyesi Demirbakan, şöyle konuştu:

“Hastamızı acil ameliyata aldık, başarılı operasyon ve tedavisinin ardından bir hafta sonra da şifa ile taburcu ettik. Hastanemiz genel cerrahi ve organ nakli ekibi, bu tarz vakalara multidisipliner olarak başarılı bir şekilde müdahale edebilmektedir. Hastamızın bu tür bir rahatsızlık sonrası hastanemizde yapılan müdahalelerle sağlığına kavuşmasından dolayı mutluyuz.”

Çocuklar Daha Fazla Risk Altında

Orta kulak iltihapları genellikle ani başlangıçlıdır ve sıklıkla çocuklarda görülür. Çocukların orta kulak anatomisinin erişkinlerden farklı olması, enfeksiyon riskini artırır. Özellikle üst solunum yolu enfeksiyonları ve geniz eti büyüklüğü gibi durumlar, çocuklarda iltihap oluşumunu kolaylaştırır. Çocuklarda yüksek ateş, ağrı, işitme kaybı ve kulakta dolgunluk hissi gibi belirtilerle ortaya çıkan bu rahatsızlık, tedavi edilmezse kalıcı işitme kayıplarına yol açabilir.

Kış Aylarında Risk Artıyor

Sonbahar ve kış aylarında grip, nezle ve sinüzit gibi enfeksiyonların artışı, orta kulak iltihabı görülme sıklığını da artırır. Bu enfeksiyonlar, orta kulağı genze bağlayan östaki tüpünün fonksiyonunu bozarak iltihaba neden olabilir. Uzmanlar, tedavi edilmediği durumlarda yüz felci, denge kaybı, menenjit ve hatta beyin apsesi gibi ciddi komplikasyonların gelişebileceğine dikkat çekiyor.

Tedavi ve Takip Hayati Önem Taşıyor

Uzmanlar, sık tekrarlayan ya da uzun süredir geçmeyen orta kulak iltihaplarında mutlaka altta yatan nedenlerin araştırılması gerektiğini belirtiyor. Tedavide ilaç kullanımının yanı sıra düzenli takip önemlidir. İlerlemiş vakalarda cerrahi müdahaleler, hastalığın seyrine göre gerekebilir. Bunlar arasında; kulak zarına drenaj, tüp yerleştirilmesi ya da geniz eti operasyonları yer alır.

Orta Kulak İltihabından Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Uzmanlar, orta kulak iltihabından korunmak için şu önlemleri öneriyor:

• Sık sık el yıkama ve hijyen kurallarına dikkat etme
• Hasta kişilerle temastan kaçınma
• Grip salgını dönemlerinde toplu alanlardan uzak durma
• Dengeli beslenme ve bağışıklığı güçlendirme
• Sigara içmemek ve çocukları pasif içicilikten korumak
• Grip aşısı yaptırma
• Kronik sinüzit, alerjik nezle ve reflü gibi rahatsızlıkları tedavi ettirme

Erken tanı ve tedavi sayesinde orta kulak iltihabı kontrol altına alınabilir. Ancak belirtiler devam ederse mutlaka bir uzmana danışılması gerektiği unutulmamalıdır.

• Kızlarda: Meme gelişiminin 8 yaşından önce başlaması "erken ergenlik" olarak tanımlanır.
• Erkeklerde: Testis boyutlarının 9 yaşından önce büyüyerek 4 ml üzerine çıkması "erken ergenlik" işareti sayılır.

Erken Ergenlik Türleri: Gerçek mi, Yalancı mı?

Erken ergenlik, iki farklı şekilde görülür:

1. Gerçek Erken Ergenlik: Hipotalamus ve hipofiz bezlerinden salınan hormonların artışı ile oluşur.
2. Yalancı Erken Ergenlik: Vücutta cinsiyet hormonlarının miktarındaki artışa bağlıdır ve altta yatan farklı nedenler bulunabilir.

Kızlarda gerçek erken ergenlik erkeklere göre 10 kat daha sık görülmektedir. Bu durum genetik yatkınlık ve çevresel faktörlerle ilişkilidir. Erkeklerde ise erken ergenlik genellikle altta yatan bir sağlık sorununa bağlı olabilir ve detaylı inceleme gerektirir.

Erken Ergenlik Belirtileri

Erken ergenlik belirtileri hem fiziksel hem de psikolojik olarak kendini gösterir:

• Kızlarda: Meme büyümesi, tüylenme, adet döngüsünün erken başlaması.
• Erkeklerde: Testis büyümesi, ses kalınlaşması, kas dokusunda artış ve erken sakal gelişimi.
• Genel Belirtiler: Hızlı boy uzaması, kilo alımı, sinirlilik, içe kapanma, ruh hali değişiklikleri.

Erken Ergenliğin Nedenleri

1. Obezite: Sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı, erken ergenlikte en önemli nedenlerden biridir.
2. Çevresel Faktörler: Pestisitler, plastiklerde bulunan bisfenol A gibi kimyasallar ve östrojen benzeri maddeler (lavanta, soya) hormonları olumsuz etkileyebilir.
3. Mavi Işık Maruziyeti: Tablet ve bilgisayar gibi cihazlarla uzun süre vakit geçirmek hormonal dengesizliklere yol açabilir.
4. Genetik Yatkınlık: Aile öyküsü önemli bir etkendir.

Erken Ergenliğin Olası Zararları

• Kemik büyüme noktalarının erken kapanması sonucu boy kısalığı.
• Psikososyal sorunlar: Yaşıtlarından farklı görünmenin getirdiği zorluklar.
• Adet döngüsünün erken başlaması nedeniyle kız çocuklarında ek zorluklar.

Tedavi Gerekli mi?

Her erken ergenlik vakasında tedavi şart değildir. Tedavi kararı, çocuğun fiziksel belirtileri, erken ergenlik yaşı ve öngörülen boy hedefi gibi faktörlere bağlıdır.

• Tedavi Yöntemi: GnRH analogları adı verilen ilaçlar ayda bir veya üç aylık enjeksiyonlar halinde uygulanır. Tedavi tamamlandığında ergenlik süreci doğal şekilde devam eder.

Ebeveynlere Öneriler

• Sağlıklı Beslenme: Çocuğunuzun aşırı kilo almasını önlemek için dengeli bir diyet hazırlayın.
• Dijital Detoks: Mavi ışığa maruziyeti sınırlayın.
• Uzman Takibi: Erken ergenlik belirtilerinde bir çocuk endokrinoloji uzmanına başvurun.

Unutulmamalıdır ki erken müdahale, çocukların hem fiziksel hem de psikolojik sağlıklarını korumak için büyük önem taşır.

Karotenoidlerin Sağlığa Faydaları

Karotenoid içeren sebze ve meyveler, düzenli tüketildiğinde şu faydaları sağlar:

• Bağışıklık Güçlendirme: Vücudu hastalıklara karşı korur.
• Kilo Kontrolü: Tokluk hissi vererek kilo verme sürecine destek olur.
• Kanser Önleme: Hücre yenilenmesini destekleyerek kanser riskini azaltır.
• Göz Sağlığı: Gece körlüğüne ve katarakt oluşumuna karşı koruyucu etki gösterir.
• Detoks Etkisi: Karaciğer yağlanmasını önler ve vücudu toksinlerden arındırır.
• Sinir Sistemi: Hafızayı güçlendirir, sinir sistemi üzerinde olumlu etkiler sunar.

Ciltte Sarı ve Turuncu Tonlar: Karotenemi Nedir?

Karotenoidlerin aşırı tüketimi sonucunda kandaki karoten seviyesi artar ve "karotenemi" adı verilen bir durum ortaya çıkar. Bu, ciltte geçici sarı veya turuncu renk değişimlerine neden olur. Özellikle bebeklerde havuç püresi gibi beta-karoten açısından zengin mamaların aşırı tüketimi bu durumu tetikleyebilir. Ancak karoteneminin sağlık açısından ciddi bir zararı yoktur ve pigment fazlalığı durdurulduğunda cilt rengi normale döner.

Karotenoidler Hangi Besinlerde Bulunur?

Karotenoidler, özellikle renkli sebze ve meyvelerde bolca bulunur:

• Sebzeler: Havuç, ıspanak, brokoli, bal kabağı, pancar, karalahana, Brüksel lahanası.
• Meyveler: Mango, portakal, kayısı, şeftali, kavun, papaya.

Doğru Tüketim Önerileri

Uzmanlar, günlük 6-12 mg beta-karoten tüketiminin yeterli olduğunu belirtiyor. Dengeli ve çeşitli bir beslenme programı ile kış sebzelerinden maksimum fayda sağlayabilir, cilt renginde meydana gelebilecek değişimleri önleyebilirsiniz.

Kış aylarında sağlıklı kalmak için bu besinleri tüketmekten çekinmeyin; ancak aşırıya kaçmadan, dengeli bir şekilde tüketmek her zaman daha faydalıdır.

“1. Taze Meyve ve Sebzeler: Kış mevsiminde C vitamini açısından zengin turunçgiller, kivi ve brokoli gibi besinleri tercih edebilirsiniz. Renkli sebzelerin antioksidan içeriği bağışıklığınızı korumanıza destek sağlar.

2. Sıcak İçecekler: Zencefil ve tarçınla hazırlanan sıcak bitki çayları, soğuk havalar karşısında sizi sıcak tutar ve ruh halinizi iyileştirir.

3. Omega-3 Yağ Asitleri: Somon, sardalya ve ceviz gibi omega-3 kaynakları fiziksel sağlığı desteklerken depresyon riskini de azaltır.

4. Tam Tahıllar: Yulaf, kahverengi pirinç ve bulgur gibi tam tahıllar, enerji seviyesini artırır ve sindirim sistemini düzenler.

5. Probiyotikler: Yoğurt, kefir gibi probiyotiklerle zenginleştirilmiş gıdalar, bağırsak sağlığını destekler ve bağışıklığı güçlendirir.

6. Su Tüketimi: Kışın su içme alışkanlığınızı sürdürün; günde en az 8 bardak su içmeyi hedefleyin.

7. Şeker ve İşlenmiş Gıdalar: Aşırı şeker ve işlenmiş gıdaların tüketimi bağışıklığı zayıflatır. Bunun yerine doğal ve besleyici gıdalar tercih ediniz.”

BESİN HAZIRLAMA İPUÇLARI

Haftalık yemek planı yaparak mevsim sebzelerinin kullanılmasını öneren Uzm. Dyt. Demirci, besin hazırlama ipuçlarını şöyle sıraladı:

“- Sebzeleri buharda pişirerek besin değerini koruyunuz.

- Baharatlar ekleyerek yemekleri zenginleştiriniz.

- Sıcak çorba ve güveçler hazırlayın, çeşitli sebzeler ve tam tahıllar kullanınız.

- Fırında sebze pişirme yöntemi ile doğal tatları artırınız.”

FİTOTERAPİ (BİTKİSEL TEDAVİ) ÖNERİLERİ

Bağışıklık sistemini güçlendirmek için ekinezya, zencefil ve sarımsak kullanılabileceğini belirten Uzm. Dyt. Demirci, C vitamini açısından zengin gıdalar ve propolis gibi doğal takviyelerin de tercih edilebileceği önerisinde bulundu.

BİTKİSEL ÜRÜNLER UZMANA DANIŞARAK TÜKETİLMELİ

Herhangi bir bitkisel ürün kullanmadan önce sağlık durumunun göz önünde bulundurulup uzmana danışılmasının önemine vurgu yapan Uzm. Dyt. Demirci, “Tükettiğiniz bitkilerin yan etkileri olabileceğini unutmayın. Özellikle hamilelik, emzirme veya düzenli ilaç kullanıyorsanız doktorunuza danışın. Dengeli beslenme ile yeterli uyku ve düzenli egzersiz de önemlidir” diye konuştu.

 Dyt. Berk, “Obezite, günlük beslenmede şekerli gıdaların, yüksek kalorili yiyeceklerin yer almasına, hızlı yaşam temposu nedeniyle hazır gıdaların ve fastfood tarzı beslenme tüketimindeki artışa karşın günlük yaşamdaki hareketsizlik sonucu, alınan kalorinin harcanan kaloriden fazla olduğu bedenlerde biriken aşırı yağ kütleleri sebebiyle oluşan hastalık olarak tanımlanmaktadır. Bu durumlara bağlı olarak vücutta gelişen insülin direnci nedeniyle iştahın açılması da obeziteyi oluşturabilmektedir” dedi.

Günümüzde diyabetin de obezite gibi ciddi küresel bir sağlık sorunu haline geldiğini belirten Dyt. Berk, şöyle devam etti:

“Vücut Kitle İndeksi (BKİ/BMİ) 30 kg/m2’den yüksek olan yani obezitenin birinci dereceden başladığı bireylerde, normal vücut ağırlığında olan bireylere göre Tip 2 diyabet hastalığının görülme riski 20 kat daha fazladır. Yani obezite ve Tip 2 diyabet hastalığı oluşumları açısından iç içe geçmiş durumdadır. Hatta obezite ve diyabet arasındaki bu güçlü ilişki nedeniyle, her iki olgu arasında nedensel bir patofizyolojik bağlantı olduğunu öne süren "diyabezite" terimi ortaya atılmıştır.” 

DİYABET VE OBEZİTE OLUŞUMU BİRBİRİNİ DESTEKLİYOR

Çağın hastalığı obezitenin hızla artmaya devam ettiğini söyleyen Dyt. Berk, “Neden sonuç açısından bakıldığında obezite diyabeti, diyabet de obeziteyi destekleyen bir paradoks oluşturmaktadır” şeklinde konuştu.

Ülkemizde 2060 yılında nüfusun yüzde 94’ünün obez olabileceğinin öngörüldüğüne, bunun da özellikle erişkinlerde görülen Tip 2 diyabette ciddi bir artış olacağının göstergesi olduğuna vurgu yapan Dyt. Berk, şu bilgileri paylaştı:

“Yapılan araştırmalar obez bireylerin yüzde 90’ının Tip 2 diyabet hastalığına yakalandığını göstermektedir. Bu da obezitenin tek başına Tip 2 diyabet için en önemli risk faktörlerinden biri olduğu sonucuna götürmektedir.

Obezite kısaca tedavi edilmesi gereken şişmanlık olarak tanımlanmaktadır. Bugün hiçbir sağlık sorunu olmayan hafif kilolu ya da şişman yani obez bireylerin yaklaşık 150 milyonu gelecek 10 yıl içinde Tip 2 diyabet hastası olmaya adaydır.”

SAĞLIKLI VE KALICI ZAYIFLAMANIN TİP 2 DİYABETTE ROLÜ

Sağlıklı ve kalıcı zayıflama ile Tip 2 diyabet hastalığını iyileştirmenin mümkün olabileceğini dile getiren Dyt. Berk, “Bedeninizi ideal vücut ağırlığına taşımak sizleri birçok hastalıktan koruyacaktır. Tip1 diyabet, gestasyonel diyabet, reaktif hipoglisemi ya da insülin direncinin görüldüğü bireylerde de yine doğru beslenme tedavisi ile şikayetlerin azalması ve son bulması mümkündür” ifadelerini kullandı.

SANKO Üniversitesi Hastanesi Obezite ve Metabolik Cerrahi Merkezi olarak, multidisipliner bir anlayışla kişiye özel zayıflama ve yaşam kalitesinde artış için çalıştıklarını belirten Dyt. Berk, “Sizlere en uygun zayıflama yöntemlerini belirlemek ve uygulamak için her zaman yanınızdayız. Ücretsiz ön görüşme için randevu alarak merkezimizi ziyaret edebilirsiniz. Sağlıkla formda kalmak için bizimle irtibata geçebilirsiniz” diye konuştu.

 Diyabetin kalp hastalığı, böbrek yetmezliği, körlük ve sinir hasarı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabildiğine vurgu yapan Prof. Dr. Baştemir, şöyle devam etti:

 “Tedavi edilmediği takdirde diyabet, yaşam kalitesini düşürür ve erken yaşam kayıplarına neden olabilir. Dünya çapında 537 milyon kişi diyabetle yaşıyor. Diyabetli hastaların yüzde 50'ye yakını teşhis edilmemiştir. Diyabetli her 4 kişiden 3'ü düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşıyor. Diyabet, sadece bireylerin sağlığını etkilemekle kalmayıp aynı zamanda toplumların ekonomik yükünü de artırmaktadır.”

 DİYABET TÜRLERİ

Diyabetin Tip 1 ve Tip 2 diyabet olmak üzere iki ana türü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Baştemir, Tip 2 diyabetin, genetik yatkınlık, obezite ve hareketsiz yaşam gibi faktörlerle tetiklenen ve dünya genelinde en sık görülen diyabet türü olduğunu anımsattı.

 DİYABET VE FİZİKSEL SAĞLIK

Diyabetin, düzenli kan şekeri kontrolü, sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve düzenli tıbbi takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu ve fiziksel sağlığı korumanın, diyabetin komplikasyonlarını önlemek ve yaşam kalitesini artırmak için hayati önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Baştemir, şu bilgileri paylaştı:

 “•          Kan Şekeri Kontrolü: Kan şekeri seviyelerini hedeflenen aralıkta tutmak, diyabetin neden olduğu uzun dönemli hasarları önlemek için en önemli adımdır.

•            Sağlıklı Beslenme: Düşük glisemik indeksli, lifli besinler ağırlıklı bir diyet, kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.

•            Düzenli Egzersiz: Egzersiz, insülin duyarlılığını artırır, kan şekerini düşürür ve genel sağlığı iyileştirir.

•            Düzenli Tıbbi Takip: Doktor kontrolleri ve gerekli testler, diyabetin etkili bir şekilde yönetilmesini sağlar.”

 DİYABET VE ZİHİNSEL SAĞLIK

“Diyabet, sadece fiziksel sağlığı değil, aynı zamanda zihinsel sağlığı da etkileyebilir. Depresyon, anksiyete ve stres, diyabetle yaşayan bireylerde sık görülen duygusal durumlar arasındadır” diyen Prof. Dr. Baştemir şu önerilerde bulundu:

 “•          Stres Yönetimi: Stres, kan şekerini yükseltebilir. Bu nedenle, yoga, meditasyon gibi gevşeme teknikleri ve hobilerle stres yönetimi önemlidir.

•            Sosyal Destek: Aile, arkadaşlar ve destek grupları, diyabetle başa çıkmada önemli bir rol oynar.

•            Psikolojik Destek: Gerektiğinde bir psikolog veya psikiyatr ile çalışmak, duygusal zorlukların üstesinden gelmeye yardımcı olabilir.”

 DİYABET VE YAŞAM KALİTESİ

Diyabet, yaşam kalitesini olumsuz etkileyebileceğini ancak, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile diyabetle yaşayan bireyler de sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürebileceğini kaydeden Prof. Dr. Baştemir, şu noktalara dikkat çekti:

 "•          Kendini Kabul Etmek: Diyabetli olmak, kimliğin bir parçası olarak kabul edilmelidir.

•            Hedefler Belirlemek: Küçük ve gerçekçi hedefler belirlemek, motivasyonu artırır.

•            Sosyal Aktivitelere Katılmak: Diyabet, sosyal hayattan kopmaya neden olmamalıdır.

•            Hobilere Zaman Ayırmak: Hobiler, stresi azaltır ve yaşam kalitesini artırır.”

 DİYABET VE İYİ OLMAK İÇİN ÖNERİLER

Prof. Dr. Baştemir “Diyabet ve İyi Olmak” için önerileri şöyle sıraladı:

“•          Bilgi Edinmek: Diyabet hakkında doğru bilgi sahibi olmak, hastalığı yönetmede önemlidir.

•            Doktorla İş Birliği Yapmak: Doktorun önerilerini takip etmek ve düzenli olarak kontrol yaptırmak gerekir.

•            Sağlıklı Yaşam Tarzı Benimsemek: Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli uyku, diyabet yönetiminde temeldir.

•            Sosyal Destek Almak: Aile, arkadaşlar ve destek gruplarından destek almak önemlidir.

•            Kendine Zaman Ayırmak: Stres yönetimi için zaman ayırmak, hobilere vakit ayırmak ve dinlenmek gerekir.”

Uzm. Fizyoterapist Ergücen, pelvik taban rehabilitasyonunun pelvik taban kaslarını güçlendirmeye ve fonksiyonellik kazandırmaya yönelik egzersizler çeşitli solunum teknikleri, manuel terapi, biofeedback eğitimi, elektrik stimülasyonu, davranışsal terapi teknikleri, sağlıklı mesane ve bağırsak eğitimini içeren hastaların yaşam kalitesini arttırmaya ve pelvik taban kaslarının normal işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bir tedavi bütünü olduğunu ifade etti. 

KORUYUCU PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU NEDİR?

Koruyucu pelvik taban rehabilitasyonu olarak tanımlanan pelvik taban kaslarının düzenli olarak güçlendirilmesi ve doğru şekilde çalıştırılmasının pelvik taban kaslarının fonksiyon kaybını önlemeye yardımcı olduğunu anlatan Uzm. Fizyoterapist Ergücen, bu rehabilitasyondan özellikle fayda görecekleri ve faydalarını şöyle sıraladı:

“1. Hamilelik ile doğum pelvik taban kaslarının zayıflamasına ve idrar kaçırma problemlerine neden olabilmektedir. Doğum esnasında zorlamaya bağlı da pelvik taban kaslarında sarkmalar görülebilmektedir.

2. Yaşla birlikte pelvik taban kasları güç kaybeder. Pelvik taban rehabilitasyonu yaşa bağlı kas zayıflamasını yavaşlatır ve idrar kaçırma gibi sorunların ortaya çıkmasını önleyebilmektedir.

3. Ağır kaldırma gibi fiziksel aktivite ve sporla ilgilenen bireylerin pelvik taban kaslarının güçlü olması yaralanmaları ve kas zorlamalarını önleyebilmektedir.

4.Yapısal ve genetik olarak bazı bireyler pelvik taban sorunlarına daha yatkındır. Düzenli pelvik taban eğitimi bireylerin ileride yaşayabilecekleri problemleri önlemektedir.

5. Pelvik taban problemleri çözülemediği taktirde cerrahi müdahale gerekebilmektedir. Rehabilitasyon, cerrahi riskleri ve ihtiyaçları azaltabilmektedir

6. Pelvik taban kaslarının güçlü olması karın içi basıncı dengeler ve duruşu destekler. Aynı zamanda mesane ve bağırsak kontrolünü iyileştirip genel sağlık üzerinde etkilidir.”

 Pelvik taban rehabilitasyonun koruyucu olarak uygulanmasının, bireyin sağlığını uzun vadede korumak için yapılabilecek önemli bir yatırım olduğunun altını çizen Uzm. Fizyoterapist Ergücen, sözlerini şöyle tamamladı:

“Kasların güçlendirilmesi, sadece mevcut şikayetleri azaltmakla kalmaz aynı zaman da bu bölgedeki organların uzun vadeli işlevini korumaya da katkıda bulunur. Hayat kalitenizi korumak ve artırmak için pelvik taban terapistine başvurmalısınız.”

“Akciğer kanserinin, tüm organ kanserlerinden her yönüyle ayrıldığını ve teşhisten tedavisine kadar olan süreçte farklı özellikler gösterdiğini anlatan Prof. Dr. Elbeyli, “Akciğer kanseri erkeklerde ilk sırada görülmekte ve yaşam kaybı nedeni olarak da ilk sırada yer almaktadır. Kadınlarda ise görülme sıklığı olarak ilk üç sıradadır” dedi.

AKCİĞER KANSERİNİN NEDENLERİ

Prof. Dr. Elbeyli akciğer kanserinin oluşumunda bilinen nedenleri şöyle sıraladı:

“Sigara ilk sırayı almaktadır. Radyoaktif gazlara maruz kalmak, hava kirliliği, kronik akciğer hastalıkları, genetik yatkınlık, kötü beslenme ve kötü öz bakım bu nedenler arasında hemen sıralanabilir. Sigara ülkemizde yüksek oranda tüketildiğinden doğal olarak sigara nedenli hastalıkların görülme sıklığı da artmaktadır.”

Akciğer kanseri belirtilerinin sinsi ve aldatıcı özellik gösterdiğini anımsatan Prof. Dr. Elbeyli, tanıya yönelik şu bilgileri paylaştı:

“Günümüz görüntüleme yöntemleri başta olmak üzere, laboratuvar imkanları bize büyük kolaylıklar ve önemli imkanlar sağlamaktadır. Akciğer kanserinde uzayan öksürük, nefes darlığı ve atipik göğüs ağrısı mutlaka önemsenmeli ve incelenmelidir. Öksürük ile ağızdan kan tükürmenin de geciktirilmeden değerlendirilmesi gereklidir. Alınan patolojik numunenin günümüzde incelenmesi de önemli gelişmeler ışığında bizleri çok değerli sonuçlara ulaştırmaktadır.

İlk bilgileri takiben yine gelişmiş tanı yöntemleri, bronkoskopi, ultrasonik bronkoskopi, torakoskopi (Kamera ile kapalı yöntem olarak da adlandırabiliriz) ve gerekirse radyolojik girişimsel işlemlerle hızlı tanıya ulaşmak mümkün olmaktadır. Üstelik bu yöntemler ciddi risk oluşturmayarak konfor açısından da hastalar için daha kabul görebilmektedir. Tanı için ileri yöntemlere yani cerrahi işlemlere daha az ihtiyaç duyulmaya başlanmıştır.

Tüm kanserlerde olduğu gibi amacımız akciğer kanserinde de hastalığa erken tanı koyabilmektir. Bu nedenle de topluma hastalığın etkenlerini iyi tanıtabilmek ve belirtileri konusunda bilinçlendirmek önemli bir eğitim organizasyonu gerektirmektedir.”

TEDAVİ

“Erken evrede tanı alan akciğer kanseri hastalarında günümüz tedavi yöntemleri ile uzun sağ kalımlar ve hatta kür mümkün olmaktadır” diyen Prof. Dr. Elbeyli, tedavi konusunda şunları söyledi:

“Akciğer kanserinin belirli patolojik tiplerinde erken evrede halen altın standart, hayat uzatan ve kurtaran yöntem cerrahidir. Elbette ilaç tedavisi-kemoterapi ve radyoterapi yöntemleri de tek başına veya kombine uygulanmakta hastalara yaşam şansı vermek için kullanılmaktadır.

 Günümüzde bilimin, bilimsel araştırmaların ortaya koyduğu yeni moleküller kanser tedavisinde büyük umutlar oluşturmuştur. Biz bunlara ilk planda hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapi diyoruz. Hastalarımızdan alınan kan, vücut sıvı ve doku örneklerinden yapılan moleküler-genetik testler ile her hastaya kanserinin yapısal duruma göre tümör çoğalmasını engelleyici ilaçlar belirlenebilmektedir. Ameliyat öncesi bu ilaçların kullanımı ile hastalık geriletilmekte, tümör küçülmekte ve cerrahi başarısı artmaktadır.

Her ne tedavi yöntemi olursa olsun hastanın tedaviye katılımı, iyileşeceğine olan inancı mutlaka gereklidir. Tedavide hasta ve hasta yakınlarının sağlık ekibi ile iş birliği olmazsa olmaz bir konudur.”

 Akciğer kanserinin tanısından tedavisine multidisipliner bir ekip anlayışı ile yürütülmesinin önemine vurgu yapan Prof. Dr. Elbeyli, “İlgili birimin imkanları, bilgi ve tecrübe birikimi çok önemli ve mutlaka gereklidir. SANKO Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Merkezi de işte bu işlevi yerine getirmek için hastalarına multidisipliner bir yapıda hizmet vermektedir” diye konuştu.

Nakil kararı vermeden önce araştırmalar yaptığını belirten H.K., “Nereye gideceğimi, nasıl bir yol izleyeceğimi bilmiyordum, çünkü bu hayati bir sorundu. Fikir edinmek amacıyla şehir dışında farklı merkezlere gittim fakat yeterli ilgiyi göremedim” dedi.

Bunun üzerine yeniden SANKO Üniversitesi Hastanesi’ne başvurduğunu anlatan H.K., “Yaklaşık 4 ay sonra hastaneden kadavra organ bağışı ile karaciğer nakli için arandık. Eşimle hemen yola çıktık ve iki saat içerisinde tüm tetkiklerim yapılarak, ameliyata alındım” ifadelerini kullandı.

Ameliyattan sonraki sürecin çok rahat geçtiğine vurgu yapan H.K., “Allah'a şükür, o günden beri ağrım sızım yok. Doktorlarımın ilgisi mükemmeldi” diyerek mutluluğunu dile getirdi.

SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr.  Yücel Yüksel, Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı / Organ Nakil Merkezi Cerrahı Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan, Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Gastroenteroloji Bilim Dalından Doç. Dr. Nimet Yılmaz ve Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Ana Bilim Dalından Dr. Ali Bora Üstünsoy’un hepsinin birbirinden değerli olduğuna dikkat çeken H.K., şöyle devam etti:

“Hepsine çok teşekkür ediyorum. Buradaki herkesin desteği gerçekten çok önemli. Burası benim için yaşama yeniden dönüş yeri oldu. Karaciğer naklim ile doğum günüm aynı güne denk geldi. Karaciğeri bağışlanan kişiye Allah’tan rahmet diliyorum. Ailesinden Allah razı olsun. Organ nakli, sadece sözcüklerden oluşmuyor, insanların hayatlarını kurtaran, onları hayata yeniden döndüren kritik bir süreç. Bu konuda herkesin bilinçlenmesi gerekiyor.”

 GECE YARISI GELEN TELEFON YAŞAMIMI DEĞİŞTİRDİ

Hatay’dan gelen A. K. (61) ise fabrikada 9 yıl çalıştıktan sonra hastalanınca bir sağlık kuruluşuna başvurduğunda, yapılan tetkikler sonucu böbrek yetmezliği teşhisi konulduğunu ve diyalize girmeye başladığını bildirdi.

 A.K., 14 yıl diyalize girdiğini ve Hatay’da yaptığı nakil başvurusundan sonuç alamayınca, oğlu B. K.’nin nakil kaydını SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi’ne aldırdığını kaydetti.

 Rahatsızlanınca emekliliğe ayrıldığını vurgulayan A.K., “Diyaliz artık beni çok yormaya başlamıştı. Bir taraftan diyaliz tedavisine devam ederken diğer taraftan da nakil için haber bekliyordum. Beklediğim haber bir gece saat 03.00 civarında SANKO Üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Koordinatörlüğü’nden geldi. Gece yarısı gelen telefon tüm yaşamımı değiştirdi” ifadelerine yer verdi.

Ameliyatının çok iyi geçtiğini, ameliyattan sonra diyalize girmediğinin altını çizen A.K., duygularını şöyle aktardı:

“Kendimi çok iyi ve sağlıklı hissediyorum. İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Mehtap Akdoğan, Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr. Yücel Yüksel, Organ Nakil Merkezi Cerrahı Dr. Öğr. Üyesi Kenan Demirbakan ve SANKO Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Ana Bilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Erbay Tümer hocalarıma ve tüm personele çok teşekkür ediyorum. Böbrekleri bağışlanan kişiye rahmet yakınlarına sabır diliyorum. Herkesi organ bağışına davet ediyorum.'' 

İKİ FARKLI ORGAN NAKLİ AMELİYATINI EŞ ZAMANLI YAPTIK

SANKO üniversitesi Hastanesi Organ Nakil Merkezi Sorumlu Hekimi Doç. Dr.  Yücel Yüksel, yaptıkları başarılı nakillerle hastalara yeniden umut olmanın gururunu ve mutluluğunu yaşadıklarına dikkat çekti.

 İki farklı organ nakli ameliyatını iki salonda eş zamanlı yaptıklarını hatırlatan Doç. Dr. Yüksel, şu bilgileri paylaştı:

 “Hastamız H.K.’ya kadavradan karaciğer nakli gerçekleştirirken aynı anda diğer ameliyathanemizde ise hastamız A.K.’ya yine kadavradan böbrek nakli ameliyatımız devam ediyordu. Yani organ nakil ekibi olarak hastanemizde iki farklı organ nakli ameliyatını ayrı salonlarda eş zamanlı yapmanın gururunu yaşıyoruz.

 İki hastamız da gayet mutlu, şu an sağlıklılar ve her şey yolunda. Böbrek nakli yaptığımız hastamızın böbreği gayet güzel çalışıyor şu ana kadar diyalize girmedi.

 Karaciğer nakil ameliyatı yaklaşık 5 saat sürdü ki, karaciğer nakil ameliyatları için bu hızlı bir süredir. Hastamız ameliyattan 12 saat sonra makinadan ayrıldı ve iki gün sonra da servise çıktı. Her şeyi kendisi tek başına yapan hastamız 12 gün sonra da taburcu oldu. Her iki hastamıza da sağlıklı ve güzel günler diliyorum.” 

Havuz Temizliğinde Periyodik Bakım Şart

Havuzların kış döneminde daha sık kullanılmasıyla birlikte, hijyen standartlarının korunması için düzenli bakımın şart olduğunu vurgulayan Hazal Esgün, “Havuzların bakımı periyodik olarak yapılmalı ve suyun kimyasal dengesi düzenli olarak kontrol edilmelidir. Havuz suyunda kullanılan kimyasalların dengesi, cilt sağlığını ve havuz hijyenini doğrudan etkiler. Bu yüzden pH değeri, klor ve diğer dezenfektan seviyeleri sürekli kontrol altında tutulmalıdır” dedi.

Filtreleme Sistemine Dikkat Edilmeli

Esgün, filtreleme sistemlerinin düzenli çalışmasının da havuz hijyeninin sağlanmasında kritik bir rol oynadığını belirtti. “Filtreleme sistemi, suyun temiz kalmasını sağlayan en önemli unsurlardan biridir. Filtrelerin düzenli olarak temizlenmesi ve bakımlarının yapılması gereklidir. Aksi takdirde, suyun bulanıklaşması ve mikrop birikimi gibi sorunlar ortaya çıkabilir” diye ekledi.

Duş Kullanımı ve Hijyen Kuralları

Havuz kullanıcılarının da hijyen konusunda dikkatli olması gerektiğine vurgu yapan Esgün, “Havuzdan önce duş almak, hem kendi sağlığımızı korumak hem de havuzun temiz kalmasını sağlamak adına önemli bir adımdır. Ayrıca, spor salonu işletmeleri, duş alanlarının temizliğine ve dezenfeksiyonuna özen göstermelidir” şeklinde konuştu.

Havuz Temizliğinde Teknolojik Çözümler

Son olarak, havuz temizliğinde teknolojik çözümlerin önemine de değinen Hazal Esgün, “Günümüzde havuz temizliği ve su kalitesinin korunmasında otomatik ölçüm ve kontrol sistemleri kullanılıyor. Bu sistemler sayesinde suyun kimyasal dengesi sürekli takip ediliyor ve gerekli müdahaleler anında yapılabiliyor. Spor salonu işletmelerinin bu tür teknolojilere yatırım yapmaları, hem kullanıcıların memnuniyetini hem de hijyen seviyesini artıracaktır” ifadelerini kullandı.

Kış aylarında kapalı alanlarda yüzmenin keyfini çıkarmak isteyenler, bu hijyen kurallarına dikkat ederek sağlıklı bir deneyim yaşayabilir. Havuzların temizliğine dikkat edilmesi, hem kullanıcıların sağlığı hem de işletmelerin prestiji açısından büyük önem taşıyor.

Osteoporozun dünya genelinde yıllık 8,9 milyonun üzerinde kırığa neden olduğunu ve her 3 saniyede bir osteoporoza bağlı kırık meydana geldiğini anımsatan Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, “Dünya genelinde 200 milyon kadını etkilediği öngörülen osteoporozdan 60 yaşındaki kadınların yaklaşık onda biri, 70 yaşındaki kadınların beşte biri, 80 yaşındaki kadınların beşte ikisi, 90 yaşındaki kadınların ise üçte ikisi etkilenmektedir” dedi.

Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, 50 yaş üzeri her 3 kadından biri, 50 yaşın üzerindeki her 5 erkekten birinin osteoporotik kırıklar yaşayacağına dikkat çekti.

“Osteoporoz ya kemik yapımında azalma ya da kemik yıkımında artmaya bağlı veya her iki durum birlikte görüldüğünde ortaya çıkmaktadır” diyen Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil,  yaşlı hastalarda daha çok kemik yapımında azalmaya bağlı osteoporoz görülürken; menopoz sonrası kadınlarda kemik yıkımında artmaya bağlı osteoporoz görüldüğünü bildirdi.

Osteoporoz riskini artıran durumlar hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, şunları kaydetti:

“Kadın cinsiyet, ileri yaş, menopoz, ailede osteoporoz varlığı, boya oranla kilonun çok düşük olması, düşük kalsiyum ve D vitamini içeren beslenme, başta kortizon olmak üzere bazı ilaçların uzun süreli kullanımı, hareketsiz bir yaşam tarzı veya uzun süreli yatak istirahati, alkol-sigara kullanımı, kronik hastalıklar, romatizmal hastalıklar ve kanser hastalığı osteoporoz riskini artıran durumlardır.”

OSTEOPOROZ BELİRTİLERİ

İlk kırık meydana gelene kadar genellikle hiçbir belirti vermediği için osteoporozun sessiz hastalık kabul edildiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, şöyle devam etti:

“Kırıklar kronik ağrıya, sakatlığa, depresyona, yaşam kalitesinin düşmesine ve yaşam kayıplarının görülme sıklığının artmasına neden olabilir. Sırt ve bel ağrısı, boyda kısalma, kemiklerin kolay kırılması, kamburluk başta olmak üzere omurganın şekil bozuklukları osteoporoz belirtileridir.

Osteoporoza bağlı kırıklar en sık omurgada, ikinci sırada kalçada ve üçüncü sırada el bileğinde olmak üzere çeşitli bölgelerde görülmektedir. Omurga kırıkları gelecekteki kırık riskinin habercisidir. Kalça kırıkları ise genellikle düşme sonrasında meydana gelir 

Sırt bölgesindeki omurga kırıkları, restriktif akciğer hastalığına ve önceden akciğer hastalığı olanlarda akciğer fonksiyonunun kötüleşmesine neden olabilir. Bel bölgesindeki omurga kırıkları erken doyma, iştah azalması, karın ağrısı, kabızlık ve şişkinlik gibi gastrointestinal semptomlara neden olabilir.”

TANI-TARAMA

Dünya Sağlık Örgütü’nün osteoporozu, kemik mineral yoğunluğu ve T skorunu kullanarak tanımladığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, şöyle konuştu:

“Kemik mineral yoğunluğu ölçümü kalça ve omurgada çift enerjili x-ışını absorpsiyometri (DXA) kullanılarak yapılmaktadır. Kemik mineral yoğunluğu ölçümü menopoza giren tüm kadınlara ve 65 yaş üzeri tüm kadınlara önerilmektedir.

Osteoporoz açısından risk faktörü olan tüm gençlerde ve erkeklerde de kemik mineral yoğunluğu ölçümü tavsiye edilmektedir. Kemik mineral yoğunluğu ölçümü düşük çıkanlarda ve tedavi görenlerde yılda bir kez, risk faktörü yok ve kemik mineral yoğunluğu normal ise 2-3 yılda bir kez ölçüm yapılması önerilir.”

TEDAVİ

Osteoporozun tedavi edilebilir ve önlenmesi mümkün hastalık olduğunu anlatan Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, “Tedavide amacımız kemik kalitesini artırarak ve kemiği güçlendirerek kırık oluşumunu önlemektir. Osteoporozda beslenme, egzersiz, risklerin azaltılması ve ilaç tedavileri kullanılmaktadır” ifadelerini kullandı.

ÖNLEME

Sağlıklı yetişkinlere osteoporozu önlemek için danışmanlık yapılması gerektiğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, önleme stratejilerinin ise beslenme, egzersiz ve yaşam tarzı faktörlerini içerdiğini ifade etti.

Beslenmede yeteri kadar kalsiyum ve D vitamini alımının gerekli olduğunu dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, şu bilgileri paylaştı:

“Süt ve süt ürünleri olan yoğurt ve peynir tüketimi gibi kalsiyum içeriği zengin beslenme önemlidir. Sardalya, somon balığı, mercimek, fasulye, badem, fındık, fıstık, yeşil yapraklı sebzeler, susam, kurutulmuş meyveler de yüksek kalsiyum içeren besinler arasındadır. Menopoz sonrası kadınlar ve 70 yaşın üzerindeki erkekler için önerilen kalsiyum alımı 1200 mg/gündür.

 D vitamini için en önemli kaynak güneştir. 11.00 -15.00 saatleri arasında 15 dakika güneşlenmek gereklidir. Fakat güneşten yeterince yararlanılamıyorsa D vitamini takviyesi almak gerekebilir. Önerilen D vitamini alımı günlük 600 ila 800 IU'dur. Pek çok yaşlı yetişkin, özellikle de diyetle alımı düşük olanlar veya D vitamini eksikliği riski taşıyanlar (Örneğin evden dışarı çıkmayan hastalar) takviyeden faydalanır” açıklamasında bulundu.

 EGZERSİZ

Özellikle yer çekimine karşı yapılan ve yük bindiren egzersizler yapılması gerektiğine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Kurtgil, “Haftada en az 3 gün 30 dakika düz zeminde yürüyüş osteoporoz açısından ideal egzersizlerden biridir. Ayrıca sırt ve bel için kas güçlendirici egzersizler, denge egzersizleri egzersiz programına eklenebilir” diye konuştu.

Menopozun aslında klinik bir tanı olup kadının bir yıl aralıksız olarak adet görememesi olarak tanımlandığını kaydeden Opr. Dr. Deniz, şu bilgileri verdi:

 “Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği’nin verilerine göre dünyada ortalama menopoz yaşı 51 yaş olarak bildirilmekle birlikte kadınların yüzde 95’i, 45-55 yaş arasında menopoza girmektedir. Kadınların yüzde 5’i, 55 yaşından sonra (Geç), yüzde 5’i, 40-45 yaş arasında, yüzde 1’i de 40 yaşından önce (Erken) menopoza girmektedir. Ülkemizde ise menopoz yaşının ortalama 46-48 yaş aralığında olduğu bildirilmektedir.”

 MENOPOZ TÜRLERİ

Opr. Dr. Deniz, menopoz türlerini şöyle sıraladı: “Yaş ile birlikte tükenen hormonlar neticesi kadının adetten kesilmesi ‘beklenen menopoz’ süreci iken; gereklilik halinde yapılan ameliyatlarla rahim ve yumurtalıkların alınması ‘cerrahi menopoz’ olarak adlandırılmakta, gereklilik halinde yapılan kemoterapi ve radyoterapi işlemleri nedeniyle yumurtalıkların etkilenip işlevlerini yitirmesi neticesi gelişen menopoz türüne de ’medikal menopoz’ denilmektedir.”

 MENOPOZUN BELİRTİLERİ

Menopoz öncesi en sık bulgunun adette yaşanan düzensizlikler olduğunu ifade eden Opr. Dr. Deniz, menopozun diğer belirtileriyle ilgili şunları söyledi:

 “Bununla beraber ateş basmaları, cinsel istekte azalma, psikolojik değişiklikler, depresif durum, uykusuzluk, idrar kaçırma ciltte yaşlanma belirtileri menopoza giriş döneminde en sık görülen olumsuzluklardır. Menopoz sonrası ise kalp hastalıkları, inme riski, demans/Alzheimer, kemik erimesi gibi sağlığı tehdit eden ciddi hastalıkların görülme ihtimalleri artmaktadır.”

 MENOPOZ VÜCUDUN BÜTÜNÜNÜ ETKİLEYEN HORMONAL BİR DURUMDUR

Menopoz başlamadan yıllar önce yumurta kalitesinin düşmesine bağlı salgılanamayan progesteron hormonu ve yıllar içinde tükenen östrojen hormonu neticesi tüm vücudun etkilendiğini belirten Opr. Dr. Deniz, sözlerini şöyle sürdürdü:

 “Kalp, beyin, kemik sağlığı öncelikle etkilenen sistemlerdir. Ateş basmalarının çok yoğun olması kemik yıkımının daha hızlı olacağının göstergesi olarak kabul edilmektedir. Vajinal kuruluk, cinsel isteksizlik gibi problemler aile içi sorunlara yol açmaktadır. Beraberinde yaşanan idrar kaçırma gibi durumlar sosyal problemler oluşturmaktadır.”

 MENOPOZA GİRİŞ DÖNEMİNDE YAPILMASI GEREKENLER

Opr. Dr. Deniz, “Menopoza giriş döneminde tam jinekolojik muayene, mamografi gerekirse meme USG, smear testi gibi kanser tarama tetkikleri, kemik ölçümü ayrıca kan yağları, kan şekeri, tansiyon ölçümleri ile kalp hastalıkları açısından değerlendirilme yapılmalıdır” diye konuştu.

 MENOPOZ TEDAVİSİ

Menopozun hormonların tükendiği bir hastalık olduğu için hormonların yerine konulması şeklinde tıbben Hormon Replasman Tedavisi denilen protokollerle uygulandığını anlatan Opr. Dr. Deniz sözlerini şöyle sürdürdü:

 “Yıllardır süren tartışmalar yapılan bazı çalışmalar hormon tedavilerinin bazı kanser türlerini arttırdığını bildirmekle birlikte ancak konuyla ilgili bir kesinlik bulunmamakta; çalışmalar şüpheden öteye gidememektedir.

 Konuyla ilgili kesinlik bulunmadığı için hastanın sorunları detaylıca değerlendirilmeli riskler anlatılmalı hekim ve hasta ortak bir karar verip gerekli önlemler alındıktan sonra Hormon Replasman Tedavisi başlamalıdır. Özellikle meme ve serviks taraması yapılmalı sonrasında tedavi konuşulmalıdır.

 Menopoz tedavisi tek başına ilaç tedavisinden ibaret olmamalıdır. Öncelikle hastanın kilo kontrolü çok önemlidir. Haftada 3-4 gün 20 dakikalık tempolu yürüyüşler mutlaka yapılmalıdır. D vitamini, Magnezyum, Omega 3, Resveratrol, Chia ve keten tohumu mutlaka beslenmeye eklenmelidir. Sigara mutlaka bırakılmalı, alkol kullanımı mümkün olan en az düzeye indirilmelidir.

Kişi asla kabız kalmamalı, günde en az 1 kez büyük abdest yapmalıdır. Dirençli kabızlıklarda probiyotik ve prebiyotik destekleri mutlaka kullanılmalıdır. Düşük karbonhidrat tüketimi, proteinden zengin lifli bol sebzeli beslenme, sağlıklı yağların kullanımı başta zeytinyağı tüketimi ile kan şekeri kontrolü sağlanmalıdır.”

HORMON REPLASMAN TEDAVİSİ

Klasik ilaç kullanımının riskleri ile ilgili tartışmaların, tedavi yönetiminde daha az hormon metaboliti oluşturarak daha az yan etki gösteren uygulamaların ön plana çıkmasını sağladığını kaydeden Opr. Dr. Deniz, sözlerini şöyle tamamladı:,

 “Hastanemizde Amerika ve Avrupa’da popülaritesi hızla artmakta olan “Biyoeşdeğer Hormon” uygulamalarını kullanmaktayız. Biyoeşdeğer hormon vücutta salgılanan hormonlara birebir eşdeğer preparatların kullanmasıyla olmaktadır. Yan etkileri en aza indirerek daha güvenli bir hormon terapisi yapmaktayız. Yakın hormon takibi ile en uygun dozları sağlamakta bu süreçte kadınlara hem beden hem de ruh sağlığı açısından konforlu bir hayat sunmaktayız.”

Menopozun Üç Aşaması

Menopoz, üç ana aşamada incelenebilir:

1. Perimenopoz: Adet döngüsünün devam ettiği, ancak menopozun yaklaştığı dönemdir. Bu süreçte sıcak basmaları, ruh hali değişiklikleri ve uyku bozuklukları gibi belirtiler yaşanabilir.
2. Menopoz: Kadının ardışık 12 ay boyunca adet görmemesiyle resmi olarak başlar ve doğurganlık sona erer.
3. Postmenopoz: Bu dönem, menopoz sonrası süreci ifade eder ve kemik erimesi ile kalp hastalığı risklerinin arttığı bir dönemdir.

Menopoz Belirtileri

Her kadında menopoz belirtileri farklı şiddetlerde görülebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

• Sıcak basmaları ve gece terlemeleri
• Uyku bozuklukları
• Ruh hali değişiklikleri
• Vajinal kuruluk
• Kemik yoğunluğunda azalma
• Saç ve cilt değişiklikleri

Doğru Beslenmenin Önemi

Dr. Erdoğdu, menopoz sürecinde dengeli bir beslenmenin kemik sağlığını korumada ve belirtileri hafifletmede önemli olduğunu belirtti. Kalsiyum ve D vitamini açısından zengin gıdaların tüketimi, meyve, sebze, tam tahıllar ve sağlıklı yağlarla desteklenen bir diyet, menopoz belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir. Ayrıca, düzenli fiziksel aktivitenin hem kemik sağlığına hem de ruh haline olumlu etkileri vardır.

Biyoeşdeğer Östrojen Tedavisi

Biyoeşdeğer östrojen, menopoz belirtilerini hafifletmek için kullanılan bir tedavi yöntemidir. Doğal östrojenle kimyasal olarak birebir aynı yapıya sahip olan bu hormonlar, özellikle sıcak basması, gece terlemesi ve vajinal kuruluk gibi semptomları hafifletmek için önerilir. Ancak, hormon tedavisinin herkes için uygun olmayabileceğini belirten Dr. Erdoğdu, bu konuda doktor tavsiyesinin önemli olduğunu vurguladı.

Düzenli Kontrollerin Önemi

Menopoz döneminde düzenli sağlık kontrollerinin büyük önem taşıdığını ifade eden Dr. Erdoğdu, mamografi, kemik yoğunluğu ölçümü ve jinekolojik muayenelerin olası sağlık sorunlarını erken aşamada tespit etmeye yardımcı olacağını belirtti. Kalp ve kemik sağlığı testleri de bu dönemde önem kazanır. Menopozun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Dr. Erdoğdu, yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli kontrollerle bu sürecin daha kolay atlatılabileceğini söyledi.

Prof. Dr. Yıldırım, yaygın meme sorunlarından bazılarını şöyle sıraladı:

“Memelerde yumru oluşumu, tek meme kitlesi, memede ağrı, meme hassasiyeti, meme ucu akıntısı (Meme uçlarından gelen berrak, beyaz, sarı, yeşil veya kırmızı renkteki sıvı), meme ucunun içe doğru dönmesi (Meme uçlarının dışarıya doğru değil içeriye doğru bakması), meme derisinde kızarıklık veya buruşma gibi değişiklikler.”

Bu sorunların her yaşta ortaya çıkabileceğini belirten Prof. Dr. Yıldırım, “Bu sorunlardan herhangi birini fark ederseniz, doktorunuza görünün. Meme sorunları genellikle acil bir durum değildir, ancak mümkün olan en kısa sürede kontrole gitmelisiniz. Ciddi bir şey varsa, bunu hemen öğrenmek önemlidir. Doktorunuz sadece bir muayene yaparak ne olduğunu söyleyebilir. Aksi takdirde, bazı testler isteyebilir veya sizi bir uzmana yönlendirebilirler” şeklinde konuştu.

MEME KANSERİ NEDİR?

Meme kanserinin, memedeki normal hücreler değiştiğinde ve kontrolden çıktığında meydana geldiğini ifade eden Prof. Dr. Yıldırım, şöyle devam etti:

“İnsanlar bazen meme kanseri olduklarını, memelerinde bir kitle buldukları için keşfederler. Diğer zamanlarda, kanser, kitle hissedilmeden önce rutin bir tarama testi sırasında bulunur. Memenizde bir yumru hissederseniz, hemen doktorunuza veya hemşirenize görünün. Göğüs yumruları kanser olmayan rahatsızlıklardan kaynaklanabilir. Ancak tüm yumruları kontrol ettirmelisiniz.”

YAPILABİLECEK TESTLER

“Doktorunuz, bireysel durumunuza göre hangi testlere ihtiyacınız olduğuna karar verecektir” diyen Prof. Dr. Yıldırım, meme sorunlarını değerlendirmek için kullanılan yaygın testleri ise şu şekilde belirtti:

● Meme ultrasonu: Bu, göğsünüzün iç kısmının resimlerini oluşturmak için ses dalgalarını kullanan bir görüntüleme testidir. Diğer şeylerin yanı sıra, bir yumrunun katı mı yoksa sıvıyla dolu mu olduğunu gösterebilir.

● Meme biyopsisi: Biyopsi sırasında, doktor bir iğne kullanarak şüpheli meme dokusundan bir veya daha fazla küçük örnek alır. Örnekler daha sonra kontrol edilmek üzere laboratuvara gönderilir.

● Μamogram: Mamogramlar, memenin özel röntgenleridir. 

MEME KANSERİ TEDAVİSİ

Prof. Dr. Yıldırım, meme kanseri teşhisi konulan kişilere genellikle uygulanan tedavileri şöyle sıraladı:

“- Ameliyat: Meme kanseri genellikle kanseri çıkarmak için ameliyatla tedavi edilir. Meme kanseri olan birçok kişi iki tip ameliyat arasında seçim yapabilir:

a) Mastektomi, tüm memenin çıkarıldığı bir ameliyattır (Bu seçenekte memenin yeniden yapılandırması için ameliyat olup olunmayacağı ve zamanına karar vermek gerekebilir).

b) Meme koruyucu cerrahi, kanseri ve etrafındaki sağlıklı doku bölümünü çıkarmak için yapılan bir cerrahidir. Bu seçenekte meme korunur. Ancak genellikle ameliyattan sonra radyasyon tedavisi gerekir.

- Radyasyon tedavisi: Radyasyon kanser hücrelerini öldürür.

- Kemoterapi: Kemoterapi, kanser hücrelerini öldüren veya büyümelerini durduran ilaçlar için kullanılan tıbbi terimdir. Bazı insanlar kanseri küçültmek ve çıkarılmasını kolaylaştırmak için ameliyattan önce bu ilaçları alırlar. Bazıları ise kanserin büyümesini, yayılmasını veya geri gelmesini önlemek için ameliyattan sonra bu ilaçları alırlar.

- Endokrin tedavisi: Bazı meme kanseri türleri östrojen hormonuna yanıt olarak büyür. "Endokrin tedavisi", östrojeni bloke eden veya vücudunuzun östrojen üretmesini engelleyen tedaviler anlamına gelir.

- Hedefli tedavi: Bazı ilaçlar yalnızca belirli özelliklere sahip kanserlerde işe yarar. Doktor tarafından hastanın bu tedaviye yanıt verecek bir kanser türü olup olmadığını görmek için test yapılabilir.

- İmmünoterapi: Bu, kanser büyümesini durdurmak için vücudun enfeksiyonla savaşma sistemiyle birlikte çalışan ilaçlar anlamına gelir. İmmünoterapi, belirli tipteki ileri meme kanserlerini tedavi etmek için kemoterapiyle birlikte kullanılabilir. Meme kanseri tedavisi görmek birçok seçim yapmayı gerektirir. Hastanın hangi ameliyatı olacağına karar vermesinin yanı sıra, hangi ilaçları ne zaman alacağını da seçmesi gerekebilir.”

Kanser haberi almanın stresli ve üzücü olabileceğini ancak meme kanseri olan birçok kişinin tedaviden sonra çok iyi durumda olduğunu ifade eden Prof. Dr. Yıldırım, sonraki süreçte yapılması gerekenlerle ilgili şu önerilerde bulundu:

 “İlaçlarınızın hepsini talimatlara uygun şekilde alın. Doktorunuzun ziyaretler ve testler konusunda verdiği tüm talimatlara uyun. Tedavi sırasında herhangi bir yan etki veya sorun yaşarsanız doktorunuzla görüşün.

Duygusal sağlığınıza da dikkat etmeniz önemlidir. Bazı insanlar destek gruplarına katılmayı veya benzer bir deneyim yaşayan diğer insanlarla konuşmayı faydalı bulur.”

Orta kulak iltihabını, onu içinde barındıran gözenekli kemik ve östaki borusunu döşeyen mukozanın (Doku örtüsü) enfekte olması şeklinde tanımlayan Opr. Dr. Özdemir, “Orta kulak iltihabı, özellikle çocuk yaşlarda işitme kaybına neden olması, eğitim çağında zihinsel gelişimi bile etkilemesi, kronikleştiğinde ise kişinin tüm hayatı boyunca genel sağlığını ve iş verimini olumsuz etkilemesi nedeniyle önemli bir halk sağlığı problemidir” dedi.

Orta kulak iltihabının, çocukluk çağında en sık görülen hastalıklardan biri olduğunu anımsatan Opr. Dr. Özdemir, “Çocuğun iştahını ve gelişmesini olumsuz yönde etkiler. Kalıcı işitme bozuklukları zihinsel gelişimi ve eğitimini engeller” ifadelerini kullandı.

ORTA KULAK ENFEKSİYONLARININ SINIFLANDIRILMASI

Orta kulak enfeksiyonlarında akut ve kronik olmak üzere iki genel sınıflama yapılabildiğini söyleyen Opr. Dr. Özdemir, şöyle devam etti:

“Akut enfeksiyonlarda; ateş, ağrı, kulakta dolgunluk ve işitme kaybı olur. İltihabın etkisi ile zar delinirse kanlı- iltihaplı akıntı gelebilir. Kronik enfeksiyonlarda ise; genellikle akıntı olur, kulak zarı deliktir ve işitme azlığı vardır. Bazen tedavi ile bazen de kendiliğinden akıntı kesilebilir.

Çocuklukta görülen, ağrı, ateş yapmadığı için sıkça gözden kaçan bir özel durum da seröz otit dediğimiz tablodur. Orta kulakta koyu, yapışkan, içinde bakteri veya virüs bulunmayan bir sıvı birikir. İşitme değişik derecelerde azalmıştır. Öğrenmeyi olumsuz etkiler, özellikle okul çocuklarında önemlidir.”

TEDAVİ

Orta kulak enfeksiyonlarında tedavinin mümkün olduğunu belirten Opr. Dr. Özdemir, şu bilgileri paylaştı:

"Tedaviden de önce, kulak hastalığına zemin hazırlayan faktörler giderilmelidir. Çocuklarda sık hastalanan bademcikler, büyük geniz etleri, sinüzitler, yarık damaklar erken tanınırsa tedavi daha başarılı, maliyeti de daha düşük olur.

Seröz otitler de ise sıvı ameliyat mikroskobu altında boşaltıldıktan sonra tüp dediğimiz bir alet yerleştirilmesi gerekebilir. Bunlar kulağın tam iyileşmesine yardımcı olacak kurtarıcı girişimlerdir ve ilerde daha büyük operasyonlara gidilmesine engel olur. Her şeye rağmen kronikleşmiş, zarın delinmesi ile sonuçlanmış kişilerde ise yine mikro cerrahi yöntemleriyle iltihabın kurutulması, zarın onarılması mümkündür."

Kalp Krizinin Belirtileri

Kalp krizinin belirtileri ani gelişebilir ve bazen hafif başlayabilir. Belirtileri doğru tanımak, hızlı müdahaleyi mümkün kılarak hayat kurtarabilir. İşte en yaygın kalp krizi belirtileri:

1. Göğüste yoğun ağrı veya baskı hissi
2. Vücudun diğer bölgelerine yayılan ağrı
3. Nefes darlığı
4. Soğuk terleme
5. Baş dönmesi veya bayılma

 Kalp Krizi Risk Faktörleri

Kalp krizinin belirtilerini bilmenin yanı sıra, kimlerin risk altında olduğunu bilmek de önemlidir. Aşağıdaki faktörler kalp krizi riskini artırabilir:

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara kullanımı
• Diyabet
• Obezite
• Sedanter yaşam tarzı
• Stres ve anksiyete

Kalp Kriziyle İlgili Önemli Uyarılar

Kalp krizi belirtileri bazen hafif olabilir ve kişilerin bu durumu geçici bir rahatsızlık olarak değerlendirmesine neden olabilir. Ancak bu belirtiler hafife alınmamalıdır. Erken teşhis ve doğru müdahale, hayat kurtarıcı olabilir.

Dikkatli Olun

Kalp krizi hakkında bilinçlenmek, hem kendi sağlığınız hem de çevrenizdeki insanların sağlığı için büyük önem taşır. Belirtileri tanıyıp hızlı müdahalede bulunmak birçok hayatı kurtarabilir. Unutmayın, zaman kalp krizi sırasında en büyük düşmanınızdır. Erken fark edilen ve hızla müdahale edilen bir kalp krizi, hayati riskleri önemli ölçüde azaltır.

Doç. Dr. Nurmedov, bu olumsuz etkileri hafifletmenin yolunun toplumsal dayanışmayı güçlendirmekten geçtiğini belirtiyor. İnsanlar arasındaki sosyal destek ağlarını güçlendirmek, bireylerin yalnız olmadıklarını hissetmelerini sağlar ve toplumsal bağları kuvvetlendirir. Ayrıca, eğitim yoluyla insanların travmayla başa çıkma yolları hakkında bilinçlendirilmesinin ve psikolojik destek hizmetlerine erişimin artırılmasının, toplumsal travmanın olumsuz etkilerini hafifletebileceği ifade ediliyor.

Sonuç olarak, toplumsal dayanışma ve eğitim, toplumsal travmaların panzehiri olarak öne çıkıyor.